พระยาเม็งรายออกศึก

พอสมเด็จเจ้าพระยาเม็งราย จัดแจงการเรียบร้อยเมืองเชียงตุงแล้วยกทัพไปตีเมืองพะเยา  แต่ถูกเจ้าขุนงำเมืองนำกองทหารเมืองพะเยารบต่อต้านอย่างเหนียวแน่ง  จึงได้ผูกเป็นมิตรหายกับเจ้าขุนงำเมืองเสีย  และยกกองทัพกลับคืนเมืองเชียงราย  มาในปี ค.ศ.1267    เจ้าพระยาเม็งรายได้มอบหน้าที่ให้ เจ้าขุนคราม  อายุ 15 พรรษา ผู้เป็นลูกชายองค์ที่ 2  รักษาเมืองนครโยนกเชียงแสน  และให้เจ้านางมหาเทวีหลวงเรือนคำกับเจ้าขุนเครือ  อายุ 13 พรรษา  ผู้เป็นลูกชายองค์ที่ 3  ไปรักษานครหลวงเชียงราย  และตัวท่านเจ้ากับเจ้าขุนเครื่อง  อายุ 19 พรรษา ผู้เป็นลูกชายคนโต ยกกองทหาร 5,000 คน ขึ้นตามลวงน้ำก๊ก  ตกไปทางเมืองฝาง  เจ้าพระยากวานฟ้าผู้เป็นเจ้าเมืองฝางกับเจ้าหญิงคำฟู  พร้อมด้วยขุนเสนาอามาตย์  ออกเวียงมาต้อนรับได้ 4 – 5 วัน  สมเด็จเจ้าพระยาเม็งรายกับเจ้าขุนเครื่องยกทัพจากเมืองฝางลงไปพนักอยู่เวียงไชยปราการ  เพื่อจักปรับปรุงให้เป็นเวียงหลวงยามนั้นเจ้าขุนเครื่อง  แอบหลงรักเจ้าหญิงคำฟูอยู่ในใจ  และได้ทวนความในใจให้เจ้าพระยาเม็งราย  ผู้เป็นราชบิดารับรู้  เจ้าพระยาเม็งรายก็ตอบว่า  พอลูกชอบพอแต้ก็ลองไปแอ่วอู้จาต่อกันเสียก่อน  เมื่อเจ้าพระยากวานฟ้าผู้เป็นเจ้าเมือง เมืองฝางรู้ว่าเจ้าชายขุนเครื่องหลงรักลูกตน  พอเจ้าชายขุนเครื่องไปแอ่วหาลูกหญิงตน  จึงแอบยุแหย่ให้เจ้าขุนเครื่องสังหารเจ้าพระยาเม็งราย  แล้วขึ้นครองราชสมบัติเสียก่อนค่อยยกเจ้าหญิงคำฟูให้  เรื่องความลับนี้พระยามนตรีขุนเก่าที่ถูกเจ้าพระยาเม็งรายปลดยศ  และได้หนีไปอยู่กับเจ้าพระยากวานฟ้าเมืองฝาง  นำความลับไปทูนต่อเจ้าพระยาเม็งรายรับรู้  สมเด็จเจ้าพระยาเม็งรายส่งคนที่ไว้ใจไปสืบดูก็เป็นความจริงแท้  จึ่งยกกองทหารจากเมืองไชยปราการเข้าล้อมตีเมืองฝางแตก  และได้สั่งประหารเจ้าชายขุนเครื่องพระยายุพราช  พร้อมทั้งเจ้าพระยากวานฟ้าและเจ้าหญิงคำฟูด้วยลูกธนูชุบน้ำก้องยาพิษ  แล้วสมเด็จเจ้าพระยาเม็งรายได้ยกแต่ตั้งพระยามนตรีขึ้นเป็นเจ้าเมืองฝางในปีนั้น