ชีวิตของผมถูกดึงไปเกี่ยวข้องกับงานกำหนดนโยบายมากขึ้น ทำให้ผมตีความจากประสบการณ์ว่า สังคมไทยเราคล้ายๆ ทำงานกำหนดนโยบายใต้เสาไฟ
เรื่องนี้เป็นนิทาน ว่า ค่ำวันหนึ่งชายคนหนึ่งไปพบคนเมากำลังหาอะไรง่วนอยู่ใต้ เสาไฟฟ้า จึงเข้าไปถามว่าหาอะไร
ตอบ : หาพวงกุญแจ
ถาม : มันตกตรงไหน
ตอบ : ตกตรงโน้น (ชี้มือไปที่มืด)
ถาม : แล้วทำไมมาหาตรงนี้ล่ะ
ตอบ : ก็ตรงนี้มันสว่าง มองเห็น ตรงโน้นมองไม่เห็น
ลองตรองดูให้ลึกๆ เถิดครับ พวกเราทุกคนกำลัง “หาของใต้เสาไฟ” กันอยู่ทุกคน ในบางเรื่อง
คล้ายๆ กับว่า เราเกาตรงที่เราเกาถึง แต่จริงๆ แล้ว ไม่ถูกที่คัน
ในบางกรณี เราต้องแสดงท่าทีเกาอย่างขยันขันแข็ง เพื่อแสดงว่าเราเป็นคนดี คนทำงาน คนขยัน ทั้งๆ ที่กำลังเกาอะไรก็ไม่รู้ เพื่ออะไรก็ไม่รู้ อ้า! เพื่ออะไร รู้ครับ เพื่อตัวเราเอง
ที่สำคัญ ผมถามตัวเองว่า ที่ผมเข้าไปเกี่ยวข้องนั้น ผมกำลังร่วมทำนโยบายใต้เสาไฟหรือเปล่า ผมว่าใช่นะครับ เช่นเราทำนโยบายเพื่อคุณภาพอุดมศึกษา “ใต้เสาไฟ” คือทำงานออกกฎระเบียบ ที่มืด คือ การดำเนินการจริงของสถาบันอุดมศึกษาต่างๆ และชีวิตจริงของนักศึกษา เราไม่รู้ หรือไม่รู้จริง ว่าเขาจัดกิจกรรมการเรียนรู้ดีหรือไม่ดีอย่างไร
ดังนั้น การทำงานนโยบาย จึงต้องทำให้ “สว่างทั่วแผ่นดิน” โดยการจัดให้มีงานวิจัยระบบ ซึ่งในกรณีเรื่องในย่อหน้าบน คือระบบอุดมศึกษา
หน้าที่ทำงานนโยบาย จึงจะไม่ใช่นโยบายใต้เสาไฟ แต่เป็นนโยบายทั่วแผ่นดิน
ผมถามตัวเองว่า ทำงานนโยบายทั่วแผ่นดิน ในเรื่องอุดมศึกษา ทำอย่างไร
ท่านผู้อ่านมีคำแนะนำผมไหมครับ
วิจารณ์ พานิช
๑๙ ก.พ. ๕๒
ตั้งเสาไฟฟ้าทั่วแผ่นดินคงไม่ไหว (หรือว่าไหว)
ลองกระตุ้นให้ผืนดินส่องแสงเองดีไหมครับ
.....
ทำยังไงละ นั่นสิ
ง่ายมากมาก
กระตุ้น ให้ ผู้มีส่วนได้ ส่วนเสีย กับ การศึกษา ช่วยกัน ชวนกัน ส่องไฟ แล้วรายงานผลการส่องไฟ เล่าเรื่อง ผลการส่องไฟ เห็นภาพอะไร ได้ตะโกนบอก คนเต้นรำบนเวที ให้รำสวยๆ อย่าให้น่าเกลียด มีคนมองเห็นอยู่น่ะ
คนกำหนดนโยบาย กติกา ก็ช่วย กำหนดบอกให้ คนรำบนเวที ว่า เล่นละคร ก็ต้องเปิดไฟ ให้คนดู ดูได้ทั่วถึง
ตัวอย่าง การประกวด รร พระราชทาน รร ดีเด่น ไปถามว่า ผู้ปกครอง รู้มั้ยว่า รร.ดีเด่น ตรงไหน รร.เคยเอาผลการประเมิน รร เปิดเผย ต่อ สาธารณะ หรือ ไม่ ผมคิดว่า คงมีน้อยมาก
รร เคยจัดทำ รายงานประเมินตนเอง ให้ สถาบันประเมินคุณภาพ แต่ มีผู้ปกครอง นร กี่คน ที่ได้อ่าน รับรู้ผลการประเมินตนเอง ของรร. ที่บุตรหลานตนเอง เรียนอยู่
โรงเรียนต่างๆ มีเวบไซต์สื่อสารเรื่อง ต่างๆ แต่ไม่สื่อสาร เรื่องคุณภาพการจัดการศึกษา
มหาวิทยาลัยก็ไม่มี แจ้งผลการประเมินสถาบัน ให้ทราบ ผู้ปกครอง และ ผู้เรียน ไม่มีโอกาสทราบ จุดแข็ง จุดอ่อน ของสถาบัน หลักสูตร ที่เลือกเข้าไปเรียน
เช่นกัน ผลการประเมิน มาตรฐาน รพ. ก็ไม่เคยมีประชาชน ได้มีโอกาสรับรู้ มันเป็นเรื่องของ บางสถาบันประเมิน กับ รพ. คุยกัน
ทำนองเดียวกัน ผู้ว่า ราชการ ก็คงไม่มีบทบาท ต้องรายงาน การทำงาน ให้ประชาชน รู้
ต่างประเทศที่เจริญๆ เขารายงานประชาชน ทราบหมด โปร่งใส มากๆ สว่างมาก การมี่ส่วนร่วม ก็ย่อมดีขึ้นตาม คุณภาพทุกๆเรื่อง ก็ค่อยดีขึ้นตาม
เขาเรียกว่า บริหาร บริการ แบบ ใต้เสาไฟ