สรุปประเด็นวันที่ ๗ ก.ค. ๕๒
Learning, research and innovation
โดย วิจารณ์ พานิช
III.1. World Class Universities and Innovative Tertiary Education
การเป็น WCU ทำได้ผ่านการประกาศตัวเอง การมีชื่อเสียงเป็นที่ยอมรับ และโดย ranking เส้นทางสู่ WCU ต้องสั่งสมยาวนาน โดยมีผลงานสำคัญ ๓ ด้าน ได้แก่
๑. ผลงานวิจัยระดับนำหน้า
๒. บัณฑิตที่เก่ง
๓. การถ่ายทอดความรู้ และเทคโนโลยี อันเกิดจาก ๒ ปัจจัยหลัก คือ
ผลงานหลักทั้ง ๓ นั้น เกิดจากปฏิสัมพันธ์ ของปัจจัยหลัก ๓ ประการ คือ
๑. คนเก่ง (อาจารย์ นศ. และนักวิจัย) ที่ดึงดูดมาจากทั่วโลก
๒. บรรยากาศเป็นอิสระ มีการจัดการและการกำกับดูแลที่เหมาะสม ทำให้มี autonomy และความเป็นอิสระทางวิชาการ มีกฎระเบียบที่เหมาะสม และมีวัฒนธรรมของความเป็นเลิศ
๓. มีทรัพยากรมากเพียงพอ
แต่กระแส WCU เป็นกระแสที่มีแนวโน้มทำให้สถาบันอุดมศึกษาพัฒนาไปทางเดียวกันมากเกินไป ปัจจุบันสังคมต้องการสถาบันอุดมศึกษาสำหรับทำหน้าที่หลากหลายแบบ เพื่อขับเคลื่อนสังคมที่มีความซับซ้อน มีความท้าทายใหม่ๆ เกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลา จึงมีโอกาสที่สถาบันอุดมศึกษาแต่ละแห่งจะสร้างนวัตกรรม พัฒนาความแตกต่าง เขานำ Olin College of Engineering (อยู่ในเมือง Needham รัฐ Massachusetts สหรัฐอเมริกา) ซึ่งเป็นสถาบันอุดมศึกษาที่ตั้งใหม่ เพื่อสร้างรูปแบบการทำงานที่แตกต่างจากเดิมๆ อย่างสิ้นเชิง เป็นการสร้างความเป็นเลิศของสถาบันอุดมศึกษาระดับปริญญาตรีด้านวิศวกรรม เป็นการสร้างวิศวกรพันธุ์ใหม่สำหรับศตวรรษที่ ๒๑
มีการนำเสนอตัวอย่าง International Institute of Water and Environmental Engineering in Africa สำหรับประเทศที่พูดภาษาฝรั่งเศส
และตัวแทน OECD มาพูดชี้ให้เห็นว่า โลกและประเทศ ต้องการ Innovation & Diversification ของสถาบันอุดมศึกษา โดยที่สถาบันอุดมศึกษาต้องการทักษะในการ innovate ตนเอง และ innovate การทำหน้าที่ต่อสังคมของตน
ข้อคิดเห็น ควรจัด workshop เรื่อง Social Responsibility, Innovation, Diversification และความเป็นเลิศของอุดมศึกษาไทย เชิญนากยกสภามหาวิทยาลัย อธิการบดี และนักวิชาการระดับนำ (มีผลงาน) เข้าร่วมคิดวางแนวทางการขับเคลื่อน เชิญ Dirk Van Damme, Head of CERI, OECD/EDU มาเป็น keynote speaker
III.2. The Contribution of Higher Education, Research and Innovation Systems to a Sustainable Future
เป็นการมองบทบาทของสถาบันอุดมศึกษาในมุมกว้าง และมองอนาคต ทั้งของประเทศ และของโลก มุมมองของวิทยากรก็แตกต่างกันมาก นักวิชาการจากมหาวิทยาลัยมองจากมุมของ publication ในวารสารวิชาการที่เข้า ISI Database ส่วนอีกขั้วหนึ่งมาจากองค์การพัฒนาระหว่างประเทศ ที่มองบทบาทที่หลากหลาย ที่น่าสนใจคือผลการศึกษาของ OECD (www.oecd.org/edu/imhe/regionaldevelopment) เน้นที่ความร่วมมือกันเพื่อสนองการเปลี่ยนแปลง เพื่อความยั่งยืน
Special Events
III.7. Higher Education and Sustainable Development : Building the Foundation of the Future
มองบทบาทต่อสังคมหลากหลายแบบ ข้อสรุปอย่างหนึ่งในการทำหน้าที่พัฒนาท้องถิ่นคือการฝึก facilitator ให้ทำกระบวนการกับชาวบ้าน ให้ชาวบ้านทำ knowledge optimization เป็น นี่คือสิ่งที่ สกว. พัฒนาขึ้นในชื่อ “การวิจัยท้องถิ่น”
กลไกหนึ่งที่นำมาเสนอ คือ UNITWIN Network ที่เกาหลีใช้มหาวิทยาลัยตั้งใหม่เพื่อการนี้โดยเฉพาะ เป็นแม่ข่าย ชื่อ Handong Global University (www.handong.edu ) เป็นการวางพื้นฐานการพัฒนาที่ทั้งโลกเชื่อมโยงกัน และเป็นการนำประเทศเกาหลีสู่การเป็นผู้นำระดับโลก
Special Event : Higher Education at a Time of Transformation – Moving towards a New Social Leadership
ตั้งแต่วันแรกแล้วที่มีเสียงเรียกร้องว่า อุดมศึกษาต้องทำหน้าที่ให้แก่สังคมมากกว่าการเรียนการสอน การวิจัย และการให้บริการแก่สังคม คือต้องทำหน้าที่รับใช้สังคมอย่างซับซ้อน ที่เรียกว่า social responsibility การประชุมช่วงนี้ชี้ให้เห็นว่า อุดมศึกษาต้องทำหน้าที่ social leadership รายละเอียดมีในหนังสือ “HIGHER EDUCATION AT A TIME OF TRANSFORMATION : New Dynamics for Social Responsibility” จัดพิมพ์โดย Global University Network for Innovation (GUNI) มีข้อเรียกร้องต่ออุดมศึกษามากมาย ซึ่งหากถือเป็นความท้าทาย และหยิบประเด็นเหล่านั้นมาจับดำเนินการ ข้อท้าทายเหล่านั้นก็จะกลายเป็นเครื่องมือสร้างการเปลี่ยนแปลงของระบบอุดมศึกษาไทย
วิจารณ์ พานิช
๒๐ ก.ค. ๕๒
