จากวันที่ ๒๘ เมษายน ของหลายปีที่ผ่านมาในอดีต ก้คงไม่ได้รับความสนใจ จากคนท้องถิ่น คนในประเทศ แต่หลังจาก ๒๘ เมษายน ๒๕๔๘ กรือเซะ เป้นสถานที่ที่หน่วยงานของรัฐ เกือบทุกหน่วยงานจะต้องกลับมามอง มาคิดว่า วันนี้ จะเหมือนกับสอง สาม ปี ที่ผ่านมา แต่ในวันนี้กรือเซะก้กลับไปสู่ สภาพเก่าอย่างที่เคยเป้นในอดีต
เพราะในอดีต ความเป็นปัจเจกของมัสยิดกรือเซะ ความเป็นตัวตน เอกลักษณ์ ก็เป็นความเรียบง่ายเหมือนกับสถานที่ที่คนมุสลิมไปประกอบศาสนกิจกัน โดยทั่วไป ความสนใจน้อย เพราะแต่เดิมก็เหมือนกับสถานทีที่ผุ้คนให้คำจำกัดความว่า โบราณสถาน จึงทำให้ที่ตรงนี้ ไม่ค่อยมีคนกล้าไปเตะต้องเกิน
แต่หลังจากผ่านการเวลา ประตู่ของมัสยิดกรือเซะ ได้รับการดูแล การซ่อมแซม มาจนสู่การเกิดเหตุกาณ์ที่เราเห็นภาพ มาแล้ว
นั้นก้คือการข้ามพ้น การก้าวผ่านของกาลเวลาที่ให้กับสิ่งที่เราเห็น สัมผัส และไม่ก้ตามที่ เวลา เป็นตัวแปรที่ค่อยให้เหตุการณื ลำดับเหตุการณ์ทุกการณ์ มาเป็นเรื่อง เรื่องราว ที่ให้เรากิดความรุ้สึกได้
ความเป้นตัวตน ตัวแทน เจ้าของ เกิดขึ้น ณ ตรงนี้ การห่วงแหง การอยากที่จะรักษาให้คงอยู่ ต่างๆ นานา สิ่งเหล่านี้ เป็นปัจจัยที่มีผล ต่อมัสยิดแห่งนี้
ที่ตรงนี้มีศาสนา การปฏิบัติ การไหลนอง น้ำตา อารมณ์ ความรู้สึก บวก ลบ ต่อที่ตรงนี้ ต่อการณืของเหตุที่ผ่านไป ให้เป้นประวัติศาสตร์หน้าใหม่ ที่ยังจะมีการพูดคุยไปอีกนาน
