สหกรณ์ออมทรัพย์ ม่องท้อนเงิน !
นพ.สมชายโชติปิยวัชร์เวลา
ประธานสหกรณ์ออมทรัพย์สาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม
ผมได้มีโอกาสไปสัมมนาเครือข่ายสหกรณ์ออมทรัพย์สาธารณสุขจำกัด ภาคตะวันออกเฉียงเหนือที่ เวียงจันทร์ สปป.ลาว โดยมี สอ.สธ. หนองคายเป็นเจ้าภาพ โดยมีประธาน ฤทธิเดช ที่เข้มแข็งเป็นแม่งาน พักที่โรงแรมแดนสวรรค์ ที่เวียงจันทร์ โดยโรงแรม ตั้งอยู่ตรงข้ามกับสนามบินนานาชาติวัดไต้ ซึ่งผมได้หนีบเอาท่านรองบริหารพิทักษ์ ชูคันหอม ผู้จัดการ สมฤทธ์ เหล่าโผน ร่วมเดินทางไปด้วยกับผม สิ่งละอันพันละน้อยที่น่าจะเกี่ยวข้องกับความเป็นไปของสหกรณ์ออมทรัพย์ ตลอดจนวิธีการคิดแนวคิดของกองทุนหลุดผ่อนความทุกข์ยากของ สปป.ลาว ซึ่งพอจะสรุปได้ดังนี้
1. การดำเนินงานที่จะประสบความสำเร็จของสหกรณ์ จะต้องมี
จิตรารมณ์ ซึ่งมีตัวชี้วัด จิตรารมณ์ คือ
1. ระดับของความเสียสละของสมาชิก คณะกรรมการ , เจ้าหน้าที่ ตลอดจนผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกระบบ (stake holder)
2. ความซื่อสัตย์กตัญญู โดยกระทำการโดยที่ไม่มีผลประโยชน์ทับซ้อน(Conflict of inferest)ของฝ่ายดำเนินการ หรือผู้มีอำนาจทั้งทางตรงและทางอ้อม
3. ประหยัด ในการกู้เงินเพื่อนำมาให้เกิดประโยชน์สูงสุด ตลอดจนมองเห็นคุณค่าของเงินที่มีต้นทุน คือ ทุกอย่างไม่มีอะไรฟรี ว่างั้นเถอะ
4. อดทน ในการออมทรัพย์โดยการมองเห็นคุณค่าของการออม(Saving)
ให้สมกับการเป็นสหกรณ์ออมทรัพย์ หรือ ม่องท้อนเงิน ตลอดจนการพัฒนากลุ่มที่ต้องอดทน อดกลั้น ต่อความคิดหลากหลายที่อาจจะไม่ถูกใจเราเอง จึงจะถือว่า วัดคนจริง โดยกติกาหรือข้อบังคับ ซึ่งเป็นธรรมนูญ หรือข้อตกลงร่วมกัน ซึ่งรวมเรียกว่า ปรัชญาของสหกรณ์ ต้องเริ่มจาก
1. ช่วยตนเอง รู้ตนเองว่ามีอะไร ทำอย่างไรจึงจะเป็นบุคคลทรงคุณค่าได้และสามารถแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นได้ด้วยตนเอง
2. ช่วยเหลือกันและกัน (Net work) ซึ่งก็คือการเอื้ออาทรต่อกันนั่นเอง การดำเนินงานของสหกรณ์นั้น ถ้าจะเปรียบเหมือนทฤษฎีล้อต๊อก ซึ่งท่านสหกรณ์จังหวัดหนองคาย กล่าวไว้ คือการดำเนินงานสหกรณ์จะมั่นคงก้าวไกลเปรียบเสมือนการเล่นล้อต๊อก คือ
1. การยกเหรียญ: การดำเนินงาน,วิสัยทัศน์ของสหกรณ์
2. การสร้างน้ำหนักเหรียญ: เปรียบเหมือนทุนดำเนินการ,การเอื้ออาทร
3. องศาของเหรียญ: เปรียบกับการสนับสนุนของรัฐบาล
โดยต้องเกิดการสร้างรายรับ 2 ด้าน คือด้านวัตถุ (ที่พอจนเอื้อให้เกิดความสุข) และด้านจิตใจที่คงความเป็นน้ำหนักเหรียญ
ตอนท้ายสุด ท่านศรีวิชัย ชัยชนะวงศ์เพชร ได้ให้ข้อคิดเกี่ยวกับสหกรณ์หรือม่องท้อนเงินของ สปป.ลาว ซึ่งท่านเป็น ผอ. กองทุนหลุดผ่อนความทุกข์ยากโดยมีการดำเนินงานที่แตกต่างจากกองทุนหมู่บ้านของไทยเราคือ ให้ชาวบ้านมีส่วนร่วมโดยมียุทธศาสตร์ 2 ด้าน คือ
1. ปลูกฝังให้เกลียดชังความยากจน โดยคิดผลิตสินค้า, บริการเพื่อให้มีความเป็นอยู่ดีขึ้น
2. ปลูกฝังเยาวชนให้รู้จักดุมั่น (ขยัน), ซื่อสัตย์ ประหยัด อดทน จะทำให้ทุกคนพ้นทุกข์และสร้างความสามัคคี โดยรูปแบบที่ดำเนินการคือ
1. เสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนก่อน
2. สร้างการมีส่วนร่วม มอบให้ชาวบ้านดำเนินการเอง
3. สร้างโครงสร้างพื้นฐานเพื่อเพิ่มรายได้ สร้างโอกาสในการทำงาน
ส่วนการมีส่วนร่วมมี @ ร่วมคิด ,ร่วมปรึกษาหารือ , ร่วมวางแผน, ร่วมปฏิบัติ และร่วมรับประโยชน์ โดยเน้นการสร้างสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อการมีส่วนร่วม โดยการติดตามประเมินผลจะใช้ผู้มีส่วนได้เสียร่วมประเมินผล ต่างกับเราครับ คือกองทุนหมู่บ้านไทยให้เงินล้านก่อน ชักดาบทีหลัง ? ซึ่งน่าจะมาปรับใช้กับสหกรณ์ของเราที่สมาชิกที่กู้เงินไปแล้วต้องใช้ให้เกิดประโยชน์โดย ดุมั่น (ขยัน) ซื่อสัตย์ ประหยัด อดทน ซึ่งเป็นหนทางหลุดพ้นความทุกข์ยาก ขอฝากไว้ครับ
ผมในฐานะประธานสหกรณ์คงต้องร่วมกับท่านในการสร้างสรร
กิจการสหกรณ์ของพวกเรา ผมขอ “อุ้มน้อง ประคองพี่ กอดคอเพื่อน “
โชคดีครับ มั่นยืน สหกรณ์