ผมถามน้องกลับว่า "เราจะดูแลจิตวิญญานเขาอย่างไร?"น้อง ๆ ก็เงียบกับไปพักหนึ่ง ไม่มีคำตอบครับ...แต่มีคำถาม "จิตวิญญานต้องเป็นความดีเสมอไปหรือเปล่าคะ"

วันนี้ผมไปสอนนิสิตแพทย์ เป็น case conference ที่มีประเด็นเรื่องจิตวิญญาน

น่าสนใจที่ นสพ. พูดถึงจิตวิญญาน อยู่ในเรื่องการดูแลแบบองค์รวม

"เราต้องดูแลจิตวิญาน"

ความยากของมันอยู่ที่ "จิตวิญญาน"เป็นเรื่องที่ทุกคนถือกำเนิดมาก็มีกันทุกคน แต่พอถามว่ามันคืออะไร....คนส่วนใหญ่ก็ทำหน้างง..

ยิ่งถ้าถามว่า จิตวิญญานของคุณคืออะไร...อันนี้หลายคนยังตอบไม่ได้

"หลายท่านพูดถึง...การแสวงหาความหมายของชีวิต"

"บางท่านพูดว่า...มีปัญญา (สช. นิยาม)"

"หลายคนพูดถึงสิ่งที่เขายึดเหนี่ยว..เพื่อความสุขสงบภายใน"

กลับมาที่เรื่อง นสพ. บอกว่า "จะดูแลจิตวิญญาน"

ผมถามน้องกลับว่า "เราจะดูแลจิตวิญญานเขาอย่างไร?"

น้อง ๆ ก็เงียบกับไปพักหนึ่ง ไม่มีคำตอบครับ...แต่มีคำถาม

"จิตวิญญานต้องเป็นความดีเสมอไปหรือเปล่าคะ"

คำถามนี้ผมรู้สึกว่า "เป็นสิ่งที่ผมอยากได้มากกว่าคำตอบ....เป็นคำถามที่ผมไม่เคยนึกถึงเหมือนกัน .....เล่นเอาอึ้งไปพักนึง

ผมบอกว่า ดีเลวใครจะตัดสินได้ "โจรเองก็อาจปล้น ชิง วิ่งราว แต่เขาก็ยังมีจิตวิญญาน....สิ่งที่พลักดันให้เขาเลือกวิถีชีวิต...จริงลึก ๆ ก็คงเป็นสิ่งที่เขาเลือกเป็นอย่างดีแล้วว่าไม่มีทางเลือกอื่นเพื่อการเลี้ยงชีพ เขาก็ค้นหาบางอย่างในชีวิตและเขาทำเพราะมันตอบสนองต่อความต้องการลึก ๆ.....เขาอาจจะบอกว่า ทำสิ่งนั้นเพื่อลูกเมียและความอยู่รอด...เขารักครอบครัว-ครอบครัวคือจิตวิญญานของเขา"

"มหาตมะ คานธี ในยุคที่ยังมีชีวิต....ในมุมมองของชาวอินเดีย เขาคือ hero ในขณะที่อังกฤษมองท่านเป็น...คนที่เป็นสัตรูของอังกฤษ"

"ในสงคราม car bomb คนที่ทำเป็น hero ของคนบางกลุ่มเพราะยอมสละชีพต่อต้านผู้รุกราน...เป็นจิตวิญญานแห่งความรักชาติ..โลกตะวันตกมองพวกนี้ว่าผู้ก่อการร้าย"

ผมบอกกับน้องว่า "จิตวิญญานคือสิ่งที่ผลักดันให้ผู้คนแต่ละคนมีความแตกต่าง ทำให้แต่ละคนมีความเป็นปัจเจก...ทำให้คนผู้นั้นใช้เป็นแนวทางดำเนินชีวิต เกี่ยวกับศาสนาหรือไม่ก็ได้"

"การจะดูแลจิตวิญญานนั้น เพียงเราเข้าใจเขา-ฟังเขา-ยอมรับในสิ่งที่เขาเป็น-หาจำเป็นไม่ที่จะต้องตัดสินว่าดีเลว.....สุดท้ายเมื่อเรายอมรับเขาอย่างหมดใจ-เข้าใจเขาอย่างแท้จริง....เมื่อนั้นคือการเชื่อมโยงเรากับเขา....นี่อาจจะเป็นการดูแลจิตวิญญานในทัศนะของผม"

ท่านผู้อ่านเห็นเป็นประการใดครับ?