... ภาพที่ 1: ปัจจัยทางด้านพันธุกรรมมีผลทำให้ความเสี่ยงของคนที่เป็นญาติกับคนไข้โรคจิตเภทมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นดังนี้ > Thank [ mentalhealth ] แฝดเหมือน(48%); แฝดต่าง(17%); ลูก(13%); พี่น้อง(9%); พ่อแม่(6%); พี่น้องพ่อเดียวกัน-แม่เดียวกันฝ่ายเดียว(6%); หลาน(5%); หลานสาว(4%); ลุงหรือป้า(2%); ลูกพี่ลูกน้อง(2%); ประชากรทั่วไป(1%) ... ภาพที่ 2: ภาพแสดงความชุกของโรคจิตเภทในสหรัฐฯ > Thank [ schizophrenia ] ความชุกของโรคจิตเภท(จำนวนคนไข้)ในสหรัฐฯ มีประมาณ 2 เท่าของโรคสมองเสื่อมอัลไซเมอร์, 5 เท่าของเบาหวานที่พึ่งอินซูลิน(พบมากในเด็กเล็ก) ... ภาพที่ 3: อายุที่เริ่มเป็นโรคจิตเภท (เส้นสีฟ้าแทนผู้ชาย; เส้นสีแดงแทนผู้หญิง) > Thank [ schizophrenia ] ... ภาพที่ 4: สถิติคนไข้จิตเภทที่ต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลแคนาดา (ผู้ชาย = แท่งสีม่วง; ผู้หญิง = แท่งสีเขียว) ช่วงก่อน 45 ปีคนไข้ในส่วนใหญ่เป็นผู้ชาย หลัง 45 ปีคนไข้ในส่วนใหญ่เป็นผู้หญิง > Thank [ schizophrenia ] .................................................................................................. มูลนิธิสุขภาพจิต 'SANE' ออสเตรเลียทำการสำรวจกลุ่มตัวอย่างเกือบ 900 คน ผลการศึกษาพบว่า คนออสเตรเลีย 49% ยังไม่รู้จักและไม่เข้าใจโรคจิตเภท (schizophrenia) ซึ่งเป็นโรคจิตที่พบบ่อยที่สุด ... จิตเภทเป็นโรคเรื้อรัง มีความผิดปกติของสมองในด้านการรับรู้(ขาเข้า), ตีความหมาย(ประมวลผล), และแสดงออก(ขาออก) คนไข้โรคจิตเภทส่วนใหญ่ไม่ได้เป็นบ้าชัดเจนตลอดชีวิต ทว่า... มีชีวิตที่เกือบจะปกติหรืออยู่กลางๆ ระหว่างคนดี-คนบ้า (แต่มักจะไม่เต็ม 100) แบบคนเพี้ยนสลับกับช่วงที่อาการกำเริบ ซึ่งจะพบลักษณะของคนบ้าชัดเจน ... อาการที่พบบ่อยได้แก่ ... คนไข้จิตเภทมักจะมีความสับสนรุนแรงในช่วงที่อาการกำเริบ 3 ด้านได้แก่ เวลา (time), สถานที่ (place), และบุคคล (persons) เช่น เวลามีอาการชัดเจนอาจไม่รู้ว่า ตอนนี้กลางวันหรือกลางคืน, อยู่ที่ไหน, เป็นใคร (อาจจะรู้จักตัวเอง แต่ไม่รู้จักคนอื่นเลย) ฯลฯ ข้อมูลเกี่ยวกับโรคจิตเภทที่น่าสนใจได้แก่ ... (1). โรคจิตไม่ได้เกิดจากจิตแตกสาเหตุเดียว (จิตเภท = จิต + เภท = จิต + แตก; โปรดสังเกตว่า มีคำ "เภท" คล้ายคำว่า "สังฆเภท" = ทำให้สงฆ์ + แตก) ... (2). คนบ้าชอบทำร้ายคนอื่น ... (3). คนเรามีโอกาสเป็นบ้ามากไหม ... ... (4). โอกาสที่คนเราจะเป็นคนเพี้ยนมีเท่าไร ... ... ... (5). คนเพี้ยน (schizoid personality) มีลักษณะอย่างไร [ clevelandclinic ] ... ... (6). ผู้หญิงกับผู้ชาย ฝ่ายไหนเสี่ยงบ้ามากกว่ากัน ... (7). วัยไหนเสี่ยง ... (8). ปัจจัยเสี่ยงโรคจิตเภทคืออะไร [ mayoclinic ] ... (9). ปัจจัยเสี่ยงของคนเพี้ยนคืออะไร [ mayoclinic ] ... ถึงแม้ว่า