เยี่ยมบ้านโดยเภสัชกร

     ความเดิมเมื่อตอนที่แล้วค่ะ... ได้สำรวจเจอปัญหาของชุมชน ที่ขึ้นอันดับ 1 เลย คือ ผู้สูงอายุใช้ยามากกว่า 5 รายการ และกินยาด้วยตนเอง จึงวางแผนร่วมกับทีม อสม และผู้นำชุมชน ว่าจะลงเยี่ยมบ้านผู้สูงอายุที่มีโรคเรื้อรัง เบาหวาน ความดัน ไขมัน เป็นอันดับแรกก่อนค่ะ

  คุณยายอรทัย... เจ้าของคลินิก/ร้านยา น้อยๆๆ

 เริ่มที่คุณแม่ อสม. ก่อนเลยค่ะยายเป็น ความดัน ไขมัน กระดูกพรุน คุณยายอรทัย กินยาได้ถูกต้อง สม่ำเสมอ (อาจเพราะมีลูกสาวเป็น อสม.ก็เลยไม่มีปัญหาเรื่องความร่วมมือในการใช้ยา: compliance) แต่ยังมีปัญหาที่แอบอยู่เงียบๆ ที่วิชาชีพเภสัชกรของเราช่วยเข้าไปแก้ปัญหาให้คุณยายได้

   ตอนแรกที่เราขอดูยา คุณยายออกอาการหวงยา ไม่ค่อยอยากให้ดูเท่าไหร่ ก็ตะล่อมจนได้ดูยา พบว่ายาคุณยายเยอะมากค่ะ ประมาณ 20 รายการได้ ก็เลยแซวคุณยายไปว่า "จะเปิดร้านแข่งกะหนูบ้างหรือเปล่าเนี๊ยะ ยาเยอะจัง"  บางทีการออกเยี่ยมชาวบ้านเราก็ต้องทำตัวเป็นชาวบ้านไปด้วย ทำตัวแบบนี้ได้หลายอย่างค่ะ เขาจะไว้ใจเราและต่อไปก็ล้วงความลับได้อีกเยอค่ะ เจอมุขนี้เข้าไปคุณยายก็ขำทั้งน้ำหมาก (เลอะนิดหน่อยค่ะ) และยอมให้ดูยาทั้งหมด

   ออกอาการหวงแบบนี้ต้องอะไรซ่อนเราไว้แหง... จริงอย่างที่สงสัยตอนแรกค่ะ แยกเป็นประเด็นละกันนะคะ (คุยมากเดี๋ยวจะหลงประเด็นไป อิอิ..)

   ปัญหาที่พบค่ะ

   1.กินยาได้ไม่ตรงตามเวลาที่เหมาะสมในการออกฤทธิ์ของยา เช่น

- crestor (Rosuvastatin) จากเดิมคุณยายกินตอนเช้า ยากลุ่มนี้จะต้องกินตอนเย็นหรือก่อนนอน ถึงจะมีประสิทธิภาพสูงสุดจ้า

- ความคลาดเคลื่อน (error) อีกอย่างที่เราพบก็คือ crestor หน้าซองยาเขียนบอกให้ยายกิน ลังอาหารเช้า ก็เป็น error ที่เกิดจากโรงพยาบาล (น่าจะเป็นเภสัชกร กันเองนี่แหละ..ก็ไม่ว่ากัน เภสัชร้านยาจะตามเก็บ..รายละเอียดให้ละกัน) เราก็ได้แก้หน้าซองยาและอธิบายตามข้างต้นค่ะ

- Prevacid (Lansoprazole) คุณยายกินหลังอาหาร กลุ่ม PPI นี้ต้องทานหลังอาหารจ้าคุณยาย จึงจะลดกรดที่หลังออกมาได้ดีกว่า

     2.แอบซ่อนยา Antibiotics

ยาที่แอบซ่อนไว้ได้แก่ ยาฆ่าเชื้อ เอาไว้กินเองเวลามีอาการค่ะ

เจ็บคอ กิน Amoxycillin 500 mg มีอยู่ 6 เม็ด

ท้องเสีย กิน Norfloxacin 400mg มีอยู่ 2 เม็ด หมดอายุแล้ว...ดูจากเม็ดยาที่เปื่อย

เป็นแผล กิน Dicloxacillin 250 mg มีอยู่ 3 เม็ด 

จริงๆก็ตรงข้อบ่งใช้ของยาเหมือนกันนะคะ คุณยายบอกว่าแอบจำมาจากคุณหมอ..เก่งกว่านิสิตเภสัช บางคนเลยนะคุณยายนี่..

ประเด็นนี้ต้องอธิบายคุณยายอยู่นาน เพราะหวงค่ะ...คุณยายไม่ยอมให้เภสัชกรเอายาไปทิ้ง ท้ายทีสุดก็ยอมแบบงอนๆค่ะ ขัดใจคนแก่จะบาปไหมเนี๊ยะ เฮ้อ...

    กรณีของคุณยายไม่ได้วางแผนว่าจะกลับไปเยี่ยมซ้ำค่ะ เพราะว่าพี่ อสม. ที่เป็นลูกสาวช่วยเราติดตามดูได้อีกแรง...

แล้วคราวหน้าจะมาเล่าให้ฟังอีกนะคะ ว่าได้เรียนรู้อะไรกับคนไข้บ้าง สนุกค่ะ..โปรดติดตามตอนต่อไปนะคะ

เภสัช ชมพู