อิสราเอลเป็นประเทศที่อยู่ในสงคราม ต้องเตรียมพร้อมอยู่ตลอดเวลา ดังนั้นการสร้างเสริมประสิทธิภาพของเด็กและเยาวชน จึงถือเป็นงานเร่งด่วนอันดับต้น ๆ ที่เขาทำกันตั้งแต่ประกาศการรวมชาติอิสราเอลเมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ.2491

 

    “จดหมายจากดินแดนแห่งน้ำนมและน้ำผึ้ง” ฉบับนี้สืบเนื่องจากการได้รับทุนจากรัฐบาลอิสราเอล ให้ไปฝึกอบรมในหลักสูตร The Role of women in Neighbourhood Rehabilitation in the informal Urban Sectors  ณ เมืองเทลอาวีฟ (Tel Aviv)ประเทศอิสราเอล  ระหว่างกรกฏาคม– ตุลาคม พ.ศ.2544  คนไม่มีรากได้เขียนเล่าภาพกว้าง ๆ โดยเฉพาะด้านการศึกษาซึ่งกำลังเป็นประเด็นร้อนในช่วงนั้น โดยใช้วิธีเขียนเล่าเป็นจดหมายของ"แก้ว" ที่เขียนถึงคุณปู่ แม้จะผ่านมาเกือบ 10 ปี (จนหาภาพบางส่วนไม่พบแล้ว) แต่มีประเด็นด้านการศึกษาที่ยังคงน่าสนใจ จึงนำมาบันทึกไว้เพื่อกันลืมค่ะ  อ่านกันเล่นๆ นะคะ

 

 

      ในภาพด้านหลังคือ Wailing wall ในกรุงเยรูซาเลม

 

 

เชื่อกันว่าเขียนความปรารถนาใส่กระดาษแล้วนำไปเสียบไว้ตามซอกหินของ  

Wailing wall จะได้ตามความประสงค์

 

 

 

สวัสดีค่ะ…คุณปู่ที่เคารพ  

                 จดหมายฉบับนี้ตามคำสั่งคุณปู่ค่ะ  อย่างที่คุณปู่ทราบดีอยู่แล้วว่าแก้วได้รับทุนจากรัฐบาลอิสราเอลมาอบรมเกี่ยวกับการพัฒนาชุมชน  แก้วมาถึงอิสราเอลหลังจากการเดินทางกว่า 17 ชั่วโมง  มาถึงวันแรกง่วงมากเพราะเวลาที่นี่ต่างจากเมืองไทย 4 ชั่วโมง ดังนั้น 6 โมงเย็นที่นี่ก็เป็นเวลา 4 ทุ่มบ้านเรา ซึ่งเป็นเวลานอนของแก้วพอดี   การเดินทางเรียบร้อยดีตามอัตภาพ และมีเรื่องตื่นเต้นเร้าใจอยู่ไม่น้อย แก้วจะเล่าให้คุณปู่ฟังทีหลังก็แล้วกันนะคะ

 

                 สถาบัน ฯ ที่แก้วมาฝึกอบรมนั้นเป็นวิทยาลัยครู หรือที่เราเรียกกันในปัจจุบันว่า มหาวิทยาลัยราชภัฏ  ผลิตครูตั้งแต่ระดับประกาศนียบัตรจนถึงระดับปริญญาเอก  อยู่ในเมือง Tel Aviv ซึ่งเป็นศูนย์กลางด้านศิลปวัฒนธรรม การศึกษาและเทคโนโลยี รวมทั้งอุตสาหกรรม การพาณิชย์ต่าง ๆ  Tel Aviv เป็นเมืองที่ตั้งขึ้นใหม่ในปี พ.ศ.2452 ถือเป็นชุมชนแรกที่มีพลเมืองเป็นชาวยิวล้วน ๆ มาตั้งถิ่นฐานอยู่

 

