ผศ.ดร. มนตรี ชูวงษ์ ได้รับรางวัล TRF-CHE-SCOPUS Young Researcher Award 2009
โดยมีคำสดุดี ดังต่อไปนี้
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.มนตรี ชูวงษ์
ภาควิชาธรณีวิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
เรื่อง สึนามิในประเทศไทย: อดีต ปัจจุบัน และอนาคต
1. ประวัติส่วนตัว
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.มนตรี ชูวงษ์ สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีและปริญญาโท สาขาวิชาธรณีวิทยา จากคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในปี พ.ศ. 2536 และ พ.ศ. 2539 ตามลำดับ และสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอก สาขาวิชาธรณีวิทยา จากมหาวิทยาลัยทสึคุบะ ประเทศญี่ปุ่น ในปี พ.ศ. 2550 ได้รับรางวัลผลการเรียนสูงสุดระดับปริญญาโท จากมูลนิธิแถบ นีละนิธิ และเหรียญรางวัลงานวิจัยระดับปริญญาเอกจาก Japan Society for the Promotion of Sciences ร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (JSPS - NRCT) ได้รับทุนวิจัยจากแหล่งทุนหลัก ดังนี้
1. ทุนพัฒนาศักยภาพในการทำงานวิจัยของอาจารย์รุ่นใหม่ สกว. และ สกอ. ปี พ.ศ. 2546 และปี พ.ศ. 2551
2. กองทุนรัชดาภิเษกสมโภช จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปี พ.ศ. 2548 ถึง ปัจจุบัน
2. ผลงานวิจัยโดยสรุป
เหตุการณ์แผ่นดินไหวเมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2547 ที่ก่อให้เกิดคลื่นสึนามิส่งผลกระทบมายังประเทศในแถบมหาสมุทรอินเดียรวมถึงทะเลอันดามันของประเทศไทย เป็นจุดเริ่มต้นของการค้นคว้าวิจัยระดับลึกโดยเฉพาะในศาสตร์ธรณีวิทยา ข้อมูลธรณีวิทยาที่เกี่ยวข้องกับแผ่นดินไหวและสึนามิจากเหตุการณ์ครั้งนั้นมีความสำคัญอย่างยิ่งในการช่วยประเมินผลกระทบทางกายภาพ แต่ประเด็นคำถามที่สังคมยังรอคอยความกระจ่างชัด ก็คือ สภาพพื้นที่ที่ได้รับความเสียหายจะฟื้นตัวกลับมามากน้อยเพียงใด ใช้เวลาในการฟื้นฟูสภาพนานเท่าใด และอีกคำถามสำคัญ คือ คลื่นสึนามิจะเกิดขึ้นอีกหรือไม่ในอนาคตสำหรับประเทศไทย งานวิจัยนี้ได้ตั้งเป้าหมายเพื่อหาคำตอบจากโจทย์วิจัยข้างต้น โดยเริ่มจากการศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลธรณีวิทยาที่คลื่นสึนามิได้ทิ้งไว้ ซึ่งก็คือ ตะกอนที่เกิดจากการพัดพามาโดยคลื่นสึนามิ ผู้วิจัยและคณะได้ติดตามการฟื้นฟูสภาพธรณีวิทยากายภาพอย่างต่อเนื่อง ติดตามการกลับมาของตะกอนหน้าหาดจากบริเวณที่ถูกกัดเซาะ รวมถึงสำรวจค้นหาประวัติการเกิดคลื่นสึนามิในอดีตโดยใช้หลักฐานตะกอนสึนามิเป็นกุญแจในการไขปริศนาดังกล่าว ผู้วิจัยได้ประยุกต์นำเทคนิคในการศึกษาโครงสร้างตะกอนสึนามิระดับรายละเอียด