SRM "การส่งเสริมสุขภาพช่องปาก" (3) กิจกรรมส่งเสริมสุขภาพช่องปาก ในชมรมผู้สูงอายุ ที่อำเภอแหลมงอบ

คุณอังคณา สังข์เงิน จาก รพ.แหลมงอบ อ.แหลมงอบ จังหวัดตราด มาเล่าสู่กันฟังว่า ที่อำเภอแหลมงอบ ทำเรื่องชมรมผู้สูงอายุส่งเสริมสุขภาพช่องปากกันอย่างไร เธอเล่าว่า ลักษณะพื้นที่ของอำเภอแหลมงอบ ติดชายทะเล ประชากรผู้สูงอายุเริ่มมากขึ้น ชมรมผู้สูงอายุของอำเภอแหลมงอบ มีผู้สูงอายุ 1,890 คน ในชมรมต่างๆ ก็คือ

ชมรมผู้สูงอายุโรงพยาบาลแหลมงอบ
ชมรมผู้สูงอายุตำบลแหลมงอบ
ชมรมผู้สูงอายุการศึกษานอกโรงเรียน
ชมรมผู้สูงอายุบ้านคลองใหญ่
ชมรมผู้สูงอายุบ้านเนินดินแดง
ชมรมผู้สูงอายุบ้านธรรมชาติล่าง
ชมรมผู้สูงอายุบ้านธรรมชาติบน
ชมรมผู้สูงอายุบ้านแหลมอวน
ชมรมผู้สูงอายุตำบลน้ำเชี่ยว
ชมรมผู้สูงอายุตำบลบางปิด

จุดเริ่มต้นของการทำกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพช่องปากในชมรมผู้สูงอายุ เนื่องมาจากเรื่องการสูญเสียฟันในผู้สูงอายุ จากโรคฟันผุและโรคปริทันต์ เรื่องของการรับคิวฟันเทียม จึงคิดแก้ปัญหาเพื่อที่จะได้ว่า ... "ทำอย่างไรฟันของผู้สูงอายุจึงจะอยู่ยืนยาวต่อไปได้ หาผู้ร่วมสนับสนุนการส่งเสริมสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุ และจัดระบบบริการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรค"

ตัวชี้วัด

ชมรมผู้สูงอายุ 1 ชมรม 1 ตำบล เข้าร่วมโครงการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคในช่องปาก
ผู้สูงอายุได้รับการตรวจประเมินความเสี่ยง 100 คน

กลุ่มเป้าหมาย เป็นผู้สูงอายุ 3 กลุ่ม ได้แก่

ผู้สูงอายุที่ช่วยเหลือตนเองได้
ผู้สูงอายุที่ช่วยเหลือตนเองไม่ได้
ผู้สูงอายุที่มีคุณภาพสูง

ผู้สูงอายุที่มีคุณภาพสูง เป็นที่มาของความคิดที่ ทำให้เกิดการทำโครงการส่งเสริมสุขภาพช่องปากในชมรมผู้สูงอายุ

เริ่มต้นของกิจกรรม เรามีการอบรมแกนนำผู้สูงอายุ โดยนำผู้สูงอายุที่มีศักยภาพทุกตำบล ตำบลละ 5 คน ได้ผู้สูงอายุทั้งหมด 20 คน จากตำบลคลองใหญ่ น้ำเชี่ยว แหลมงอบ บางปิด ให้ผู้สูงอายุร่วมกันสร้างฝันกันว่า ทำอย่างไรสุขภาพช่องปากเราจึงจะดี

มีการกำหนดนโยบายร่วมกัน ในชมรมผู้สูงอายุทุกตำบล ในเรื่อง

การทำความสะอาดช่องปาก การแปรงฟัน ไม่ว่าเป็นก่อนดำเนินกิจกรรมชมรม หรือหลังรับประทานอาหาร บางชมรมจะมีอาหารว่าง อาหารกลางวัน และทุกครั้งที่ผู้สูงอายุมาชมรมฯ ก็จะพกอุปกรณ์แปรงฟันมาด้วย
กิจกรรมที่ทำให้ผู้สูงอายุดูแลตนเองได้ มีการให้ความรู้ โดยให้ความรู้จากผู้สูงอายุกันเอง จากเจ้าหน้าที่
การสร้างกระแสเพื่อฟันดี เพื่อทำให้ผู้สูงอายุทำกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง จะมีกิจกรรมในแต่ละชมรม เช่น ชมรมฯ รพ.แหลมงอบ แสดงละคร "เมื่อตาเด่นปวดฟัน" "การรำไทยฟันดี" ชมรมฯ บางปริก แสดงละครชาตรีเรื่อง "ตายายฟันดี" และได้ไปแสดงอีกหลายงาน เช่น มหกรรมโรงพยาบาลคุณภาพ รร.คู่หู ชมรมฯ น้ำเชี่ยว มี "รำงอบฟันดี" และไปรำในพิธีเปิด รพ.ส่งเสริมสุขภาพตำบลน้ำเชี่ยวด้วย

สิ่งที่ผู้สูงอายุได้บอกต่อๆ กันมา คือ พืชผักก็จะสามารถระงับกลิ่นปากได้ เช่น

ใบฝรั่ง ใช้เคี้ยวลดกำจัดกลิ่นปากได้
ใบพลู ที่ผู้สูงอายุกินกับหมาก สามารถกำจัดกลิ่นหมากได้
เปลือกหมาก นำมาใช้ขัดทำความสะอาดฟัน หลังกินหมาก
และยาเส้นก็นำมาใช้ทำความสะอาด

นอกจากเรื่องการดูแลสุขภาพช่องปากแล้ว ก็จะมีเรื่องอื่นๆ ก็คือ

ผู้สูงอายุทำเรื่องการออกกำลังกาย สุขภาพจิต สันทนาการ รวมถึงมีการบริหารใบหน้าในผู้สูงอายุด้วย
เรื่องการเข้าถึงระบบบริการ มีการคัดกรองโรคในช่องปากของผู้สูงอายุ เพื่อการส่งเสริมป้องกันโรคในช่องปาก
ผู้สูงอายุได้รับการสนับสนุนว่า "ต้องดูแลคนในครอบครัวก่อน จึงจะไปดูแลคนนอกบ้าน"

ปัจจัยแห่งความสำเร็จของการจัดกิจกรรมในแต่ละชมรมฯ ก็คือ

ตำบลแหลมงอบ มีปัจจัยความสำเร็จเรื่อง การมีส่วนร่วมของผู้สูงอายุและเจ้าหน้าที่สาธารณสุข การมีกิจกรรมนวัตกรรมอย่างต่อเนื่อง
ตำบลคลองใหญ่ มีปัจจัยความสำเร็จเรื่อง ทีมงานเข้มแข็ง การประสานงานทุกภาคส่วน การมีส่วนร่วมของผู้สูงอายุและเจ้าหน้าที่สาธารณสุข
ตำบลบางปิด มีปัจจัยความสำเร็จเรื่อง การมีส่วนร่วมของผู้สูงอายุและเจ้าหน้าที่สาธารณสุข
ตำบลน้ำเชี่ยว มีปัจจัยความสำเร็จเรื่อง ทีมงานเข้มแข็ง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นให้การสนับสนุน งบประมาณ อุปกรณ์ การมีส่วนร่วมของผู้สูงอายุและเจ้าหน้าที่สาธารณสุข

แผนพัฒนาต่อไปของอำเภอแหลมงอบ ก็คือ