ไม่ลอง...ไม่รู้

หลักการสำคัญในการดูแลผู้ป่วยไตวาย

ในการดูแลผู้ป่วยไตวาย นั้นมีวัตถุประสงค์ที่จะ ทำให้คนไข้ไตวายมีคุณภาพชีวิตที่ดีที่สุด ชะลอภาวะไตเสื่อมให้ช้าลง หรือบางครั้ง อาจฟื้นฟูสภาพการทำงานของไตให้ดีขึ้น และลดภาวะแทรกซ้อนจากโรคไตวาย นอกจากนี้ ยังต้องการให้ผู้ป่วยมีอายุขัยมากขึ้นอีกด้วย กล่าวโดยสรุปก็คือ

  1. เพิ่มคุณภาพชีวิตและอายุขัยของผู้ป่วยไตวาย

  2. ลดภาวะแทรกซ้อนจากโรคไตวาย

  3. ชะลอ การเสื่อมของไต หรือฟื้นฟูสภาพการทำงานของไต

โดยปกติเราพบว่า ผู้ป่วยไตวายมักจะมีสาเหตุมากจากโรคต่างๆดังนี้

  1. โรคเบาหวาน

  2. โรคความดันโลหิตสูง

  3. โรคเกาต์

  4. โรคไตอักเสบ (Nephrotic Syndrome)

  5. โรคนิ่วในเนื้อไต

จากการทบทวนวรรณกรรม เราพบว่าผู้ป่วยไตวาย มักเสียชีวิตจาก สาเหตุดังต่อไปนี้

1 โรคหัวใจและหลอดเลือด

2 ภาวะของเสียคลั่งจากไตเสื่อม(พบในคนไข้ที่ไม่ได้ฟอกไต)

3 การใช้ยาและบริโภคอาหารอย่างไม่เหมาะสม

บทบาทเจ้าหน้าที่สาธารณสุขในการดูแลผู้ป่วยโรคไตวาย

  1. ดูแลเรื่องการใช้ยาให้ถูกต้อง และพบแพทย์ตามนัด

  2. ดูแลเรื่องอาหาร โดยเฉพาะการควบคุมการบริโภคเกลือและน้ำ

  3. เฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนของโรคไตวาย

  4. ช่วยเยียวยาผู้ป่วยด้านจิตสังคม ผ่านครอบครัวและชุมชน

ผู้ป่วยไตวายสามารถแบ่งออกเป็น 3 ระยะดังนี้

  1. ผู้ป่วยไตวายระยะกลาง ค่า Cr คือ 1.7-2.9 mg/dL

  2. ผู้ป่วยไตวายระยะรุนแรง ค่า Cr คือ 3.0-7.9 mg/dL

  3. ผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้าย ค่า Cr คือ 8.0 mg/dL ขึ้นไป

โดยปกติแล้ว ผู้ป่วยระยะกลาง ยังมีโอกาสที่ไตจะฟื้นฟูสภาพได้มาก ในผู้ป่วยระยะรุนแรง โอกาสที่ไตจะฟื้นฟูสภาพได้จะมีน้อยลง โดยเฉพาะ หาก Cr มากกว่า 5.0 mg/dL

ในส่วนผู้ป่วยไตวายระยะสุดท้ายจำเป็น ต้องฟอกไต หากไม่เช่นนั้นแล้วผู้ป่วยมักจะเสียชีวิตภายใน 2 ปี

บทบาทเภสัชกรในการดูแลผู้ป่วยโรคไตวาย

  1. ดูแลเรื่องการใช้ยาให้ถูกต้อง และครบถ้วน ไม่ขาดยา

  2. เฝ้าระวังและป้องกันอาการไม่พึงประสงค์จากยา (ADE ไม่ใช่ ADR)

  3. ส่งเสริมการสั่งใช้ยาให้ถูกต้องตาม Clinical Practice Guideline

  4. เฝ้าระวังการใช้ยาที่มีข้อห้ามใช้(Contraindication)

  5. สนับสนุน และติดตามให้ผู้ป่วยมีระดับ A1C BP FBS LDL/Cr เหมาะสม

  6. เฝ้าระวังและจัดการภาวะแทรกซ้อนของโรคไตวาย

ตัวอย่างกรณีศึกษาการเยียวยาผู้ป่วยที่ไตวาย

1 นายกอง  ตำบลโคกสูง ไตวายเบาหวาน cr=4.13 ปัจจุบันหายแล้ว cr=1.10 mg/dL

2 นายหนวม ตำบลศรีสุขสำราญ ไตวายเบาหวาน cr=4.45 ปัจจุบัน cr=2.35 mg/dL

ดีขึ้นชัดเจน

3 นางน้อย ตำบลศรีสุขสำราญ ไตวายเบาหวาน cr=1.71 ปัจจุบัน cr= 1.08 mg/dL