นักพูดที่ดี ต้องเป็นนักฟังที่ดี, มั่นศึกษาหาความรู้, ยอมรับฟังคำวิจารณ์, เป็นตัวของตัวเอง และมีความสุขในการถ่ายทอดความรู้ให้ผู้อื่น
                    หนึ่งในเรื่องดีๆ ที่อยากนำมาฝากพวกเรา จากการไปอบรมวิทยากรกระบวนการ  ก็คือ     “ศิลปะการพูดในที่ชุมชน”  ซึ่งสามารถพัฒนากันได้โดยอาศัยพรแสวง ไม่จำเป็นต้องมีพรสวรรค์           
การพูด คือกระบวนการสื่อสารความคิดจากคนหนึ่งไปยังอีกคนหนึ่งหรือกลุ่มหนึ่ง โดยมี ภาษา น้ำเสียงและอากับกิริยา ( ท่าทาง สีหน้า แววตา ) เป็นสื่อ และการพูดเป็นเครื่องมือสื่อสารที่มีอานุภาพมากที่สุดในโลก ซึ่งอาจนำความสำเร็จหรือความล้มเหลวให้กับผู้พูดก็ได้ (เชื่อไหม?)                                                        
การสื่อสาร คือรู้ว่าจะพูดกับใคร/ต้องการอะไรจากเขา, รู้ว่าผู้ฟังอยู่ในอารมณ์ใด/รู้สึกอย่างไร และ การพูดด้วยท่าทีเป็นมิตร                                                                                                                                    
นักพูดที่ดี ต้องเป็นนักฟังที่ดี, มั่นศึกษาหาความรู้, ยอมรับฟังคำวิจารณ์, เป็นตัวของตัวเอง และมีความสุขในการถ่ายทอดความรู้ให้ผู้อื่น                                                                                                                 
ทักษะสำคัญ 10 ประการ สำหรับการพูด คือ 1. เสียง มีสูงต่ำ สั้นยาว ดังเบาแต่พอดี เป็นธรรมชาติ อาจารย์บอกว่าเหมือนการแสดงเลยทีเดียวเชียว 2. สีหน้า ยิ้มแย้มแจ่มใสแต่ต้องสอดคล้องกับสิ่งที่พูด                  
3. สายตา สบตาผู้ฟังอย่างทั่วถึง 4. ท่าทาง ให้สง่า มีประกอบพองาม 5. ภาษา ถูกต้องตามหลักภาษา อย่าให้มี เอ้อ อ้า ก็  ( ข้อนี้มีการสอบด้วยทั้งควบกล้ำ ร-ล และความรู้ใหม่คือคำที่ออกเสียงครึ่งเสียงในภาษาไทย)  6. โครงเรื่อง เตรียมและสร้างโดยมี การขึ้นต้นที่โน้มน้าว, เนื้อเรื่องเป็นลำดับกระชับ และสรุป ทั้งหมดให้พอดี อย่าให้เกินเวลา 7. คุณค่าของเรื่องที่พูด สรุปให้ชัดกระชับจับใจ อาจเป็นคำคม หรือจะสรุปเป็นบทร้อยกรองก็ได้       8. ความเชื่อมั่น เตรียมความคิด เตรียมจิตใจ เตรียมร่างกาย เตรียมเรื่องที่จะพูด ให้พร้อม 9. กระตือรือร้น และ 10. มีอารมณ์ขัน เหมาะสมแต่อย่าใช้ 2 แง่ 2 ง่าม
10 ท่าทาง ต้องห้าม ล้วง-แคะ-แกะ-เกา-หาว-ยัก-โยก-ค้อน-ถอน-กระพริบ    
 การแต่งกาย เหมาะสม สุภาพให้เกียรติผู้ฟังและสถานที่ (อันนี้ทุกคนรู้อยู่แล้ว)
***ลองนึกดู หลายคนในหมู่เฮาก็มีแววเป็นนักพูดที่ดีนะนี่  และบางท่านถือว่าเป็นตัวอย่างที่ดีเลยทีเดียวที่ขออนุญาตเอ่ยนามชื่นชมไว้ ณ ที่นี้ ได้แก่ Boss กับพี่วรรณ ของเรานั่นเอง เห็นด้วยไหมคะ ***/By Jan