พันคำไม่มีความรู้เรื่องนี้แต่นำภาพมาให้ชมครับ  เนื่องจากวันนี้เจออาจารย์ห้องข้างๆไปขอหอยทากจากชาวบ้าน ชาวบ้านให้มาถุงใหญ่ เพื่อส่งไปให้อาจารย์ที่กรุงเทพฯที่กำลังศึกษาอยู่ เห็นตัวหอยทากก็นึกถึงหอยหวาน ที่มีลายคล้ายๆกัน แต่ที่แตกต่างกันชัดเจนคือ หอยหวานมีฝาปิด ส่วนหอยทากไม่มีฝาปิด

   

หอยทากอาจเรียกสั้นๆว่าทากก็ได้

ทาก ๒ น. ชื่อหอยกาบเดียวหลายชนิดหลายวงศ์ ในชั้น Gastropoda เช่น Achatina fulica วงศ์ Achatinidae มีเปลือกหุ้มตัว,  ชนิด Limax flavus วงศ์ Limacidae ตัวแบนยาวมีเปลือกเล็กแบนมากไม่หุ้มตัว ทั้ง ๒ ชนิดอยู่บนบก (พจนานุกรม ๒๕๔๒ หน้า ๕๒๒)

Achatina fulica (ภาพจาก wikipedia)

http://en.wikipedia.org/wiki/File:Achatina_fulica_Thailand.jpg


Limax flavus มีตัวสีเหลือง กระสีเทา พบมากในอังกฤษ ไอร์แลนด์ และยุโรป (ภาพจาก wikipedia)


 

ส่วนภาพต่อไปนี้ อยู่ในจีนัสเดียวกัน แต่ต่างสปีชีส์ คือ Limax maximus (ภาพจาก Wikipedia)

 

 

 

แต่คำว่า "ทาก" อาจหมายถึงสัตว์ที่คล้ายปลิง

ทาก (slug) จากวิกีพีเดียไทย (20 กรกฎาคม 2552)

"ทาก (Slug) จัดอยู่ในประเภทสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ไฟลัมมอลลัสคา มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Haemadipsa sylvestris จัดอยู่ในกลุ่มเดียวกับไส้เดือนดินในไฟลัมแอนนีลิดา(Phylum Annelida) จัดอยู่ในคลาสฮิรูดินี (Class Hirudinae) สามารถพบได้ทั่วไปตามป่าดิบชื้นถือว่าทากเป็นดัชนีชี้ความอุดมสมบูรณ์ของป่า  ทากมีลักษณะคล้ายปลิง โดยทั่วไปลำตัวเป็นปล้องมีเมือกเหนียวหุ้มไว้ไม่ให้ตัวแห้งรูปร่างเรียวยาว ลำตัวด้านหลังจะโค้งนูนเล็กน้อยส่วนด้านท้องจะเรียบ ทากทุกชนิดมีหนวดหนึ่งคู่เสมอ ไม่ว่าจะเป็นหอยทาก หรือทากทะเล  วิกิพีเดียไทย"

ซึ่งข้อมูลมีความคลาดเคลื่อนที่ไม่น่าจะถูกต้องหลายประการ เลยขอแก้ไขมาใช้ รายละเอียดข้อมูลของทาก (Slug) จาก wikipedia ภาษาอังกฤษแทนดังนี้

ทาก (Slug) จาก Wikipedia (English) accessed July 21, 2009.

"Slug is a common non-scientific word, which is often applied to any gastropod mollusc whatsoever that has a very reduced shell, a small internal shell, or no shell at all. Gastropods with coiled shells that are big enough to retract into are called snails......".

"คำว่า ทาก เป็นชื่อทั่วไป ใช้เรียกสัตว์ในไฟลัมมอลลัสคา ในชั้นแกสโตรโพดา ที่มีเปลือกมีขนาดเล็กลงมาก หรือเปลือกอยู่ในตัว หรือไม่มีเปลือกเลย  ส่วนพวกที่มีเปลือกหอยลักษณะวนที่ใหญ่เพียงพอที่จะหดตัวเข้าข้างในเรียกว่าหอยทาก...."

