Arteriovenous malformation หรือ AVM หรือ การต่อกันของเส้นเลือดดำและแดงไม่สมบูรณ์ (คือเป็น vascular malformations)

      เมื่ออาทิตย์ที่แล้ว เพื่อนทันตแพทย์คนหนึ่งได้ทำการรักษาคนไข้เด็กอายุประมาณ 9 ขวบ โดยมีอาการฟันโยกที่ฟันกรามแท้ซี่ที่ 1บน ทันตแพทย์ได้ฉีดยาชา เมื่อยาชาดีแล้ว ก็จะถอนฟันตามปกติ แต่เมื่อทำการแซะเหงือก พบว่ามีเลือดไหลออกจากร่องเหงือกมากกว่าปกติ จึงให้เด็กกัดผ้าก๊อส และ ส่งโรงพยาบาลทันที่

     เมื่อมาถึงโรงพยาบาลซึ่งมีหมอฟันที่จบ Maxillofacial มาแล้ว หมอได้ทำเอาผ้าก๊อสออก พบว่าเลือดได้ดันเอาฟันออกมาพร้อมด้วย  ทันตแพทย์จึงจับเอาฟันยัดเข้าไปในช่องฟันอีกครั้ง และให้กัดผ้าก๊อสไว้ จากนั้นส่ง ER เพื่อส่งตัวไปรักษาที่โรงพยาบาลที่กรุงเทพทันที

     จากการพูดคุย และการถ่ายภาพรังสี  หมอ Maxillo ให้การวินิจฉัยว่าเป็น AVM ซึ่งหากหยุดเลือดไม่ได้คนไข้อาจเสียชีวิตทันที และการหยุดเลือดจากแผลถอนฟันที่ดีที่สุดคืดการเอาฟันใส่เข้าไปใหม่เพื่อหยุดเลือด ก่อนการส่งต่อให้ผู้เชี่ยวชาญทำการรักษา (อาการนี้เคยเกิดขึ้นและเป็นสาเหตุการตายของเด็กจากการถอนฟันเมื่อไม่นามมานี้เอง)

     Arteriovenous malformation หรือ AVM  หรือ การต่อกันของเส้นเลือดดำและแดงไม่สมบูรณ์ (คือเป็น vascular malformations) โดยมีการเชื่อมต่อของ arteries และ veins เลยแทนส่วนที่เป็น capillary beds ซึ่งมักจะมีการ Flow ของเลือดที่สูงกว่าปกติ สามารถเกิดตรงไหนก็ได้ในร่างกาย  AVM อาจมี origin เป็น capillary, lymphatic, venous, arterial หรือรวมกันก็ได้ ทำให้การเดินเลือดไม่ปกติ เกิดปมเหมือนลูกโป่งที่โป่งขึ้นเรื่อยๆ และแตกในที่สุด มักเป็นในเพศหญิง โดยรอยโรคมีหลายระดับ 

       Stage 1 รอยโรคค่อนข้างเสถียร,  stage 2 รอยโรคจะขยายใหญ่ขึ้น, stage 3 จะมีการทำลายอวัยวะข้างเคียงมักมีอาการ ปวด, เลือดออก และเป็นแผล

       สาเหตุที่แท้จริงของ AVM นั้นไม่ทราบ แต่ก็จะเป็นตั้งแต่กำเนิด สาเหตุที่เป็นไปได้อย่างหนึ่งก็คือ rupture หรือ clotting of a blood vessel during fetal development  อาการของผู้ป่วยที่เป็น AVM นั้นก็แตกต่างกันไปตามบริเวณที่เป็น ส่วนใหญ่มักพบที่สมองผู้ป่วยก็เลยมักมีอาการชัก ปวดหัว หรืออาจไม่มีอาการ (โดยเฉพาะในเด็ก) แต่ปัญหาที่น่ากลัวก็คือ bleeding และ tissue ขาดเลือด ถ้าเป็นที่สมองก็จะอันตรายมาก

        most common sign ที่ผิวหนังจะมีลักษณะ  "port wine stain"  ลักษณะเป็นแถบสีแดงม่วงๆอยู่ที่หน้าตาม trigeminal nerve สำหรับอาการเนื่องจากมี  pressure ใน tissues  คลำจะมี pulsation บริเวณที่มี lesion ฟันโยก และ bone  expand  

       การวินิจฉัย AVM อาจเห็นได้จาก film จากนั้นจึงใช้ CT หรือ MRI เพื่อทำ angiogram (ภาพยนตร์แสดงการทำงานของหลอดเลือด) และต้องฉีด contrast media ก่อนด้วย 

       ในช่องปาก AVM ในกระดูกหากเกิดใกล้กับ alveolar bone present จะพบลักษณะ pericoronal  bleeding คือ bleed ที่เหงือกบริเวณฟันcoronal part  ส่วนมากมักพบฟันโยกและการสบฟันผิดปกติ (occlusal discrepancy)   ถ้าเกิดในกระดูกคนไข้จะปวดมากและอาจทำให้รูปหน้าเปลี่ยนแปลง บางครั้งเราอาจ detect เสียง bruite ได้  จากการถ่ายภาพรังสีเนื่องจากมี การ Flow ของเลือดที่สูงกว่าปกติ จึงเห็นเป็น poorly defined radiolucency  มักเป็น honeycomb หรือ soap bubble ร่วมกับ irregular borders อาจมี Root resorption และ floating teeth ได้เป็นปกติ ทำให้บางครั้งอาจสับสนกันกับ odontogenic origin เช่น  hyperplastic follicle, giant cell granuloma, ameloblastic fibroma, aneurismal bone cyst, ameloblastoma

                ข้อควรระวัง หากทราบว่าผู้ป่วยเป็น AVM ต้องระมัดระวังการทำให้เกิด rupture ต่อ nidus และห้ามจ่าย aspirin หรือยาที่มี steroid เด็ดขาด