ห้องสมุดออนไลน์
E-Library
เบญญาภา ปัญญาเหลือ
ห้องสมุดเป็นแหล่งสืบค้นข้อมูลตั้งแต่เราเริ่มรู้จักศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง เป็นการค้นคว้าหาความรู้จากเอกสารที่รวบรวมความรู้ไว้เป็นเล่ม เป็นเรื่อง ๆ จัดไว้เป็นสัดส่วนตามหมวดหมู่ในระบบหนังสือ บางครั้งอาจหาสิ่งที่ต้องการสืบค้นเจอบ้างไม่เจอบ้าง แต่สมัยใหม่นี้มีห้องสมุดแบบใหม่ที่เราเรียกกันว่า ห้องสมุดออนไลน์ ถ้าใครสืบค้นข้อมูลทางอินเทอร์เน็ตคล่องแคล่ว อยากเรียนรู้เรื่องอะไร ศึกษาเรื่องอะไร ก็เข้าไปเรียนรู้ในห้องเรียนนั้น ๆ ได้เลย ระบบนี้ก็ดีอีกแบบ จะได้ช่วยลดปริมาณกระดาษที่ใช้ให้น้อยลง จะได้ไม่ต้องไปตัดไม้ทำลายป่ากันซะที ในบทความนี้ผู้เขียนจะกล่าวถึงความหมายของห้องสมุดออนไลน์ วัตถุประสงค์ของห้องสมุดออนไลน์ รูปแบบของห้องสมุดออนไลน์ วิธีการใช้ห้องสมุดออนไลน์ และปัจจัยที่ทำให้การใช้ห้องสมุดออนไลน์ประสบความสำเร็จ
1. ความหมายของห้องสมุดออนไลน์
นักการศึกษาและนักบริหารการศึกษา ได้ให้ความหมายของคำว่า ห้องสมุดออนไลน์หรือห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ไว้หลากหลาย พอสรุปได้ดังนี้
E-library มาจากคำว่า Electronic Library หรือห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์หรือห้องสมุดออนไลน์
Morales, Estela ได้ให้ความหมายของห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ ว่าเป็นห้องสมุดที่ผู้ใช้สามารถเข้าถึงข้อมูลในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ได้ทั้งในห้องสมุดและการเข้าถึงระยะไกล (Wikipedia,Electronic Library)
Dowlin ให้ทัศนะเกี่ยวกับห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ว่าคือ องค์การที่ใช้การสื่อสารอิเล็กทรอนิกส์ช่วยในการเข้าถึงทรัพยากรที่มีอยู่ในและนอกองค์กร รวมทั้งแหล่งสารนิเทศออนไลน์ในระดับภูมิภาคและระดับชาติ ผู้เชี่ยวชาญสารสนเทศ/นักเอกสารสนเทศในห้องสมุดสามารถเข้าแทรกในกระบวนการติดต่อสื่อสาร เพื่อช่วยผู้ใช้แสวงหาสารนิเทศ (Wikipedia,Electronic Library)
ดังนั้น ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์หรือห้องสมุดออนไลน์ หมายถึง แหล่งความรู้ที่เก็บรวบรวมข้อมูลไว้ในระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ตที่สามรถอำนวยความสะดวกให้กับผู้ใช้บริการทุกที่ ทุกเวลา ในการแสวงหาความรู้และข้อมูลสารสนเทศต่าง ๆ
2. ลักษณะของห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์หรือห้องสมุดออนไลน์
2.1. การจัดการทรัพยากรสารสนเทศด้วยคอมพิวเตอร์
2.2. ความสามารถในการเข้าถึงสารสนเทศโดยทางอิเล็กทรอนิกส์
2.3. บรรณารักษ์หรือบุคลากรของห้องสมุดสามารถแทรกการติดต่อระหว่างผู้ใช้กับ
