ผมขอนำความลับทั้งห้าข้อที่ได้สรุปไว้ในห้าบันทึกที่ผ่านมาใส่ไว้ข้างล่างนี้อีกที เผื่อมีท่านใดต้องการจะย้อนกลับไปอ่าน ก็จะสามารถ “คลิก” ไปอ่านได้ทันที ความลับห้าข้อนี้ก็คือ:

      1.    ซื่อสัตย์กับตนเอง (ใคร่ครวญให้มากขึ้น)

      2.    อย่าปล่อยให้เสียดาย (เสี่ยงให้มากขึ้น)

      3.    ใช้ชีวิตด้วยความรัก (รักให้มากขึ้น)

      4.    อยู่กับปัจจุบัน (มีความสุขให้มากขึ้น)

      5.    ให้มากกว่ารับ (ให้คืนมากขึ้น)

         สำหรับการได้มาซึ่งความลับห้าข้อนี้ ผู้เขียน (ดร.จอห์น ไอโซ) ได้รวบรวมมาจากการพูดคุยกับผู้สูงวัยจำนวนหลายร้อยคน ผู้เขียนเริ่มต้นด้วยการขอให้คนจำนวน 15,000 คนในอเมริกาและแคนาดาส่งรายชื่อบุคคลที่พวกเขาเห็นว่าเป็นผู้สูงวัยที่มีปัญญาในชีวิตของพวกเขา พวกเขารู้จักใครบ้างที่ใช้ชีวิตมายาวนานและมีเรื่องสำคัญเกี่ยวกับการดำเนินชีวิตที่จะเป็นประโยชน์ต่อผู้อื่นได้ ซึ่งคำตอบก็ไหลมาราวกับสายน้ำ มีรายชื่อผู้ที่ได้รับการแนะนำเข้ามากว่า 1,000 คน และจากการสัมภาษณ์เบื้องต้น ก็เลือกได้ 235 คนที่เป็นตัวแทนของกลุ่มคนที่หลากหลาย ผู้ที่ถูกสัมภาษณ์อยู่ในวัย 59 – 105 ปี เกือบทั้งหมดอยู่ในอเมริกาเหนือ ทว่ามาจากหลากหลายเชื้อชาติ เผ่าพันธุ์ วัฒนธรรม ศาสนา ภูมิศาสตร์ และสถานภาพของวิชาชีพ

         แม้หลายคนที่สัมภาษณ์จะประสบความสำเร็จใหญ่หลวงในชีวิต แต่ผู้เขียนก็มิได้มีเจตนาค้นหาบุคคลผู้มีชื่อเสียง หากแต่ต้องการคนธรรมดาที่มาจากทุกสาขาอาชีพและทุกระดับชั้นของสังคม เพื่อที่จะตอบคำถามที่ว่า “ก่อนที่เราจะตาย เราต้องค้นพบอะไรบ้างเกี่ยวกับชีวิต” การสัมภาษณ์ใช้เวลาคนละ 1-3 ชั่วโมง ตัวอย่างคำถามที่ใช้ ได้แก่

-         อะไรทำให้คุณมีความสุขที่สุด

-         คุณเสียใจกับเรื่องใดบ้าง

-         อะไรคือสิ่งสำคัญและสิ่งที่ในตอนท้ายกลายเป็นว่าไม่สำคัญ

-          อะไรเป็นทางแยกสำคัญที่ส่งผลให้ชีวิตของคุณเปลี่ยนแปลงไป

-         มีเรื่องไหนบ้างที่คุณคิดว่าน่าจะได้เรียนรู้ให้เร็วกว่านี้

-         ฯลฯ

         ประสบการณ์ที่ผู้เขียนได้รับจากการพูดคุยกับผู้อาวุโสจำนวนหลายร้อยท่าน มิใช่อยู่ที่การสรุปออกมาเป็นความลับห้าข้อเท่านั้น หากแต่ว่าเป็นเทคนิคในการนำความลับเหล่านี้เข้าไปปรับใช้ในชีวิต ซึ่งผมคงต้องนำไปเขียนไว้ในบันทึกตอนต่อไป