ตัวนี้มีชื่อว่า Laevicaulis alte

ทากชนิดต่างๆ

 

ทากกล้วยหอม (Banana Slug)

 

อาหารของทากและหอยทาก คือ พืช เห็ด ดังนั้นทำลายพืชเกษตรกรรมได้ (พันคำไม่เห็นมีทากดูดเลือด มีแต่ปลิง ในไฟลัมแอนนีลิดา คลาสฮีรูดินี ที่ดูดเลือดครับ)

 

 

"หอยหวาน (Babylonia areolata)

  • หอยทะเลฝาเดียว
  • เปลือกค่อนข้างหนา ทรงไข่ ผิวเรียบ
  • เปลือกมีพื้นสีขาวและมีแต้มสี่เหลี่ยมสีน้ำตาลดำขนาดใหญ่เรียงเป็นแถว 3 แถวบนวงลำตัว
  • บริเวณปลายสุดของส่วนหัวจะแหลม โดยส่วนหัวจะขดเป็นเกลียว และมีร่องที่ไม่ลึกมากนัก
  • ฝาปิด (Operculum) เป็นรูปทรงไข่ที่สามารถปิดช่องเปิดลำตัวได้อย่างสนิท
  • มีหนวด 1 คู่
  • มีตา 1 คู่
  • อาศัยอยู่บริเวณพื้นทะเลที่เป็นทรายหรือทรายปนโคลนที่ระดับความลึกประมาณ 5-20 เมตร หอยหวานแพร่กระจายอยู่ทั่วไปบริเวณชายฝั่งทะเลของอ่าวไทยและทะเลอันดามัน ได้แก่ ระยอง จันทบุรี ตราด เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ สุราษฏร์ธานีนครศรีธรรมราช กระบี่ ระนอง และสตูล

 

หอยหมาก (Babylonia spirata)

  • มีลักษณะที่แตกต่างจากหอยหวานคือ
    • เปลือกมีแต้มสีน้ำตาลจำนวนมากกว่า
    • เปลือกมีสีเข้มกว่า
    • ส่วนหัวเป็นเกลียวที่มีร่องลึกมากกว่า
    • มีขนาดเล็กกว่าหอยหวาน 
  • ส่วนใหญ่พบแพร่กระจายอยู่บริเวณชายฝั่งทะเลของจังหวัดสตูล ระนอง

จากวิกิพีเดียไทย"

 

ดูรูปหอยหวาน (และหอยอื่นๆ) ที่เว็บนี้ http://www.arunsawat.com/board/index.php?topic=7085.msg76086

 


เพิ่ม

สังเกตว่า กลุ่มของมอลลัสค์ข้างบนลำตัวไม่เห็นเป็นวงๆเล็กๆ แต่กลุ่มของแอนนีลิดข้างล่างนี้ลำตัวเห็นเป็นวงชัดเจน

แอนนีลิด

แอนนีลิด คือ พวกหนอนมีปล้อง (ชื่อมีรากศัพท์จากภาษาฝรั่งเศสและลาติน ที่หมายถึง "ที่มีลักษณะเป็นวงๆ")  เป็นไฟลัมขนาดใหญ่ มีมากกว่า 17,000 สปีชีส์ รวมถึง อาจมีตั้งแต่ขนาดเล็กมากจนมองไม่เห็นด้วยตาเปลาต้องใช้กล้องจุลทรรศน์ไปจนถึงขนาดใหญ่มากๆคือไส้เดือนดินของออสเตรเลีย (giant Gippsland earthworm) ที่ยาวเต็มที่ถึง 3 เมตร