 ก่อนเดินทางจำได้ว่าคุณปู่บอกให้แก้วดูเรื่องการศึกษาของอิสราเอลให้มาก  ในฐานะที่คุณปู่เป็นครูเก่าที่ยังสนใจติดตามความเป็นไปของการจัดการศึกษาในประเทศไทย โดยเฉพาะเรื่องพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ.2545  ที่คุณปู่คอยติดตามข่าวและบอกกับแก้วอยู่เสมอว่านี่คือหน้าหนึ่งของประวัติศาสตร์การศึกษาไทย  ซึ่งพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 ฯ นี้  เน้นประเด็นหลักใน “การปฏิรูปการศึกษาและผู้เรียนเป็นสำคัญที่สุด”

 

ประเทศอิสราเอล มีกฎหมายการศึกษาของรัฐ (The State Education Law 1953) ตั้งแต่ปี พ.ศ.2496  โดยกฎหมายฉบับนี้วางจุดมุ่งหมายของการศึกษาชาติดังนี้

 

                “การศึกษาบนพื้นฐานของคุณค่าวัฒนธรรมยิว   ความสัมฤทธิ์ผลทางด้านวิทยาศาสตร์    ความรักต่อมาตุภูมิ    ความภักดีต่อรัฐอิสราเอล และชาวยิว  ความทรงจำของHolocast  ความชำนาญในเกษตรกรรมและหัตถกรรม   สร้างสรรสังคมที่มีพื้นฐานทางเสรีภาพ   เสมอภาค อดทน  อดกลั้น  เอื้ออาทร  และความรักในเพื่อนมนุษย์”

 

                เห็นได้ชัดเลยนะคะว่าเขาให้ความสำคัญกับการศึกษามาก หากก็แปลก(แต่จริง) ที่ “ครู” โดยเฉพาะอย่างยิ่งครูที่สอนในระดับ เกรด 1-12  จะเป็นครูผู้หญิงเสียกว่าร้อยละ 85  ว่ากันว่าเนื่องจากผู้ชายไม่ค่อยเรียนเป็นครู  ครูจึงมักจะเป็นผู้หญิง แล้วก็น่าจะเป็นจริงตามที่เขาเล่าว่า  เพราะนักศึกษาที่เดินสวนกับแก้วในสถาบัน ฯ นั้น ส่วนมากก็เป็นสาว ๆ สวย ๆ จะหาหนุ่ม ๆ  ได้ยากเต็มที   เงินเดือนของครูโดยเฉลี่ยแล้วก็ค่อนข้างต่ำเมื่อเทียบกับอาชีพอื่นที่จบการศึกษาในระดับเดียวกัน อยู่ในราวเดือนละ 1,000 - 1,200 Shekel (1 Shekel = 10-11 บาท) ในขณะที่เฉลี่ยเงินเดือนของคนทำงานทั้งรัฐและเอกชนคือเดือนละ 6,000 Shekel  จะว่าไปก็เหมือนเมืองไทยนะคะ…คนเป็นครูอยู่ในสถานภาพที่ต่ำกว่างานที่ต้องรับผิดชอบอย่างเทียบกันไม่ได้  ครูต้องเป็นผู้สร้างเด็กซึ่งเป็นอนาคตของชาติ  แต่เงินเดือนและการยอมรับผู้สร้างสรรค์อนาคตของชาติกลับต่ำจนน่าตกใจ

 

เมื่อพูดถึง “ครู” แก้วก็เลยอยากเล่าถึงครูที่มาสอนในชั้นเรียนของแก้วค่ะ การเรียนการสอนในเมืองยิวนี่ มีรสมีชาติถึงพริกถึงขิงตื่นเต้นมาก จะหานักเรียนง่วงนอนในห้องเรียนได้ยากเพราะส่วนใหญ่ครูจะเสียงดังฟังชัดออกท่าออกทาง  เรียกว่าใช้ non-verbal มากพอ ๆ กับ verbal   วิธีการเรียนการสอนก็เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญจริง ๆ จะใช้วิธีการสอบถาม โต้แย้ง ถกเถียงกันเสียงดังลั่น  จนวันแรกที่เข้าชั้นเรียนนั้น หลานสาวของคุณปู่ซึ่งเป็นสตรีที่แม้จะไม่สุภาพนักยังตกใจจนคอย่น ไม่กล้าเงยหน้าขึ้นมองครูเพราะกลัวจะถูกถาม  ด้วยเหตุที่ภาษาอังกฤษยังไม่ค่อยแข็งแรงนัก  เมื่อครูถามนักเรียนจะต้องโต้ตอบกับครูจนกว่าจะได้คำตอบที่พอใจด้วยกันทั้ง 2 ฝ่าย  คนอื่นในชั้นเรียนจะช่วยตอบก็ไม่ได้  ครูจะหันมาดุเสียงดังด้วยท่าทางถมึงทึงว่า ...”ไม่ได้ถามคุณแต่ถามคนนี้ต่างหาก”… ยังดีนะคะที่อิสราเอลนี่เขาห้ามตีเด็กนักเรียน ครูคนไหนตีเด็กถือเป็นการผิดกฎหมายอย่างร้ายแรงทีเดียว

