ปลูกผักหวานอย่างไรจึงจะโตเร็ว

หลายท่านที่ปลูกผักหวานป่า โตบ้าง แกร็นบ้าง ตายบ้าง ด้วยวิธีที่แตกต่างกันไปตามแนวความคิดหรือภูมิปัญญาที่สั่งสมมา แต่พี่โอภาส มีทีเด็ดที่บอกว่า ปลูกผักหวานใต้ต้นอะไรจึงจะโตเร็วที่สุด ซึ่งเป็นแปลงผักหวานที่ผมเห็นว่าได้ผลที่สุดครับ

    พี่โอภาส อยู่บ้านหนองอ้อ ต.กุดน้ำใส อ.น้ำพอง จ.ขอนแก่น เริ่มศึกษาเรียนรู้และลงมือปลูกผักหวานป่ามาตั้งแต่ปี 2537 จนปัจจุบันยังคงวิจัยต่อไปไม่สิ้นสุด

    เดิมทีเดียวพี่โอภาสก็ปลูกใต้ร่มเงาของต้นไม้พื้นเมืองทุกชนิด ไม่ว่าจะเป็นสะเดา ตะโก มะค่า สัก ประดู่ ตะขบ มะขาม ฯลฯ เท่าที่มีอยู่ในสวน ปัจจุบัน ทุกพื้นที่ของพี่โอภาส ได้ลงผักหวานใต้ต้นไม้แทบทุกต้น จุดละ 1 ต้นบ้าง 2 ต้นบ้าง 3 ต้นบ้าง  ซึ่งวิธีปลูกก็พบว่าวิธีที่ดีที่สุดคือการปลูกด้วยเมล็ดโดยนำเมล็ดลงไปฝังลงในจุดที่ต้องการโดยไม่ต้องทำการเพาะแล้วย้ายลงปลูก ซึ่งเป็นวิธีเช่นเดียวกันกับพี่นริศ คำธิศรี ปราชญ์จากกุสุมาลย์ สกลนคร และจากการที่ได้ทดลองปลูกกับต้นไม้ต่างชนิดกัน พี่โอภาสได้ค้นพบข้อแตกต่างของการเจริญเติบโต จึงเล่าให้ฟังดังนี้

    1. การปลูกแต่ละจุดที่มีจำนวนต้นผักหวานต่างกัน กล่าวคือ ใต้ต้นไม้ที่ปลูกผักหวานในจุดเดียวกัน ปลูกลงไปห่างกันประมาณ 3 ซ.ม. ผักหวานที่โตเร็วที่สุดคือ จุดละ 3 ต้น หากปลูกให้อยู่ต้นเดียวจะโตช้ากว่า
    2. การปลูกใต้ต้นไม้ที่โตเร็วที่สุดคือต้นตะขบ สังเกตุดูพบว่า ต้นตะขบจะมีกิ่งก้านแผ่กว้าง มีใบดกตลอดปี ใบร่วงมากและเน่าเปื่อยเร็ว ที่สำคัญคือ ใต้ต้นตะขบมีแสงแดดส่องผ่านได้รำไร ไม่ทึบจนเกินไป หรือไม่จ้าจนเกินไป ทำให้ผักหวานได้ร่มเงาพร้อมกับได้แสงแดดพอสมควร น่าจะเป็นเหตุผลหนึ่งที่ทำให้ต้นผักหวานเจริญเติบโตได้ดี
    3. การปลูกหากปลูกในบริเวณที่ชื้นแฉะจะไม่งาม ต้นจะแกร็น บริเวณที่เหมาะสมที่สุดคือบริเวณพื้นดินที่มีความลาดเอียงพอสมควร คล้ายกับบนภูเขา จะมีความลาดชันสูง
    4. เตรียมดินให้พร้อมก่อนที่จะนำเมล็ดผักหวานลง โดยการขุดพรวนและใส่ปุ๋ยให้เรียบร้อยเสียก่อน แล้วจึงนำเมล็ดผักหวานมาลงจุดละ 3 เมล็ด ปักลงในความลึกเท่าข้อนิ้วหัวแม่มือ เมื่อถอนมือขึ้นให้ดินกลบเมล็ดพอดี อย่าฝังลึก เมล็ดจะไม่งอก หากฝนไม่ตกภายใน 7 วันต้องรดน้ำครับ 

     พี่โอภาสยังย้ำด้วยว่าจะต้องล้างเมล็ดผักหวานให้สิ้นความหวาน และต้องนำลงปลูกไม่เกิน 7 วันครับ หากเกินกว่านั้น เปอร์เซนต์การงอกก็ลดลงอย่างรวดเร็ว จะให้ดีต้องไม่เกิน 2 วันหลังจากเอาเปลือกออก

ให้ให้ดูพื้นที่ที่มีความลาดเอียงจะได้ผลดี ปลูกครั้งละ 3 ต้น ห่างกัน 3 ซ.ม.
ฝังลงลึกเพียงข้อนิ้วหัวแม่มือก็พอ ปลูกใต้ต้นตะขบงามกว่าใต้ต้นอื่นๆ
ปลูกเป็นจุ้ม รวมกันหลาย ๆ ต้น ต้นนี้อายุแต่ 2 ปี
รุ่นแรกที่ปลูก ออกลูกให้เห็นแล้ว เคล็ดลับทำให้ต้นผักหวานออกยอดเยอะ(ดู ดีดี)