โรคจิตเภทจะยังไม่มีวิธีป้องกันที่ชัดเจน ทว่า... โรคจิตอีกหลายชนิดยังพอป้องกันได้ โดยเฉพาะโรคจิตหวาดระแวง ซึ่งคนไข้มีโอกาสทำร้ายคนอื่นสูงจากการหลงผิดหรือระแวงว่า คนอื่นจะทำร้าย เลยชิงทำร้ายเสียก่อน วิธีป้องกันโรคจิตชนิดหวาดระแวงที่สำคัญได้แก่ การไม่ดื่ม(แอลกอฮอล์)หนักหรือนาน และการไม่เสพยาบ้า ... องค์ความรู้ในการรักษาโรคจิตเภทก้าวไปเร็วมาก โดยเฉพาะการนำสารเคมี(ยา)มาใช้ในการรักษาสารเคมีในสมองที่เสียศูนย์ หรือขาดสมดุล ทำให้คนไข้ที่ได้รับการรักษาต่อเนื่องจำนวนมากมีชีวิตที่ดี ทำงานได้ เปลี่ยนจากคนที่เป็นภาระสังคมเป็นคน ขอแนะนำให้อ่าน > [ คนบ้ากับคนไข้โรคจิต ต่างกันอย่างไร ] ... ถึงตรงนี้... ขอให้พวกเรามีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ ... ที่มา 
(2). เลือกทำงานที่ทำคนเดียว หรือกิจกรรมที่ทำคนเดียว,
(3). ไม่ค่อยมีความสุข หรือสนุกกับอะไรเป็นพิเศษ,
(4). ไม่มีเพื่อนสนิทที่ไม่ใช่ญาติสายตรง (อาจจะสนิทกับญาติสายตรงบางคนได้),
(6). ไม่หวั่นไหวต่อคำสรรเสริญและนินทา (แต่ไม่ใช่ผู้บรรลุธรรมชั้นสูงแต่อย่างใด),
(7). แสดงความรู้สึกน้อย (ทั้งด้านยินดีและยินร้าย),
(8). ฝันกลางวันได้ราวกับคนในฝันเป็นจริง
> 8 มิถุนายน 2552.
ช่วงแรก(วัยรุ่น-ผู้ใหญ่อายุน้อย ก่อน 30 ปี) พบผู้ชายมากกว่า
ช่วงหลัง(หลัง 30 ปี) พบผู้หญิงมากกว่า
(1). ความคิดสับสน (disordered thought)
(2). หลงผิด (delusion) เช่น คิดว่า ตัวเองใหญ่ที่สุดในบ้านเมือง ฯลฯ)
(3). ภาพหรือเสียงหลอน (hallucination) ซึ่งไม่มีจริง แต่เห็นหรือได้ยิน ส่วนน้อยเป็นสัมผัสหลอน เช่น มีตัวอะไรไต่ตามตัว ฯลฯ
(4). แยกตัวออกจากคนอื่น
(5). สื่อสารกับคนอื่นไม่ได้
โรคจิตไม่ได้เกิดจาก "จิตแตก" หรือบุคลิกภาพแตกแยกเพียงอย่างเดียว ถึงแม้จะยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่นอน ทว่า... โรคนี้มีความสัมพันธ์ชัดเจนกับปัจจัยทางด้านพันธุกรรมและสารเคมีในสมองที่เสียศูนย์ หรือเสียสมดุล [ NIH ]
การค้นพบว่า โรคนี้มีความสัมพันธ์กับสารเคมีที่เสียสมดุล ทำให้เราใช้ยาปรับสภาพสารสื่อประสาทในสมองรักษาโรคนี้ได้
ส่วนน้อยของคนไข้เท่านั้นที่จะดุร้าย ผลการวิจัยที่ผ่านมาพบว่า คนไข้โรคจิตถูก(คนไม่บ้า)ทำร้ายมากกว่าไปทำร้ายคนอื่น
คำตอบคือ ไม่น้อยเท่าไหร่... ประชากรทั่วไป(ชั่วชีวิต)มีโอกาสเป็นโรคจิตเภท = 1/100
คนไทย 63.396 ล้านคนมีโอกาสเป็นบ้า(โรคจิตเภท)ช่วงใดช่วงหนึ่งของชีวิต = 633,960 คน [ ipsr ]
คนไข้ที่ได้รับการรักษามีไม่ถึง 20%; ส่วนใหญ่น่าจะไม่ได้รับการรักษา และอยู่ตามบ้านญาติเป็นส่วนใหญ่ [ dmh.go.th ]
คนทั่วโลกมีประมาณ 6,785 ล้านคน โอกาสเป็นบ้าประมาณ 67.85 ล้านคน [ UScensus ]
คนหลายๆ คนไม่มีอาการแสดงของโรคจิตชัดเจน ทว่า... มีบุคลิกภาพผิดปกติ (personality disorder) แปลกไปจากคนส่วนใหญ่ หรืออาจเรียกได้ว่า "เพี้ยน (schizoid personality)"...
