ในหัวข้อความช่วยเหลือเยียวยาครอบครัว และบทบาทของแพทย์ภายหลังคนไข้เสียชีวิต กิจกรรมต่อเนื่องกัน เพราะเป็นประเด็น grief &  bereavement ความเศร้าโศกและการเยียวยา

กิจกรรมเริ่มจากให้พี่ฟ่ง..คุณกานดาวศรี ตุลาธรรมกิจ พยาบาลที่มีประสบการณ์ให้ความช่วยเหลือคนไข้ระยะสุดท้ายและครอบครัวอย่างยาวนาน เล่าเรื่องครอบครัวคนไข้ภายหลังเสียชีวิตและการให้ความช่วยเหลือ ซึ่งมีทั้งครอบครัวที่ประสบปัญหาและประสบความสำเร็จ

บทบาทของแพทย์คือ ต้องวินิจฉัยให้ได้ว่า ครอบครัวใดเป็นครอบครัวที่มีแนวโน้มจะมีปัญหา หรือมีโอกาสจะโศกเศร้าผิดปกติ (complicated/pathologic grief) ที่ต้องได้รับการดูแลรักษา ต้องแยกให้ออกจากครอบครัวที่มีความเศร้าปกติ ซึ่งเป็นเรื่องธรรมดาของคนเราเมื่อต้องสูญเสียระดับนี้

หลังจากนั้น ผมก็ให้เล่นเกมส์ ที่เป็นการจำลองให้ได้สัมผัส เสี้ยวหนึ่งของความสูญเสีย

ผมแจกกระดาษสี ๔​ สีๆละ ๔ แผ่นให้น้องหมอทุกคน เกมส์นี้มีอาจารย์ขอร่วมเล่นด้วย โดยให้แต่ละคนเขียนสิ่งต่อไปนี้ในกระดาษแต่ละสี สีละประเด็น

  • บุคคลที่เรารัก ๔ คน: อาจจะเป็น พ่อ แม่ สามี ภรรยา ลูก กิ๊ก
  • บทบาทสำคัญของเรา ๔ อย่าง: เป็นพ่อ เป็นหมอ เป็นลูก เป็นคนไทย
  • งานที่อยากทำ เป็นสุขและมีพลังที่จะทำ ๔ อย่าง: ตรวจคนไข้ สอนหนังสือ อันนี้ไม่รวมงานที่จำใจต้องทำ
  • กิจกรรมที่อยากทำยามว่าง ๔ อย่าง: ไปเที่ยวรอบโลก ว่ายน้ำ 

หลังจากเขียนเสร็จแล้ว ผมสมมุติว่า ถ้าแต่ละคนไม่สบายแล้วจำเป็นต้องทิ้งของสำคัญเหล่านี้ อย่างละ ๑ สิ่งเพื่อแลกกับสุขภาพที่ดีขึ้น โดยขอให้แต่ละคนเลือกทิ้งกระดาษสีละหนึ่งใบ ให้เลือกเอง


แล้วผมก็สมมุติต่อว่า ถ้าโรคที่เราเป็นกลับไม่ดีขึ้น แถมทรุดลงจนต้องทิ้งสิ่งสำคัญเหล่านี้ไปอีก แต่คราวนี้เราไม่มีโอกาสเลือก ผมให้จับคู่กันแล้วให้เพื่อนข้างๆ เลืิอกดึงกระดาษที่เหลืออยู่ ๑๒ ใบออกครึ่งหนึ่งคือ ๖ ใบ จะสีอะไรก็ได้

แล้วผมก็ให้แต่ละคนดูกระดาษ ๖ ใบที่เหลืออยู่ แล้วเล่าความรู้สึกทั้งหมดที่เกิดขึ้นในระหว่างเล่นเกมส์นี้


ประเด็นที่เกิดขึ้น

  • เราให้ความสำคัญกับความสูญเสียสิ่งต่างๆในชีวิตแตกต่างกันมาก
  • บางคนไม่ชอบ..เลือกทิ้งเอง บางคนไม่ชอบ..ให้คนอื่นหรือโชคชะตาเลือก ขอเลือกเอง
  • เราหวงสีท่ี่เป็นตัวแทนคนที่เรารักมากที่สุด พยายามทุกวิถีทางไม่อยากให้เพื่อนหยิบสีนั้น แต่บางทีเพื่อนก็..ใจร้าย พยายามแกล้งหยิบสีนั้นอยู่เรื่อย โชคชะตาก็มักเป็นเช่นนั้น
  • สีที่เป็นเรื่องงานหรือกิจกรรมยามว่าง ดูจะสูญเสียได้ง่ายกว่า
  • สิ่งที่เหลืออยู่บางครั้งก็ไม่สอดคล้องกัน เช่น เสียคนรักคือลูกไป แต่บทบาทความเป็นพ่อยังคงอยู่

ครับ แม้แต่เป็นเหตุการณ์สมมุติ เราก็มีความรู้สึกและอารมณ์กับความสูญเสียกันแล้ว