ศาลยุติธรรมไทยมีแนวคำพิพากษาบรรทัดฐานที่ชัดเจนในการยืนยันถึงความเป็นสิทธิมนุษยชนของสิทธิในการก่อตั้งครอบครัว โดยมีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 720/2505 เป็นคำพิพากษาแรกที่นำแถว[1]เพื่อวางแนวคิดทางกฎหมายเกี่ยวกับธรรมชาติแห่งสิทธิมนุษยชนประเภทนี้
ศาลฎีกาใน ฎ.720/2505 ได้ยืนยันว่า กฎหมายไทยว่าด้วยการรับรองสิทธิมนุษยชนในการก่อตั้งครอบครัว ก็คือ พระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ.2478 ซึ่งกฎหมายไม่ได้บัญญัติให้รับจดทะเบียนสมรสได้แต่เฉพาะบุคคลที่มีภูมิลำเนาในประเทศไทยดังนั้น คำสั่งของกระทรวงมหาดไทยที่ไม่ให้รับจดทะเบียนสมรสให้แก่คนต่างด้าวที่เดินทางเข้ามาในประเทศไทยชั่วคราว จึงเป็นคำสั่งที่ไม่ชอบด้วย พ.ร.บ.จดทะเบียนครอบครัว พ.ศ.2478 โดยศาลฎีกาได้ยืนยันตามศาลชั้นต้นว่า คำสั่งของกระทรวงมหาดไทยที่ไม่ให้รับจดทะเบียนสมรสให้แก่คนต่างด้าวเป็นคำสั่งที่ไม่มีกฎหมายสนับสนุน และจะถือปฏิบัติให้ขัดต่อ พ.ร.บ.จดทะเบียนครอบครัว พ.ศ.2478 หาได้ไม่
จะเห็นว่า คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 720/2505 ทำให้เราทราบว่า ศาลไทยรับรองสิทธิมนุษยชนในการสมรสของเอกชน โดยไม่คำนึงถึงสัญชาติหรือภูมิลำเนา ศาลแสดงอย่างชัดเจนว่า บุคคล ไม่ว่าคนไทยหรือคนต่างด้าว ? และหากเป็นคนต่างด้าว ไม่ว่าจะได้รับอนุญาตให้มีภูมิลำเนาตาม กฎหมายมหาชนไทยหรือไม่ ? ย่อมมีสิทธิในการสมรสและอาจใช้สิทธิได้ถ้ามีข้อเท็จจริงครบเงื่อนไขตาม ข้อกำหนดของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่เกี่ยวข้อง สิทธิในการสมรสจึงเป็นสิทธิของ "มนุษย์" โดยไม่คำนึงว่าจะมีสัญชาติไทยหรือไม่? หรือมีภูมิลำเนาในประเทศไทยหรือไม่ ?
[1] ฎ.720/2505 มีสถานะเป็นคำพิพากษาฎีกาบรรทัดฐานในเรื่องการใช้สิทธิในการสมรสของเอกชนเนื่องจากมีคำพิพากษาฎีกาเดินตามมาอีกจำนวนหนึ่ง กล่าวคือ ฎ.1501/2522 ฎ.3057/2526 ฎ.580/2527 ฎ.1832/2527 ฎ.4302/2528 และ ฎ.1950/2529
