ท่ามกลางผู้คนที่มีความหลากหลาย จะทำอย่างไร้ให้ทุกคนอยู่ในความพร้อมเหมือนกัน

     ปีเสือปีนี้ ท่าทางจะดุไม่ใช่เล่น มีงานจ่อคิวเป็นทิวแถว มองแล้วอดหวาดหวั่นไม่ได้ คงต้องจัดการกับเวลาให้มีระบบมากขึ้น ก่อนที่จะกลายเป็นอาหารอันโอชะของเสือร้ายทั้งหลาย  

     ภารกิจหนึ่งที่มีเข้ามาในช่วงนี้คือ เรื่องการฝึกอบรมผู้นำชุมชน เกี่ยวกับการจัดระบบข้อมูลของขบวนองค์กรชุมชน ทั้งระดับตำบล จังหวัด และภาค ในการฝึกอบรมแต่ละครั้ง มีผู้เข้าร่วมประมาณ 50 – 70 คน และประกอบด้วยคนทุกรุ่น ทุกวัย ทั้งเยาวชน หนุ่มสาว และเริ่มเข้าสู่วัยชรา ทั้งที่แก่พรรษาด้วยประสบการณ์ด้านงานพัฒนามานาน หรือเพิ่งคืบคลานเข้าสู่เส้นทางของงานพัฒนา   ดังนั้นทุกครั้งโจทย์แรกที่เป็นปัญหาก่อนเข้าสู่บทเรียนการฝึกอบรม คือ ท่ามกลางผู้คนที่มีความหลากหลาย จะทำอย่างไรให้ทุกคนอยู่ในความพร้อมเหมือนกัน ก่อนที่จะเข้าสู่การฝึกอบรม

     ตอนนี้มีโจทย์ที่ต้องเตรียมในการฝึกอบรมของกองเลขาขบวนองค์กรชุมชนภาคกลางตอนบนและภาคตะวันตก  และการฝึกอบรมการพัฒนาระบบข้อมูลของสภาองค์กรชุมชนตำบลจังหวัดสิงห์บุรีในเดือนมกราคมนี้ เลยต้องมีการทำการบ้านพอสมควร เมื่อคิดเรื่องโจทย์การสร้างความพร้อมของผู้เข้าฝึกอบรมเลยถือโอกาส เล่าสู่กันฟัง เผื่อว่าจะมีใครช่วยเติมเต็มให้ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม อันจะเป็นประโยชน์ในการนำไปปรับใช้ในอนาคต

     การฝึกอบรมทั่วๆ ไปก็จะมีกิจกรรมต่างๆ ให้ทำเพื่อสร้างความพร้อม เป็นการละลายพฤติกรรม ซึ่งมีแตกต่าง มากมายหลายสำนักให้หยิบยืมมาใช้ได้ แต่ในการฝึกอบรมการจัดระบบข้อมูล ส่วนใหญ่จะต้องใช้ห้องปฏิบัติการคอมพิวเตอร์ ทำให้ไม่สามารถทำกิจกรรมต่างๆที่ต้องมีการขยับเขยื้อนได้ แต่ถ้าผู้ฝึกอบรมเป็นผู้ชำนาญการ มีวาทศิลป์เป็นเลิศ ก็คงจะไม่มีปัญหา แต่ในกรณีของมือใหม่หัดขับกลับเป็นปัญหาที่ใหญ่หลวงนัก เพราะแค่ยืนหน้าเวที จับไมค์ก็มือสั่นแล้ว  สมองฝ่อไปครึ่ง  ดังนั้นต่อให้เตรียมเนื้อหาการฝึกอบรมมาดีแค่ไหน  ถ้าผู้อบรมไม่พร้อมที่จะรับก็จะประสบความสำเร็จได้ยากขึ้น งานจะหนักเป็นสองเท่า

     เครื่องมือหนึ่งที่เคยทดลองนำมาใช้ และรู้สึกว่าประสบผลสำเร็จพอสมควรก็คือ “การใช้คำถาม สร้างความพร้อม ” เป็นการลดช่องว่างระหว่างวัยผู้เข้าฝึกอบรมด้วยกัน และระหว่างวิทยากรกับผู้อบรม โดยคำถามนั้นจะต้องเป็นคำถามที่ทุกคนคิดว่าตัวเองสามารถตอบได้ ตอบถูก และมีโอกาสเป็นไปได้ที่จะมีคนตอบไม่เหมือนกัน  หรือมีหักมุมแบบเรียกรอยยิ้มของผู้เข้าร่วมฝึกอบรมก็จะดีไม่น้อย จะได้เป็นเครื่องมือให้นำมาสร้างบรรยากาศความคุ้นเคยกันด้วย ถือว่าเป็นการเตรียมความพร้อมผู้เข้าฝึกอบรมที่ได้ผลเหมือนกัน ขอยกตัวอย่างคำถามที่ใช้บ่อยๆ และได้ผลแทบทุกครั้ง โจทย์คำถามมีอยู่ว่า

     “ตอนเช้า พ่อค้ารองเท้าไปตลาดซื้อรองเท้า 1 คู่ ราคา 8 บาท ตั้งใจว่าจะนำไปขายราคา 12 บาท จะได้กำไร 4 บาท

     ตอนเที่ยง มีหนุ่มคนหนึ่งมาซื้อรองเท้า ในราคา 12 บาท ได้ให้เงินเป็นแบงค์ 20 บาท พ่อค้ารองเท้าไม่มีทอน จึงนำไปแลกกับพ่อค้าผลไม้ได้เหรียญมา 20 บาท ทอนเงินให้ลูกค้า 8 บาท เหลือไว้ 12 บาท ได้กำไร 4 บาท

     ตอนเย็น พ่อค้าผลไม้นำแบงค์ 20 มาแลกคืน เพราะเป็นแบงค์ปลอม พ่อค้ารองเท้าต้องคืนเงินไป 20 บาท อยากทราบว่า พ่อค้ารองเท้าขาดทุนกี่บาท”

     ไม่ขอเฉลยนะครับ ใครคิดว่าขาดทุนกี่บาท ช่วยตอบด้วยครับ จะได้เข้าสู่การฝึกอบรมต่อไป เชิญแสวงหาความสำราญได้ครับ

     หรือท่านใด มีเทคนิคดีๆ ช่วยให้ความรู้เป็นวิทยาทานก็จะเป็นพระคุณอย่างสูงครับ