สิบห้านาทีแรกใน RGJ Congress X ผมเข้าไปที่ห้องย่อย สังคมศาสตร์ & มนุษยศาสตร์ เพื่อฟัง Prof. R.H. Gray บรรยายพิเศษเรื่อง Sustainability Reporting and Accountability and the World Largest Corporation  : Who is Fooling Whom?   เป็นสิบห้านาทีที่จับความได้กระท่อนกระแท่น เพราะองค์ปาฐกพูดเกือบจบอยู่แล้ว

         แต่คำหลักในการบรรยาย คือ MNC (Multinational Corporation), Responsibility, Accountability, Sustainability, CSR   ประกอบกับสุ้มเสียงของผู้บรรยายว่ามีหลักฐานว่า MNC ไม่ได้เปิดเผยข้อมูลแก่สังคมอย่างครบถ้วน    และมีการใช้จ่ายเงินเพื่อสร้างภาพว่าบริษัทมีความรับผิดชอบต่อสังคม  มีการดำเนินการอย่างเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

        แค่นี้ก็เพียงพอที่จะให้ผมเกิดแรงบันดาลใจเขียนบันทึกนี้

       นักวิชาการทำอะไรให้แก่บ้านเมือง?    คำตอบของผมคือ หยิบยกเอาสิ่งที่เกิดขึ้นในสังคมมาตั้งคำถาม  ฝึกตั้งคำถามให้ลึก และเชื่อมโยง    ตั้งคำถามที่หลุดโลก    แล้วร่วมกันเลือกคำถามที่ relevant    นำไปสู่การรวบรวมข้อมูล หรือทดลอง เพื่อวิเคราะห์ข้อมูลหาคำตอบหรือคำอธิบายปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นในสังคม   

       หลายท่านอาจจะบอกว่า นั่นมันเป็นเรื่องของการวิจัยด้านสังคมศาสตร์    แต่ผมว่า แน่นอน เราจะได้โจทย์วิจัยทางสังคมศาสตร์ และมนุษยศาสตร์ที่เชื่อมโยงกับสภาพความจริงในปัจจุบันอย่างมากมาย   แต่จริงๆ แล้ว เราจะได้โจทย์วิจัยทุกด้าน ทุกสาขา แต่ส่วนใหญ่อาจต้องเชื่อมโยงกันหลายสาขาวิชา  


วิจารณ์ พานิช
๓ เม.ย. ๕๒