เชื่อได้อย่างไรว่าเครื่องมีคุณภาพดี ใครตรวจสอบ ใครประเมิน

สวัสดีครับ

วันนี้ขอนำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับการตรวจสอบคุณภาพเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ ที่ผมสอนนักศึกษารังสีเทคนิค(ต่อเนื่อง) ชั้นปีที่ 1

 

ทำไม?

ต้องทำการประกันคุณภาพเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์

เชื่อได้อย่างไร? 

ว่าเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ทำงานถูกต้อง หรือ มีคุณภาพดี  หรือ ภาพที่ปรากฏนั้นเป็นอวัยวะที่เสมือนจริงของผู้ป่วยที่รับการตรวจ

ภาพที่เห็น มองเสมือนรูปทรงกระบอกมีการเคลื่อนไหว ดังนั้นเราแน่ใจได้อย่างไร? ว่าเครื่องสร้างภาพ สำหรับการวินิจฉัย ไม่มีอะไรบกพร่อง หากไม่มีการตรวจสอบ? 

 

การถ่ายภาพทางรังสี เพื่อการวินิจฉัยและรักษาโรค ภาพที่ได้จะต้องมีคุณภาพที่ดี มีรายละเอียดต่างๆเพียงพอสำหรับการวินิจฉัยโรค และได้ภาพที่ทันต่อเวลา ขณะเดียวกันผู้ป่วยและบุคลากรที่ปฏิบัติงานจะต้องได้รับปริมาณรังสีในระดับที่ปลอดภัย หากได้ผลลัพธ์ที่ไม่ดีพอ หรือใช้ไม่ได้ ซึ่งเป็นผลที่เกิดขึ้นจาก บุคลากร เครื่องมือ และวิธีการที่ไม่เหมาะสม การที่ผลลัพธ์ไม่ดีพอหรือใช้ไม่ได้จะมีผลเสียหลายประการต่อผู้เกี่ยวข้อง ดังนั้น การจัดการเชิงคุณภาพ เพื่อควบคุมตัวการต่างๆที่อาจทำให้เกิดผลเสียให้มีอิทธิพลน้อยที่สุดเท่าที่จะทำได้

 

การประเมิน มีหลายรูปแบบ เช่น

การประเมินอย่างง่ายและไม่ทำลาย (noninvasive and simple) เป็นการประเมินเครื่องด้วยวิธีการประเมินที่ง่าย ใช้เครื่องมือในการทดสอบง่ายๆและไม่ไปรบกวนระบบของเครื่อง  เช่น การตรวจสอบด้วยสายตา การดูการเคลื่อนที่ของเตียง เป็นต้น

 

 

 

การประเมินอย่างซับซ้อนและไม่ทำลาย (noninvasive and complex) เป็นการประเมินเครื่องด้วยวิธีการประเมินที่ซับซ้อนมากขึ้นกว่าวิธีแรก ร่วมกับมีการใช้เครื่องมือในการทดสอบที่มีความยุ่งยากมากขึ้น แต่การประเมินยังคงเป็นวิธีที่ไม่ไปรบกวนระบบของเครื่อง เช่น การตรวจสอบความเที่ยงตรงของการเอียง Gantry การตรวจสอบความหนาของ Slice thickness เป็นต้น

 

การประเมินอย่างซับซ้อนและทำลาย (invasive and complex) เป็นการประเมินเครื่องด้วยวิธีการประเมินที่ซับซ้อนมากขึ้นกว่า 2 วิธีที่กล่าวมา ใช้เครื่องมือในการทดสอบที่มีความยุ่งยากมากขึ้น และมีการเข้ารบกวนระบบของเครื่อง เช่น การเติมแก๊ส Xenon ในหัววัดรังสี การตรวจสอบระบบไฟฟ้าใน Gantry เป็นต้น

  

การประเมินหรือการตรวจสอบ แบ่งออกเป็น

การตรวจสอบประจำวัน เดือน และ ปี

การตรวจสอบตามอาการชำรุดหรือสงสัยว่ามีความผิดปกติ

การตรวจสอบคุณภาพ หลังจากแก้ไข ซ่อมแซม เครื่องมือว่ามีคุณภาพดีเท่าเดิมหรือไม่

 

การตรวจสอบ

ควรมีการกำหนดว่าจะใช้เกณฑ์มาตรฐานใดเป็นต้นแบบ

ควรมีการกำหนดว่าจะเลือกใช้แบบจำลอง(Phantom) ที่มีมาพร้อมกับเครื่อง หรือแบบจำลองมาตรฐานที่จำหน่ายทั่วไป

 

ซึ่งผมหวังว่านักศึกษาและนักรังสีเทคนิค ต้องให้ความสำคัญ ทำความเข้าใจให้ดีกับการตรวจสอบและประกันคุณภาพ เพราะเครื่องมือเหล่านี้ เป็นส่วนหนึ่งในการประกอบวิชาชีพ การมีเครื่องมือที่ดี มีประสิทธิภาพดี สามารถทำให้เราทำงานได้ดี ให้การบริการที่ดี ผู้รับบริการหรือผู้เกี่ยวข้องจะได้รับประโยชน์และปลอดภัย

 

ของแถม ภาพ Phantom CT

Phantom สำหรับใช้ประกอบการวัดปริมาณรังสี CTDI : CT Dose Index

Siemens CT Multislice Phantom สามารถตรวจสอบ CT Number, Uniformity และ Slice thickness

 

 

Toshiba Single slice water phantom ที่ภายในมีสารต่างชนิดกัน เพื่อตรวจสอบค่า CT number ที่มีค่าแตกต่างกัน