เรื่องนี้เป็นเรื่องของพี่พิมพร ที่จะเกษียณในปีที่แล้ว ก็จะหาน้องที่เป็นทายาท ทำงานต่อ ก็จะเป็นเรื่องของการสกัดไขมันละค่ะ

น้องจ้อยเล่าว่า น้องทำในเรื่องของการวิเคราะห์กรดไขมัน โดยพี่วารีทิพย์ (พี่น้ำ) จะเป็นคนสอน ตอนนั้นพี่พิมเกษียณไปแล้ว แต่ได้วิธีการมาจากพี่พิม เป็นการได้รับการถ่ายทอดมาอีกทีหนึ่ง

วิธีการจะมี 3 ขั้นตอนหลัก ... ขั้นแรก คือ sponification เป็นการเอาตัวอย่างสดมาทำ sponification เพื่อกำจัด triglyceride ออกไปก่อน ... จากนั้น จะเอาส่วนที่ไม่ได้ถูก sponification คือ พวกที่ไม่ใช่ triglyceride มาทำการสกัดต่อด้วย hexane เพื่อที่จะได้กรดไขมัน ... และสุดท้ายเอากรดไขมันที่ได้ไปวิเคราะห์โดยใช้เครื่อง TC เพื่อวิเคราะห์ปริมาณออกมา

ในการทำงานแต่ละครั้ง

  • จะมีแบบฟอร์มที่ใช้ในการบันทึกผล
  • มีแบบฟอร์มการเตรียมตัวอย่าง ว่า ตัวอย่างแต่ละชนิดที่เราเอามา ถ้าเป็นตัวอย่างผลไม้ สุ่มมาเท่าไร ตามวิธีการทางสถิติ
  • มีการจดน้ำหนักของ ตย. ที่สุ่มไว้ และจดที่มาของแหล่งตัวอย่าง
  • เมื่อขั้นเตรียมตัวอย่างเสร็จ ก็จะเป็นการนำตัวอย่างแต่ละชนิด มาทำการวิเคราะห์ในแต่ละวิธี เราก็จะมีแบบฟอร์มของแต่ละวิธี ว่า วิธีนี้ใช้ตัวอย่างเท่าไร ใช้วิธีการอะไรในการวิเคราะห์ ผลที่ได้ออกมา คำนวณออกมาแล้ว ค่า % มีความแตกต่าง หรือ error มากน้อยแค่ไหน

ในการทำแต่ละครั้ง เราจะมีการทำตัวอย่าง QC ซึ่งเราจะรู้ค่าที่แน่นอน เราก็จะเทียบประสิทธิภาพการทำงานของผู้ฝึกงาน และควบคุมได้ไปในตัว

ที่ทำมาจะได้ประโยชน์ว่า แต่ละขั้นตอน ทำไปเพื่อะไร และความเป็นระเบียบ ว่า จะต้องมีการจดบันทึกหลักฐานทุกครั้ง เพื่อที่ทำเสร็จแล้ว สามารถทวนสอบกลับมาได้อีกครั้งว่า ผลที่ไม่ได้จากตรงนี้ มีพลาดในขั้นตอนไหนบ้าง และมี work in ที่ระบุทุกขั้นตอนที่ทำไว้ด้วย เพื่อที่คนรุ่นหลัง ไม่เข้าในขั้นตอนไหน จะกลับเข้าไปดูได้

น้องเดียร์เสริมว่า ห้องแลปมีการทำในลักษณะ ISO จึงจะมีในลักษณะแต่ละส่วน แต่ละการวิเคราะห์ คือ work in อาจจะเป็นภาษาของตัวหนังสือ

... แต่ในช่วงกระบวนการถ่ายทอด พี่ที่เขาถ่ายทอดให้เราละเอียดกว่า ว่า แต่ละขั้นตอนจะมีจุดเล็กๆ น้อยๆ ที่ถ้าเราข้ามไป อาจทำให้ตัวการวิเคราะห์อาจจะได้ไม่ถูกต้องเท่าที่ควร

เหมือนอย่างในส่วนของตัวไขมัน ก็คือ

  • ในการเขย่า หรือการล้าง ในส่วนที่สกัดได้
  • บางครั้ง เนื่องจากเป็นไขมัน บางครั้งอาจเกิด emulsion หรือเกิดลักษณะที่สารไม่แยกกัน
  • พี่เขาก็จะมี trick เล็กๆ สอนเราว่า
    - เวลาล้างให้วนขวดแบบไหน อย่าวนแรง หรืออย่าวนแบบไหน
    - เพราะว่าบางทีที่เราสกัดจากที่ได้เรียนมา ก็คือ ต้องเขย่าให้แรงเพื่อที่ให้มันแยก
    - แต่ว่า ลักษณะของ sample ที่มันต่างกัน หรือตัวที่เราจะวิเคราะห์มันต่างกัน ก็จะมีบางจุดที่เราต้องระวัง

นี่ละ ถ้ามีการบันทึกไว้นะ ก็จะต่อยอดกระบวนการทำงานได้อย่างเนียนๆ และไม่ผิดพลาดได้เลยละค่ะ

เรื่องราว ถอดบทเรียน เรื่อง การหาปริมาณกรดไขมันในอาหาร โดยวิธีทางห้องปฏิบัติการ
ดูรายละเอียดได้ที่นี่ค่ะ http://nutrition.anamai.moph.go.th/temp/pdf/fat.pdf

รวมเรื่อง "ช่วยกันคิด แบ่งกันดู" ที่กองโภช