ครูไม่ใช่"ผู้สอน" แต่เป็นผู้"สร้างบรรยากาศที่เอื้ออำนวยต่อการเรียนรู้"

การปลูกฝังนิสัยใฝ่เรียนรู้ตลอดชีวิตคงทำได้ไม่ง่าย 

         วันนี้ขออนุญาตนำข้อคิดของท่านดร.พารณ  อิศรเสนา ณ อยุธยา ผู้อำนวยการโรงเรียนดรุณสิกขาลัย ซึ่งเป็นโรงเีรียนนวัตกรรมแห่งการเรียนรู้ เกี่ยวกับการสร้างวินัย 5 ประการขององค์กรแห่งการเรียนรู้ที่สอดคล้องสถาบันการศึกษา

       นิสัยใฝ่เรียนรู้สามารถสร้างได้ โดยทั้งผู้บริหารสถานศึกษา ครู และนักเรียน ต้องมีวินัย 5 ประการ คือ

       1. การรู้จักตนเอง (Personal Mastery)สามารถวิเคราะห์จุดเด่น จุดด้อย และมุ่งมั่นที่จะพัฒนาตนเองให้ดีขึ้น อย่างต่อเนื่อง ดังคำกล่าวที่ว่า”อ่านตนออก บอกตนได้ ใช้ตนเป็น เห็นตนชัด พัฒนาอย่างสม่ำเสมอ”

        2. มีความคิดที่เปิดกว้าง (Mental Model) มีอัตตาต่ำยอมรับและเคารพความแตกต่างระหว่างบุคคล รับฟังความคิดที่แตกต่างของผู้อื่นได้ด้วยใจเป็นสุข 

       3.การผสานวิสัยทัศน์ (Share Vision)เปิด โอกาสให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการสร้างวิสัยทัศน์และเป้าหมายขององค์กรเพื่อให้ ทุกคนมีความรู้สึกเป็นเจ้าของ แล้วมุ่งมั่นตั้งใจทำงานให้ประสบความสำเร็จไปในทิศทางเดียวกัน

       4. การเรียนรู้ร่วมกันเป็นทีม (Team Learning) สร้างงานที่ทำงานร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพด้วยบรรยากาศการทำงานอย่างเป็นกัลยาณมิตร

       5. คิดเป็นระบบครบวงจร (Systems Thinking) มอง งานทุกอย่างขององค์กรเป็นองค์รวม เห็นถึงความสัมพันธ์เชื่อมโยงของสิ่งต่างๆใส่ใจในผลกระทบต่อหน่วยงานอื่นที่ มีความเกี่ยวโยงกัน ทำให้เข้าใจเหตุผลและปัจจัยขององค์กร เมื่อเกิดเหตุการณ์ใดๆ ก็จะสามารถร่วมมือร่วมใจกันรับมือและคาดการณ์สิ่งที่จะเกิดขึ้นใหม่ได้อย่าง มีประสิทธิภาพ

        "วิธีการเรียนการสอน  และการปลูกฝังนิสัยใฝ่เรียนรู้ตลอดชีวิตนี้   เป็นเรื่องที่ปฏิบัติได้ยาก   เพราะต้องปรับเปลี่ยนทัศนคติและระบบการบริหารจัดการ   ถ้าจะให้การเรียนการสอนแบบนี้เกิดขึ้นผู้บริหารศึกษาต้องเอาด้วย ( CEO  must  be  on  board )   พร้อมที่จะปฏิรูปวิธีการเรียนการสอนของโรงเรียน   ยอมรับการเปลี่ยนแปลงให้เป็นไปตาม พ.ร.บ.  การศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542  ครู  ต้องมีอัตตาต่ำเรียนรู้ไปพร้อมกับผู้เรียน   เพราะการเรียนรู้ที่ดีต้องมีสติอยู่เสมอ   การเรียนรู้ที่ดีกว่าไม่ได้เกิดมาจากการที่ครูค้นพบวิธีการสอนที่ดีกว่า   แต่เกิดมาจากการที่ครูได้ให้โอกาสที่ดีกว่าแก่ผู้เรียนให้สามารถสร้างองค์ ความรู้ได้ด้วยตนเอง  นอก จากนี้ต้องสร้างนิสัยใหม่ให้มีการเรียนรู้ตามธรรมชาติเพราะธรรมชาติของสรรพ สิ่งเป็นองค์รวมไม่ใช่แยกส่วนเป็นวิชาๆแล้วเรียนเป็นคาบๆการสอนที่ฝืน ธรรมชาติจะได้ความรู้ที่ไม่ยั่งยืน  เพราะกระบวนการเรียนรู้ที่ทำให้ผู้เรียนคิดเป็น  ทำเป็น  ที่ดีวิธีหนึ่งควรเป็นแบบก้นหอยเจดีย์หงายขึ้น  คือ  เริ่มจากสิ่งที่ผู้เรียนสนใจ   มีการวางแผน   เรียนรู้โดยลงมือปฎิบัติจริง   คิดวิเคราะห์สรุปเป็นความรู้   เก็บบันทึกรวมทั้งนำเสนอผลงาน  ประเมินผล  และต่อยอดองค์ความรู้   เมื่อ ทำสิ่งเล็กๆประสบความสำเร็จก็จะทำความมั่นใจและศรัทธาในตัวเองแล้วคิดต่อยอด ไปทำสิ่งที่ใหญ่ขึ้นเรื่อยๆจนนำไปสู่การเรียนรู้ตลอดชีวิตที่ฝังลึก"

จากหนังสือ : สื่อเพื่อพัฒนาสังคมแห่งการศึกษา ฉบับที่ 3 ปี พ.ศ.2552