ชีวิตกับการศึกษาในวัยเยาว์ ฉันมักจะได้ยินคำกล่าวที่ว่า “ไม่มีใคร...แก่เกินเรียน” แต่ก็ไม่เข้าใจว่าทำไมแก่ ๆ แล้วจะต้องมาเรียนอีก อยู่กับบ้านกับลูก ๆ หลาน ๆ ไม่สบายกว่าเหรอ!!!

          จนกระทั่งในตอนเช้าวันนี้ ได้เข้าไปค้นคว้าหาข้อมูลเพื่อทำแผนการสอน ได้เจอภาพ ๆ หนึ่ง เขียนไว้ว่า “ไม่มีใคร...แก่เกินเรียน” ครั้งแรกที่เห็นภาพก็นึกขำด้วยความน่ารักของหญิงชราสองคน แต่ครั้นเมื่อสายตาเหลือบไปมองเห็นข้อความใต้ภาพ “ชีวิต คือ กระบวนการเรียนรู้ที่ไม่จบสิ้น ตราบที่ยังไม่สิ้นทุกข์ ก็ต้องศึกษาทำความเข้าใจชีวิต กระทั่งหลุดพ้น สิ้นทุกข์” ความคิดที่เคยมีเมื่อครั้งยังเยาว์วัยกลับมาสะท้อนใจเมื่อวันนี้ ว่าแท้ที่จริงเราคิดเรามองตีความอะไรแค่ผิวเผิน หากแต่ไม่เคยมองลึกลงไปถึงเนื้อในแก่นแท้ของสิ่ง ๆ นั้น  

          "ไม่มีใคร...แก่เกินเรียน" หากแต่ในความหมายของผู้เขียนคือ การเรียนรู้ตลอดชีวิต การเรียนรู้ที่ว่า...ใช่เพียงมานั่งอ่านตำรา ท่องจำในชั้นเรียน หากแต่เป็นการเรียนเพื่อศึกษาทำความเข้าใจกับชีวิต โดยใช้กระบวนการคิดพิจารณาเข้าใจด้วยปัญญา เพื่อน้อมนำพาให้ชีวาได้พ้นทุกข์  แต่หากคราใดที่เรายังไม่หลุดพ้นก็เท่ากับกระบวนการเรียนรู้ในชีวิตยังไม่จบสิ้น ต้องคิดต้องค้นต้องหาวิธีการต่าง ๆ นานาเพื่อนำมาดับทุกข์ ดังนั้นอาจกล่าวได้ว่าตราบใดที่ชีวิตยังคงอยู่ การเรียนรู้ก็ยังคงดำเนินต่อไปไม่มีที่สิ้นสุด

          พอได้มานั่งตรึกนั่งตรองลองคิดดูได้อ่านได้รู้ได้เกิดปัญญา (ความ) บางอย่างที่มืดมัวเมื่อครั้งครากลับสว่างกระจ่างจ้า....เมื่อพิจารณาด้วย “ปัญญา” 

          “ไม่มีใคร...แก่เกินเรียน...เพียรศึกษา...มีปัญญา...จะนำพา...ให้ชีวา...เราร่มเย็น”