ในความรู้สึกเหมือนจะเป็นบ้านตั้งอยู่ไม่นานไม่แข็งแรง แต่การทำเขาทำให้แข็งแรงซึ่งมีหลักฐาน บ้านดินอายุ 800ปี

ที่หมู่บ้านถู่โหลวมณฑลฝูเจี้ยนของประเทศจีน มีบ้านดินที่

 อายุ กว่า 800 ปีสร้างในสมัยราชวงศ์ซ่งจำนวน 46 หลังที่ได้รัยการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก วิธีสร้างไม้ไผ่สาน พอกทับด้วยดินเหนียวรูปทรงต่างๆ และหลายชั้นด้วย บ้านหลังหนึ่งๆอาจมีห้องถึง 100-200ห้อง แต่ในปัจจุบันมีการพัฒนา รูปการสร้างบ้านดินให่สะดวกและมั่นคง ยิ่งขึ้น โดยการใช้อิฐดิน ซึ่งมีขั้นตอนดังนี้

 

ขั้นตอนที่1  

การเตรียมพื้นที่สำหรับปลูกบ้านดิน ควรเป็นพื้นที่ ที่น้ำไม่ท่วมถึง

ไม่ใช่ทางน้ำไหล หากเป็นพื้นที่ถมใหม่ ควรถมทิ้งไ ประมาณ 1 ปี

 

ขั้นตอนที่2 

 

   

 

       ส่วน ผสมกับดิน

 

   

 

การทำอิฐดิน ทำบ่อดินใส่น้ำจนนุ่ม หากเป็นดินเหนียวและแข็งมากๆ ต้องแช่น้ำค้างคืนไว้ก่อน แล้วย่ำดินให้เหลว ผสมด้วยแกลบจนได้ความข้นพอสำหรับนำมาอัดลงบนแบบพิมพ์ซึ่งส่วนใหญ่จะทำก้อน ขนาดกว้าง 6X12X4 หรือ 8X16X4 ทั้งนี้ขนาดและรูปทรงขึ้นอยู่กับการออกแบบของผู้ก่อสร้างอีกครั้ง เช่นถ้าต้องการมุมโค้งจะต้องออกแบบให้เป็นก้อนสี่เหลี่ยมคางหมู เป็นต้น หลังจากนั้นก็ตากแดดไว้ใช้เวลาประมาณ 7 วัน เมื่ออิฐแห้งสนิทดีแล้วควรนำอิฐมากองรวมกันไว้ใกล้กับสถานที่ก่อสร้าง

     

 

  

 

 

 

 

 

  

ขั้นตอนที่ 3 การทำรากฐานบ้านดิน

ขึ้นอยู่กับสภาพพื้นที่ หากเป็นที่สูง พ้นจากน้ำขัง ก็ไม่มีปัญหา

สามารถก่อได้เลย แต่หากเป็นที่ลุ่มควรวางคานคอนกรีต

หรือหินยกสูงจากพื้นพอพ้นระดับน้ำ

 

ขั้นตอนที่ 4 การก่อกำแพงบ้าน( ภาพ การสาธิต)

 

 

 

 

 

 

   การก่อกำแพงบ้าน การนำก้อนอิฐดินมาก่อเป็นผนังกำแพง กระทำเช่นเดียวกับการก่ออิฐปูนทั่วไป เพียงแต่วางก้อนดินในแนวนอนเพื่อให้กำแพงมีความหนาสามารถรับน้ำหนักช่วงบนได้โดยไม่ต้องมีเสา และใช้ดินย่ำผสมแกลบ(อย่างเดืยวกับที่ใช้ทำก้อนอิฐดิน) เป็นตัวเชื่อม

  อย่าลืมออกแบบช่องประตูหน้าต่าง ชั้นวางของ ช่องระบายลม หรือช่องแสงสว่าง ไว้ก่อน เพื่อจะได้วางวงกบหรือเว้นระยะก้อนดินได้ตามความต้องการ ควรค่อยๆก่อขึ้นไปวันละประมาณ 50 เซนติเมตร ในกรณี ที่ก่อต่อเนื่อง ขึ้นสูงมากๆต้องระวังพังลงมา ด้านการตรวจสอบแนวดิ่งอยู่เสมอหรือค้ำยันไว้

 

  

 

ขั้นตอนที่ 5 การฉาบผนังกำแพงบ้าน

     มีขั้นตอนการฉาบหยาบ หมายถึงการใช้ดินผสมแกลบลูบไล้ตามผนังเพื่อปรับระดับความเรียบของผิวผนัง หลังจากนั้นจึงค่อยฉาบละเอียดหรืออาจเรียกว่า ฉาบสีก็ได้ โดยจะผสมสีกับดินและทรายลงในแป้งเปียกที่ต้มจนเหนียว ฉาบทับผนังอีกชั้นหนึ่งเมื่อผนังสีแห้งแล้วจะไม่มีปัญหาการหลุดล่อนของผิวผนัง แต่ในส่วนที่ต้องป้องกันน้ำเป็นพิเศษ เช่น ห้องน้ำ ต้องมีส่วนผสมของซีเมนต์ หรือกระเบื้องเคลือบด้วย หรือในกรณี ที่ต้องการลักษณะพิ้นผิวเป็นอย่างอื่นก็สามารถออกแบบได้ตามต้องการ

 

 ขั้นตอนที่ 6   การทำหลังคา

    โครงสร้างหลังคาจะมีส่วนที่เชื่อมโยงกับกำแพงบ้าน อาจจะทำโครงสร้างหลังคาไปพร้อมกับงานฉาบได้ หลังจากที่วางอะเส ของโครงสร้างหลังคาเสร็จแล้วใช้ดินผสมฟางฉาบปิดอะเส เพื่อเพิ่มความแข็งแรง ส่วนวัสดุที่ใช้มุงหลังคา อาจเป็นหญ้าคา หรือกระเบื้อง ก็ชึ้นอยู่กับความต้องการ และออกแบบ ในกรณีที่ออกแบบให้มีเสาและโครงหลังคาแยกต่างหาก หรือเสริมกับตัวบ้านดินก็สามารถทำได้ รวมถึงการทำหลังคาด้วยดินก็สามารถทำได้โดยต้องศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมให้ดีก่อน

 

ขั้นตอนที่ 7 การทำพื้นบ้านดิน

หากเป็นพื้นดินอาจจะเทพื้นทิ้งไหลังจากฉาบกำแพงบ้านเยบร้อยแล้ว เพราะพิ้นดินจะใช้เวลานานกว่าที่จะแห้งสนิท อาจใช้เวลาอย่างน้อย 1 เดือน แต่หากยังไม่ได้ มุงหลังตคาจะช่วยให้แห้งได้เร็วขึ้นในกรณีเป็นพื้นปูนสามารถเทหลังจากที่ทาสีบ้านเสร็จเรียบร้อยแล้ว จะทำให้ไม่ต้องจัดการกับสีที่ฉาบและร่วงลงมามากนัก

 

 ขั้นตอนที่ 8 จัดการภายใน

ได้แก่ การติดตั้งบานประตู หน้าต่าง จัดระบบน้ำ ไฟ และตกแต่งภายใน ได้ตามต้องการ

 

 

สนใจปรึกษา หรือร่วมเรียนรู้ การทำบ้านดิน

 ติดต่อได้ ที่ อาจารย์ สุเมธ พรหมรักษา

ผู้ประสานงาน เครีอข่ายชุมชน แห่งการเรียนรู้อย่างยั่งยืน

 โทรศัพท์ 084 0478626

 

ด้วยความปรารถนาดี กานดา แสนมณี