อาทิ การเอ็กซ์เรย์ตะกอนสึนามิเพื่อวิเคราะห์สมบัติทางกายภาพ วิเคราะห์กลศาสตร์การไหลของคลื่นสึนามิ จนผลงานเป็นที่ยอมรับและเผยแพร่ในวารสารวิชาการทางธรณีวิทยาในระดับนานาชาติเรื่อยมา ผู้วิจัยได้ร่วมทีมสำรวจตะกอนสึนามิโบราณกับนักวิจัยและผู้เชี่ยวชาญทั้งในประเทศและต่างประเทศ จนพบหลักฐานสำคัญว่าประเทศไทยเคยได้รับผลกระทบจากคลื่นสึนามิครั้งใหญ่มาแล้วเมื่อประมาณ 600 ปีที่ผ่านมา เทียบความรุนแรงเท่ากับเหตุการณ์ที่เกิดเมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2547 ซึ่งเป็นผลงานการค้นคว้าสำคัญเป็นที่ยอมรับในระดับสากลจนได้ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการทางวิทยาศาสตร์ คือ Nature เมื่อเดือนตุลาคม พ.ศ. 2551 ที่ผ่านมา
3. ปัจจัยที่ส่งเสริมให้งานวิจัยประสบความสำเร็จ
ทุนที่ใช้สำหรับทำวิจัยเป็นสิ่งสำคัญยิ่งสำหรับนักวิจัยรุ่นใหม่ทุกคน ผู้วิจัยขอขอบคุณ สกว. และ สกอ. ที่เล็งเห็นความสำคัญของงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์กายภาพและได้สนับสนุนทุนวิจัยด้วยดีตลอดมา คำแนะนำจากนักวิจัยที่ปรึกษาของโครงการ (ดร. ปัญญา จารุศิริ จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และ ดร.เคนอิชิโร ฮิซาดะ จากมหาวิทยาลัยทสึคุบะ) เป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่สำคัญยิ่งที่ทำให้การดำเนินโครงการเป็นไปอย่างมีระบบ นอกจากนี้การส่งเสริมงานวิจัยจากผู้บริหารมหาวิทยาลัย ผู้บริหารคณะวิทยาศาสตร์ อดีตหัวหน้าภาควิชาธรณีวิทยา (ผศ.วิโรจน์ ดาวฤกษ์) และทีมผู้วิจัยร่วมจากภาควิชาธรณีวิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ก็เป็นอีกปัจจัยที่สำคัญไม่แพ้กันในการดำเนินโครงการ ขณะที่ประสบการณ์จากนักวิจัยสึนามิระดับโลกจากหลายประเทศ ก็มีบทบาทอย่างยิ่งในการสร้างกรอบแนวคิดและความร่วมมือในการสำรวจสึนามิจนโครงการประสบความสำเร็จเป็นอย่างดียิ่ง
4. การใช้ประโยชน์ของงานวิจัย
ผลที่ได้จากข้อมูลธรณีวิทยาของโครงการ จัดว่าเป็นการตอบคำถามของสึนามิที่สำคัญยิ่ง สามารถนำไปใช้วางแผนบรรเทาและป้องกันภัยสึนามิได้อย่างเหมาะสม และคลายความวิตกกังวลให้กับสังคมว่า การเกิดแผ่นดินไหวและสึนามิเทียบเท่าเหตุการณ์เมื่อปี พ.ศ. 2547 ในอนาคตนั้น คงจะยังไม่เกิดในระยะเวลาอันสั้นหรือหากจะเกิดก็อีกยาวนานหลายชั่วอายุคน แต่ประเด็นสำคัญคือ ในช่วงระหว่างเวลาที่คาดว่าจะเกิดสึนามิครั้งใหญ่นั้น ประเทศไทยของเรามีโอกาสได้รับผลกระทบจากแผ่นดินไหวและสึนามิในระดับเล็กถึงปานกลางได้อีกหลายครั้งเช่นกัน
วิจารณ์ พานิช
๗ พ.ย. ๕๒
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.มนตรี ชูวงษ์ เข้ารับรางวัลฯ
