เช้านี้ที่ OPDรังสี ก็มีผู้ป่วยมาใช้บริการเยอะเหมือนทุกๆวันค่ะ มีผู้ป่วย(มะเร็งที่ริมฝีปาก)รายนึงที่คุ้นหน้าคุ้นตากันดีค่ะ ผู้ป่วยรายนี้อายุ 62 ขอเรียกว่าคุณยายละกันนะคะ วันนี้คุณยายมาตรวจตามนัด ญาติบอกว่าคุณยายกินไม่ค่อยได้ค่ะ มีแผลในปาก เลยขอดูในช่องปากพบว่ามีแผลร้อนในที่มุมปากขวา และกระพุ้งแก้มข้างขวา แผลค่อนข้างใหญ่ค่ะ ปากคอแห้งและไม่มีฟันเลยซักซี่เดียวค่ะ (ปากคอแห้งเป็น late effect จากรังสีรักษา แต่ฟันไม่มีเพราะการเตรียมช่องปากของหมอฟันก่อนฉายแสงค่า) วันนี้คุณยายมีไข้ T=38.5 องศาเซลเซียส น้ำหนักตัวคุณยาย 25 กิโลกรัม (เพิ่มขึ้นจากเดิมมา 1 กิโลกรัมนะคะ อย่าเพิ่งตกใจว่าทำไมตัวเล็กจังเลย) สูง 147 cm ค่ะ กรณีคุณยายเราดูรูปร่างก็พอจะเดาได้ว่าต้องอยู่ในภาวะขาดสารอาหารแน่ๆ แต่มีสูตรคำนวนง่ายๆมาแนะนำค่ะ เป็นการคำนวน BMI

BMI (Body Mass Index) คือการคำนวนดัชนีมวลกาย = น้ำหนัก(กิโลกรัม)/ส่วนสูง(เมตร)ยกกำลังสอง ค่ะ

การคำนวน BMI เป็นการคำนวนง่ายๆเพื่อประเมินเบื้องต้นว่าผู้ป่วยขาดสารอาหาร หรือมีภาวะน้ำหนักเกินหรือไม่ค่ะ ซึ่งทั้งขาดสารอาหารหรือน้ำหนักเกิน ก็ล้วนเป็นปัญหาทั้งสิ้นค่ะ

คราวนี้เรามาลองคำนวน BMI ของคุณยายกันเลยนะคะเอาน้ำหนักตัวและส่วนสูงคุณยายมาแทนค่าลงในสูตร ก็จะได้ BMI = 11.57 (ขาดสารอาหารระดับรุนแรง) 

กรณีไม่มีเครื่องคิดเลข หรือขี้เกียจคิด อิอิ เดี๋ยวนี้มีหลายๆเวบ เค้าทำเป็นเครื่องมือคำนวนสำเร็จรูปไว้แล้วค่ะ แค่เราเอาตัวเลขน้ำหนักและส่วนสูงลงไปให้ตรงช่องก็จะได้ค่า BMI ออกมา ลองเข้าไปคำนวน BMI ของตัวเองกันดูดีมั้ยคะ ^___^ คลิกตรงนี้เลยค่ะ

เมื่อได้ค่า BMI มาแล้ว ก็มาเทียบในตารางค่ะ

น้ำหนักตัว (กิโลกรัม)

ค่า BMI

ต่ำกว่าปกติ

ปกติ

น้ำหนักเกิน

โรคอ้วน

อ้วนมาก

อ้วนมากที่สุด

ต่ำกว่า 18.5

18.5 - 23.4

23.5 - 28.4

28.5 - 34.9

35 - 39.9

40 ขึ้นไป

   

         จะเห็นได้ว่า คุณยาย BMI ตกเกณฑ์ค่ะ ไม่ได้การค่ะ ต้องหาวิธีช่วยเพิ่ม BMI คุณยายโดยด่วน

          คุณยายบอกว่ากินได้เฉพาะอาหารที่เป็นน้ำๆ เช่น นม น้ำเต้าหู้ โจ๊ก ประมาณนี้ หนึ่งมองว่าหากคุณยายได้ทานอาหารที่มีพลังงานสูง และเป็นอาหารเหลว น่าจะช่วยได้ จึงประสานกับน้องน้ำ (นักโภชนากรคนสวย ประจำศูนย์มะเร็งอุดรฯ) ค่ะ น้องน้ำจึงแนะนำ

 สูตรอาหารปั่น (ดาวโหลดไปใช้ได้เลยค่ะ หากต้องการปรับเปลี่ยนรสชาด ก็สามารถเติมน้ำส้มคั้น หรือน้ำผลไม้ที่ชอบได้นะคะ หนึ่งลองชิมดูแล้ว พอไหวค่ะ 555) ที่สามารถหาส่วนผสมต่างๆได้ไม่ยาก และวิธีการผลิตก็ไม่ยากค่ะ

สูตรนี้ให้พลังงานเป็น 1:1 นั่นหมายถึง หากทานอาหารปั่น 1000 cc ใน 1 วัน จะได้พลังงาน 1000 Kcal ค่ะ

          แล้วเราจะรู้ได้ยังไงคะว่าคุณยายจะต้องใช้พลังงานเท่าไหร่ใน 1 วัน

          มีสูตรคำนวนมาให้อีกแล้วค่ะ อันนี้จะยุ่งยากเพิ่มขึ้นจาก BMI เล็กน้อยค่ะ ตามไปดู สูตรคำนวนที่นี่เลย ค่ะ

เมื่อเราแทนค่าในสูตรคำนวนแล้ว พบว่าคุณยายต้องการพลังงานใน 1 วัน

BEE = 655+(9.6x25)+(1.8x147)-(4.7x62)

BEE = 868.2

กรณีที่ผู้ป่วยมีไข้ ต้องใช้ 1.1xBEE = 955.02 Kcal ค่ะ

ตอนนี้เราได้พลังงานที่คุณยายต้องการใน 1 วันแล้ว ถ้าคุณยายทานได้เฉพาะอาหารปั่นตามสูตรที่ให้ไป คุณยายต้องทานประมาณวันละ 955 cc ค่ะ อาจใช้วิธีแบ่งให้เป็นมื้อๆ 3 - 5 มื้อต่อวันก็ได้ค่ะ ก็จะได้พลังงานเพียงพอ

สุดท้ายอย่าลืมการประเมินผลด้วยนะคะ ว่าหลังจากที่ได้เสริมอาหารแล้วนั้นเป็นอย่างไรบ้าง

 

ขอบคุณ

- สูตรอาหารปั่นของน้องน้ำ (นักโภชนากรสาวสวยแห่งศูนย์มะเร็งอุดรฯค่ะ)

-http://www.gj.mahidol.ac.th/thai/index.php?option=com_content&task=view&id=11&Itemid=12