ห้องสมุดได้ เพื่อช่วยเหลือผู้ใช้ได้โดยทางอิเล็กทรอนิกส์
2.4. ความสามารถในการจัดเก็บ รวบรวมและนำส่งสารสนเทศสู่ผู้ใช้โดย
ทางอิเล็กทรอนิกส์
3. ประโยชน์ของห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์sหรือห้องสมุดออนไลน์
ประโยชน์ของการพัฒนาห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์หรือห้องสมุดออนไลน์ คือ การจัดเก็บข้อมูลที่เป็นระบบช่วยเพิ่มความรวดเร็ว ในการเข้าถึงข้อมูลหรือค้นหาข้อมูลที่ต้องการได้ในเวลาที่ต้องการเป็นการแพร่กระจายความรู้ให้ผู้ใช้ได้รับความสะดวกยิ่งขึ้นโดยไม่มีข้อจำกัดด้านเวลาและสถานที่
4. การประยุกต์ใช้ E-Library เพื่อการศึกษา
การนำระบบของห้องสมุดออนไลน์มาใช้เพื่อการศึกษา เช่น ห้องสมุดออนไลน์เป็นทางเลือกหนึ่งของนักเรียนหรือนักศึกษาในการแสวงหาความรู้เพิ่มเติม เพราะการเรียนรู้ของนักเรียนแต่ละคนแตกต่างกัน การแสวงหาความรู้ด้วยตนเองจะเป็นวิธีการที่จะทำให้นักเรียนมีองค์ความรู้ที่ยั่งยืนยิ่งขึ้น นอกจากนี้สำหรับครูอาจารย์ ห้องสมุดออนไลน์ก็จะช่วยให้ครูนำเสนอ บทเรียนอิเลคทรอนิกส์ E -Learning ผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต การวางแผนการสอน ผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต เพื่อให้นักเรียนนักศึกษาเตรียมพร้อมก่อนเรียนในห้องเรียน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการเรียนการสอนให้ดียิ่งขึ้น
5. ปัจจัยที่ทำให้การใช้ห้องสมุดออนไลน์ประสบความสำเร็จ
5.1 การวางแผนและจัดระบบของห้องสมุดออนไลน์ที่ชัดเจน มีการกำหนดตัว
บรรณรักษ์และผู้รับผิดชอบระบบที่ชัดเจน
5.2. การประชาสัมพันธ์ระบบเครือข่ายและเวบไซด์ที่ชัดเจนและทั่วถึง
5.3 ความพร้อมของสื่อ เช่น E-Learning ต่าง ๆ มีความถูกต้องและหลากหลาย
5.1. ผู้ใช้หรือนักเรียนจะต้องมีอุปกรณ์ เช่น คอมพิวเตอร์ อินเตอร์เน็ต
5.2 ผู้ใช้หรือนักเรียนต้องมีทักษะการใช้คอมพิวเตอร์เป็นอย่างดี
การใช้ห้องสมุดออนไลน์ที่ดีและประสบผลสำเร็จต้องมีการวางแผนการจัดระบบที่ชัดเจน เพราะการนำเสนอผ่านระบบอินเทอร์เน็ตผู้ที่สนใจเป็นผู้ที่ต้องการศึกษาค้นคว้าข้อมูลด้วยตนเอง ข้อมูลต่าง ๆ ที่นำเข้าห้องสมุดออนไลน์นี้จะต้องมีข้อเท็จจริงเพื่อความเข้าใจที่ตรงกัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับประสิทธิภาพของผู้ที่ออกแบบ E - Learnnig ว่าข้อมุลมีความน่าสนใจเพียงไร นอกจากนี้ผู้ใช้หรือนักเรียนนักนักศึกษาต้องมีอุปกรณ์คอมพิวเตอร์หรืออินเทอร์เน็ตในการเข้าถึงความรู้นั้น ๆ และต้องมีทักษะทางคอมพิวเตอร์เป็นอย่างดี พื่อที่จะทำให้การเรียนรู้ผ่านระบบออนไลน์มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