แบ่งเป็นกลุ่มย่อยๆ คือ

กลุ่มที่ 1 (ชั้น/ Class) :  โพลีคีตา (Polychaeta)

มีประมาณ 12,000 สปีชีส์ คำว่า "chetae หมายถึง ขน" ดังนั้นกลุ่มย่อยนี้เป็นกลุ่มที่มีขนบนแต่ละปล้องมากมาย ส่วนใหญ่อยู่ในทะเล มีบางชนิดอยู่ในน้ำจืดและมีน้อยมากที่อยู่บนบก แยกเป็น (subclass)

  • Sabellida
  • Pogonophora

ตัวอย่าง คือ หนอน clamworm (อาจเรียกว่า ragworm) ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Nereis succinea


กลุ่มที่ 2 (ชั้น / Class) :  คลิเทลลาตา (Clitellata)

มีประมาณ 5000 สปีชีส์ พวกนี้ตรงข้ามกับกลุ่มแรกคือแต่ละปล้องมีขนน้อยมากหรือไม่มีเลย แต่มีอวัยะสืบพันธุ์ที่จำเพาะเรียก คลิเทลลัม (clitellum) รอบตัวสำหรับผลิตของเหลวเหนียวๆเกิดเป็น คอคคูน (cocoon) ที่เก็บไข่และดูแลรักษาไข่ที่ผสมแล้วจนกว่าจะฟักเป็นตัว (ส่วนนี้จะเห็นเป็นปล้องนูนมีสีอ่อนกว่าปล้องอื่น เช่นที่ตัวไส้เดือน

แบ่งเป็น (subclass)

  • ออลิโกคีต้า (Oligochaeta) คือพวกมีขนน้อยบนปล้องหรือวง เช่น ไส้เดือนดิน (earthworm)
  • ฮิรูดินี (Hirudinae) พวกที่รูปร่างแบบปลิง (Leech-shaped)

 

ดูรูปสมาชิกในไฟลัมแอนนีลิดา ที่นี่ คลิก

 

เพื่อให้เห็นความสัมพันธ์ใกล้เคียงกันต้องมาดูแผนภูมิต้นไม้วงศ์วานวิวัฒนาการของทั้งไฟลัมมอลลัสคาและแอนนีลิดาครับ

ภาพแรกจะเห็นว่า ความใกล้เคียงกันระหว่างไฟลัมทั้งสอง (แอนนีลิดา และมอลลัสคา)

ส่วนแผนภูมิที่สองนี้ดูตำแหน่งของชั้น Gastropoda

 

 

หมายเหตุ การเรียกชื่อตามพจนานุกรม

ทาก ๑ น. ชื่อสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังพวกปลิง ในชั้น Hirudinae ลำตัวขนาดต่างๆกัน ลักษณะเป็นปล้องยืดหดได้มาก อยู่ตามป่า มีสารฮิรูดิน (hirudin) เมื่อดูดเลือดสัตว์เลือดอุ่น ทำให้เลือดไม่แข็งตัว มีหลายชนิด เช่น ชนิด Haemadipsa interrupta ในวงศ์ Hirudidae (พจนานุกรม ๒๕๔๒, หน้า ๕๒๒)

ปลิง ๑ น. ชื่อสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ในวงศ์ Hirudinae ลำตัวยืดหดได้คล้ายทาก เกาะคนหรือสัตว์เลือดอุ่น เพื่อดูดกินเลือด อาศัยในน้ำจืด มีหลายชนิด เช่น ชนิด Hirudo medicinalis, Hirudinaria manillensis  (พจนานุกรม ๒๕๔๒, หน้า ๖๗๙)

 

ดังนั้น ถ้ากล่าวถึง ทาก ในความหมายที่ ๑ ข้างต้นนี้ ห้ามวงเล็บว่า Slug (ซลัก) เพราะ slug คือสัตว์จำพวกหอย (มอลลัสคา) ที่ไม่มีเปลือก