เราไม่รู้ว่า ความเสี่ยงหรือความน่าจะเป็นของประชากรทั่วไปมีเท่าไร เนื่องจากคนไข้ส่วนใหญ่ไม่ยอมรับว่าป่วย และไม่ยอมรักษา [ clevelandclinic ]
หลักคิดหนึ่งที่ชาวตะวันตกชอบใช้ คือ หลักการ "ภูเขาน้ำแข็ง (tip of the iceberg)" ได้แก่ ภูเขาน้ำแข็งจะลอยน้ำ 1 ส่วน, จมน้ำ 10 ส่วน นั่นคือ อะไรที่ปรากฏชัดเจน 1 ส่วนมักจะมีส่วนที่มองไม่เห็นมากประมาณ 10 เท่า
ผลการสำรวจโรคจิตในประเทศไทยพบคนไทยช่วงอายุ 15-59 ปีที่เป็นโรคทางจิต-ประสาททุกชนิดรวมกัน = 10.1% [ dmh.go.th ]
ถ้าประชากรทั่วไปมีโอกาสเป็นโรคจิต = 1/100 มีความเป็นไปได้ที่ว่า คนเพี้ยนน่าจะมีประมาณ 5-10 เท่าของคนที่เป็นโรคจิตชัดเจน นั่นคือ ความเสี่ยงน่าจะอยู่ที่ 1/10-1/20 หรือประชากร 10-20 คนมีคนเพี้ยนๆ 1 คน
ถึงแม้ว่า คนเพี้ยนส่วนหนึ่งจะไม่มีโอกาสทำงานในองค์กรหรือสำนักงาน อาจจะทำงานคนเดียว หรืองานใช้แรงงานได้ ทว่า... องค์กรที่มีคนตั้งแต่ 50-100 คนก็มักจะพบคนเพี้ยนได้ประมาณ 1 คนขึ้นไป
(1). ไม่ค่อยมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับใคร แม้แต่คนในครอบครัว,
(5). รักษาความสัมพันธ์กับคนอื่นนานๆ ได้ยาก เช่น คบเพื่อนนานเป็นปีๆ หรือสิบๆ ปีได้ยาก ฯลฯ,
ผู้ชายเสี่ยงมากกว่าผู้หญิง ทว่า... ถ้าผู้หญิงเป็นตอนอายุมาก อาการมักจะหนัก กลไกที่เป็นไปได้คือ ฮอร์โมนเพศหญิงอาจช่วยลดความรุนแรงของโรคนี้ และฮอร์โมนดังกล่าวลดลงหลังหมดประจำเดือน [ schizophrenia ]
ส่วนใหญ่ (75%) พบในช่วงอายุ 16-25 ปี
ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญได้แก่ มีญาติเป็นโรคจิต, ประวัติการติดเชื้อหรือขาดอาหารของแม่ช่วงตั้งครรภ์, วิกฤตชีวิตรุนแรง, พ่ออายุมาก (พ่ออายุมากเพิ่มเสี่ยงโรคจิตเภท และออทิสติก; ส่วนแม่อายุมากเพิ่มเสี่ยงปัญญาอ่อนแบบเด็กดาวน์)
ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญได้แก่ วิกฤตชีวิต เช่น ถูกทอดทิ้ง ถูกทำร้าย ฯลฯ หรือขาดความรักความอบอุ่นวัยเด็ก หรือมีญาติเป็นโรคจิต
> Thank virtualmedicalcentre > Schizophrenia still misunderstood, research finds. 19 May 2009. / Source > SANE Australia: May 2009.
นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ โรงพยาบาลห้างฉัตร ลำปาง สงวนลิขสิทธิ์. ยินดีให้นำไปเผยแพร่โดยอ้างอิงที่มาได้. ห้ามนำไปใช้เพื่อการค้า >
ข้อมูลทั้งหมดเป็นไปเพื่อการส่งเสริมสุขภาพ ไม่ใช่วินิจฉัยหรือรักษาโรค ท่านที่มีโรคประจำตัวหรือความเสี่ยงต่อโรคสูงจำเป็นต้องปรึกษาหมอที่ดูแลท่านก่อนนำข้อมูลไปใช้.