 

อีกเรื่องหนึ่งที่แก้วทั้งชอบและไม่ชอบในขณะเดียวกันก็คือ  “ระบบการจัดการ” ตารางการเรียนของชั้นเรียนนั้นจะติดประกาศไว้บนกระดาน ซึ่งแม้จะติดเอาไว้เป็นรายสัปดาห์แต่การเปลี่ยนแปลงนั้นแทบจะเป็นรายวัน  บ่อย ๆ เข้าพวกเราก็เริ่มโวยวาย  ซึ่งคำตอบของผู้ดูแลโปรแกรม ก็คือสถานการณ์ในบ้านเมืองของอิสราเอลนั้นเปลี่ยนแปลงเป็นรายชั่วโมง  เพราะฉะนั้นต้อง “ทำใจ”   ในขณะเดียวกัน มีหลายคนบ่นว่าไม่มีพื้นฐานด้านคอมพิวเตอร์ ใช้คอมพิวเตอร์ไม่เป็น  ตอนที่พวกเราบ่นกันนั้นราว 3 โมงเย็น พอเลิกเรียน 5 โมงเย็น  ครูก็ยื่นหน้าเข้ามาบอกว่า 3 ทุ่มตรงคืนนี้ จะมีclass คอมพิวเตอร์พื้นฐาน เขาติดต่อ…Tutor มาให้แล้ว  วันนั้นพวกเราเรียนกันจนเกือบเที่ยงคืน !!!  เลยทำให้แก้วเห็นรูปธรรมของการเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญอยู่รำไร  ก็ “ผู้เรียนเป็นสำคัญ” นี่…ร้องขอ เขาก็จัดให้ทันทีทันใดน่ะสิ

 

เล่ามาถึงตอนนี้ แก้วจินตนาการได้เลยค่ะว่าคุณปู่คงจะกำลังทำเสียงขลุกขลักอยู่ในคอ…หึ..หึ… เพราะคุณปู่มักจะสอนแก้วอยู่เสมอว่า “อย่าผัดวันประกันพรุ่ง” แก้วคิดเอาเองนะคะว่าที่เขาเป็นเช่นนี้ เพราะอิสราเอลเป็นประเทศที่อยู่ในสงคราม ต้องเตรียมพร้อมอยู่ตลอดเวลา  ดังนั้นการสร้างเสริมประสิทธิภาพของเด็กและเยาวชน จึงถือเป็นงานเร่งด่วนอันดับต้น ๆ  ที่เขาทำกันตั้งแต่ประกาศการรวมชาติอิสราเอลเมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม  พ.ศ.2491 นั่นเชียวค่ะ

 

ท้ายนี้แก้วหวังว่าคุณปู่คงได้เห็นภาพบางส่วนของการศึกษาในอิสราเอลบ้างแล้ว อาจจะยังไม่ชัดและจุใจเท่าที่คุณปู่ต้องการ แก้วจะพยายามเขียนมาอีกนะคะถ้าคุณปู่ไม่เบื่อเสียก่อน

                                                     

ด้วยรักและเคารพ

จากแก้ว หลานรักของคุณปู่ค่ะ

 

 

 อ่านข้อมูลเกี่ยวกับประเทศอิสราเอลได้ ที่นี่ ค่ะ