“น้ำ” เป็นตัวอย่างของความสมดุลที่ยังไม่เสถียร ตามความเห็นผมในบันทึกของ ดร.สวัสดิ์ พุ้มพวง ที่บันทึก ความเป็นจริงของโครงสร้างทางสังคมตามหลักปฏิจจสมุปบาทคืออะไร อะไรคือ “สมดุล” และอะไรคือ “เสถียร” (ตามอ่านการสนทนากันทาง B2B ได้ที่บันทึกที่ link ไว้ข้างต้น) ดังนี้ครับ ผมนำมาจากพจนานุกรมฉบับราชบัญฑิตยสถาน พ.ศ.2525

  • สมดุล (equilibrium) คือ เสมอกัน, เท่ากัน --> เคลื่อนไหว, เปลี่ยนแปลงไปมา ได้
  • เสถียร (stabiliby) คือ มั่นคง, แข็งแรง --> นิ่งอย่างยั่งยืน ไม่เคลื่อนไหวแล้ว

     จากความหมายตามนิยามศัพท์ข้างต้น ฉะนั้น ธรรม (ชาติ) มีความสมดุลจึงเป็นความพยายาม แต่หากจะให้เสถียรยังไม่เคยเห็น และหากจะเกิดภาวะธรรม (ชาติ) เสถียร จะเป็นอย่างไรก็ไม่ทราบได้ อย่าหวังให้ธรรม (ชาติ) เข้าสู่จุดเสถียรเลยครับ ขอเพียงสมดุลน่าจะเป็นพอ

     ผมมีแผนภาพที่จะนำเสนอเรื่องอสมดุล – สมดุล ดังนี้ครับ

     ทีนี้กลับมาพิจารณาที่ “น้ำ” ที่ไม่ว่าจะอยู่ในสถานะใด ในภาชนะอย่างไร หรือจะโดนปัจจัยอะไรเข้ามามีอิทธิพล เช่นความร้อน ความเย็น ความดัน ฯลฯ ก็ยังควเป็นน้ำที่มีโครงสร้างเช่นเดิม หรือหากจะเหนี่ยวนำให้เกิดการแยกตัวไป ก็ยังพยายามที่จะรวมตัวกลับเป็น “น้ำ” คงเดิม การที่ยังถูกเปลี่ยนได้คือไม่เสถียร หากแต่สมดุล เพราะท้ายสุด สุดท้าย จะวิ่งวนกลับมายังจุดสมดุลใหม่เสมอ

     หมายเหตุ: เป็นข้อคิดเห็นส่วนตัวที่อาจจะผิดไปจากฐานคิดคนอื่นได้ โปรดใช้วิจารณญาณในการพิจารณาครับ