ความล้มเหลวของการสอนคุณธรรม

          เท่าที่ผ่านมา  ผมพบว่าการสอนคุณธรรมในสถานศึกษาบางส่วนยังไม่ค่อยได้ผลครับ

          ที่ไม่ได้ผล  เพราะการสอนคุณธรรมแบบแยกส่วนครับ

          การสอนแบบแยกส่วน  คือ การสอนโดย   การบอก  การสั่ง  การบ่น การห้าม  การออกกฎ    การนำพระมาเทศน์  โดยไม่สอดคล้องกับชีวิตจริงและสภาพแวดล้อมของเด็ก

          การสอนแบบนี้  อย่างดี เด็กก็ได้แค่ความรู้ความจำครับ  บางที ยังไม่เข้าใจด้วยซ้ำ    ดังนั้น  จึงไม่ต้องโยงไปถึง การนำไปใช้  การวิเคราะห์ สังเคราะห์  หรือ ประเมินค่า  แต่อย่างใด

          นั่นคือ  เด็กไม่เกิด   โยนิโสมนสิการ  ครับ

          หรือแม้แต่การนำนักเรียนไปเข้าค่ายธรรมะที่วัด   ก็ยังเป็นการสอนแบบแยกส่วน  ไม่สอดคล้องกับชีวิตจริง และ ธรรมชาติของเด็ก นั่นคือ จะเน้นการสอนหลักธรรมทางศาสนา    สอนให้นั่งสมาธิ    เดินจงกรม   สวดมนต์   และ พิธีกรรมทางศาสนา

          การนำนักเรียนไปเข้าค่ายธรรมะแบบนี้  เด็กจะไม่ค่อยชอบครับและไม่ค่อยได้ผลครับ    เพราะเป็นการสอนแบบแยกส่วน   ผมขอนำประสบการณ์จริงมาเล่าให้ฟังสัก 4  กรณี ครับ

          กรณีแรก นำเด็กเกเรชั้นมัธยม  4  โรงเรียน  ไปเข้าค่ายธรรมะที่วัดด้วยกัน  ไม่ทันข้ามวันครับ ต้องพากลับ  เพราะชกต่อยกัน  พระและครูเอาไม่อยู่

          กรณีที่สอง  เด็กประถม  หนีค่ายธรรมะ 3  คน  ยังไม่ทราบว่าหนีไปใหน

          กรณีที่สาม เด็กประถม  คนหนึ่ง พ่อแม่ต้องนำมาส่งค่ายธรรมะ พร้อมไม้เรียวหนึ่งอัน  มาถึงก็ยื่นไม้เรียวให้ครู  ครูก็หวดไปสองที และ บังคับให้เข้าค่าย

          กรณีที่สี่  เด็กเขียนประเมินผลการเข้าค่ายธรรมะ ว่า “เบื่อ อยากกลับบ้าน”

          การเข้าค่ายธรรมะที่วัด ก็เป็นการสอนคุณธรรมแบบแยกส่วนอีกเช่นกันครับ

          การสอนคุณธรรมที่ได้ผล ต้องสอนอย่างบูรณาการครับ  นั่นคือ ต้องบูรณาการ คุณธรรม  กับ ชีวิตจริง และ สภาพแวดล้อมของเด็ก

          การสอนคุณธรรมแบบบูรณาการ  ต้องสอนจากสถานการณ์หรือสิ่งแวดล้อมที่เป็นจริงสอดคล้องกับชีวิตจริงของเด็ก เป็นหลักสูตรแฝง (Hidden curriculum)

หลักสูตรแฝง เป็นหลักสูตรที่ไม่ได้รับรู้อย่างเป็นทางการ แต่มีอิทธิพลโดยตรงต่อนักเรียนอย่างลุ่มลึก และ ยาวนาน มากกว่าหลักสูตรที่เป็นทางการของโรงเรียน

กระบวนการของหลักสูตรแฝงที่สำคัญประการหนึ่ง คือ กระบวนการที่เรียกว่า “Socialization” หรือการขัดเกลาทางสังคม  เป็นการเรียนรู้จากตัวแบบ หรือ แบบอย่างของผู้ใหญ่ เด็กจะแยกไม่ออกว่าพฤติกรรมใดดีหรือไม่ดี  ถ้าผู้ใหญ่ต้องการให้เด็กเป็นคนดี  ผู้ใหญ่ต้องทำเป็นตัวอย่างให้เด็กเลียนแบบครับ

เรามาสอนคุณธรรมด้วยหลักสูตรแฝงกันดีกว่าครับ