สารสนเทศที่จำเป็นต่อการพัฒนาคุณภาพการศึกษา

สารสนเทศที่จำเป็นต่อการพัฒนาคุณภาพการศึกษา

การจัดการสารสนเทศ เป็นลักษณะที่พบเห็นทั่วไปในแวดวงที่มีการนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการพัฒนาระบบสารสนเทศและจัดการด้านต่าง ๆ โดยเป็นที่ยอมรับกันว่าการจัดการสารสนเทศมีความสำคัญต่อองค์กรและหน่วยงาน โดยเฉพาะสารสนเทศที่ได้มีการบันทึกไว้เป็นหลักฐาน ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบของบันทึก จดหมายโต้ตอบ รายงาน เทปบันทึกการประชุม วีดีทัศน์ประกอบการนำเสนอ ฐานข้อมูลบุคลากร ฐานข้อมูลบัญชี แบบฟอร์มการลา ฯลฯ โดยสารสนเทศเหล่านี้ล้วนแล้วแต่มีความสำคัญต่อการพัฒนาองค์กรเป็นอย่างยิ่ง
                ระบบสารสนเทศในองค์กรหรือระบบสารสนเทศเพื่อการจัดการ มีวัตถุประสงค์เพื่อจัดการสารสนเทศต่าง ๆ เพื่อประโยชน์ในการบริหารจัดการองค์กรอย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมเพิ่มความสามารถในการแข่งขันขององค์กรในยุคโลกาภิวัฒน์ที่เกิดกระแสความเปลี่ยนแปลงในด้านต่างๆ ทั้งเศรษฐกิจ การเมือง และสังคมอย่างรวดเร็ว ดังนั้นองค์กรต่าง ๆ ต่างเล็งเห็นถึงความจำเป็นของระบบสารสนเทศเพื่อรองรับการดำเนินงานในด้านต่าง ๆ (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช 2549 : 25)
                ในส่วนของสถานศึกษา การมีสารสนเทศที่เป็นระบบ ก็มีความจำเป็นและมีความสำคัญต่อการพัฒนาคุณภาพสถานศึกษาเช่นเดียวกัน โดยเฉพาะความสำคัญของการจัดการสารสนเทศอย่างมีระบบ ทำให้สามารถมีข้อมูลต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาคุณภาพการศึกษาด้านต่าง ๆ ผู้บริหารจึงต้องตระหนักถึงความสำคัญของการจัดการสารสนเทศที่มีประสิทธิภาพ ว่าต้องดำเนินการอย่างเป็นระบบทั้งในระดับปฏิบัติการ ระดับจัดการและระดับกลยุทธ์ เพราะส่งผลต่อคุณภาพการศึกษาอย่างต่อเนื่อง มีประสิทธิภาพและโปร่งใส
                สถานศึกษาที่มีระบบสารสนเทศที่สมบูรณ์ ครบถ้วน เป็นปัจจุบัน เรียกใช้ได้สะดวกและตรงตามความต้องการ จะช่วยให้สถานศึกษาสามารถดำเนินงานพัฒนาคุณภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพ เป็นการสร้างความมั่นใจที่ตั้งอยู่บนรากฐานของหลักวิชา หลักฐานข้อเท็จจริงที่สามารถตรวจสอบได้ มีกระบวนการวิเคราะห์และประมวลผลที่เป็นวิทยาศาสตร์ หลักตรรกและความสมเหตุสมผล เพราะสารสนเทศทั้งหลายนั้นนอกจากจะใช้ในการวางแผนการดำเนินงานและประกอบการตัดสินใจแล้ว ยังนำไปสู่การพัฒนาแนวความคิด และสร้างทางเลือกใหม่ๆ ในการดำเนินการต่างๆ โดยระบบสารสนเทศที่จำเป็นต่อการพัฒนาคุณภาพสถานศึกษา ที่ประกอบด้วย

(1) ระบบสารสนเทศพื้นฐานของสถานศึกษา

(2) ระบบสารสนเทศที่เกี่ยวกับผู้เรียน

(3) ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารงานวิชาการ

(4) ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการ

โดยระบบสารสนเทศแต่ละระบบเหล่านี้มีรายละเอียดโดยสังเขปดังต่อไปนี้

1. ระบบสารสนเทศพื้นฐานของสถานศึกษา
ระบบสารสนเทศพื้นฐานของสถานศึกษา ประกอบด้วยข้อมูลและสารสนเทศที่เกี่ยวข้องกับภาพรวมของสถานศึกษา สภาพเศรษฐกิจ การเมือง สังคม ความต้องการของ ชุมชน สภาพการบริหารและการจัดการตามโครงสร้างและภารกิจ เป็นต้น โดยมีตัวอย่างรายงานในระบบสารสนเทศ เช่น ข้อมูลทั่วไปของสถานศึกษาศักยภาพของสถานศึกษา ความต้องการของชุมชน แนวโน้มการพัฒนาท้องถิ่น แนวทางการจัดการศึกษา และการมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษา/คณะกรรมการนักเรียน เป็นต้น
ข้อมูลและสารสนเทศเกี่ยวกับภาพรวมของโรงเรียน  อาทิ

                   -  สภาพเศรษฐกิจ  การเมือง  สังคม  ความต้องการของชุมชน

                   -  สภาพการบริหารและการจัดการตามโครงสร้างและภารกิจ

                   -  ปฏิทินปฏิบัติงานของสถานศึกษา

                   -  กิจกรรมประจำวันของสถานศึกษา

                   -  ระบบเอกสารที่จำเป็นในสถานศึกษา

 

2.ระบบสารสนเทศที่เกี่ยวกับผู้เรียน
ระบบสารสนเทศเกี่ยวกับผู้เรียน เป็นระบบสารสนเทศที่รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับผู้เรียนทั้งหมด โดยมีตัวอย่างรายงานของระบบสารสนเทศ เช่น ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของผู้เรียน คุณลักษณะที่พึงประสงค์ของผู้เรียน ผลงานและการแสดงออกของผู้เรียน รูปแบบการเรียนรู้ของผู้เรียน  อาทิ

   -  ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน  แยกเป็นรายชั้นกลุ่มสาระ

                    -  การสอนซ่อมเสริม/การสอนแทน

                    -  ข้อมูลตารางสอน  แผนการจัดการเรียนรู้  หลักสูตร

   -   การจัดกิจกรรมชุมนุมของนักเรียน

    -   การจัดกิจกรรมชมรม/ชุมนุมของนักเรียน                                                               

                    -  การสอนงานอาชีพและงานเลือก

 

3.ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารงานวิชาการ
ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารวิชาการ เป็นการจัดระบบสารสนเทศเกี่ยวกับหลักสูตรและการเรียนการสอน การวัดและการประเมิน ผลการพัฒนากิจกรรมแนะแนวและการจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน โดยมีตัวอย่างรายงานของระบบสารสนเทศ เช่น หลักสูตรและการเรียนการสอน การวัดและการประเมินผลการเรียน การจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน/กิจกรรมแนะแนว การวิจัยในชั้นเรียน อาทิ

                   -  จำนวนประชากรศึกษาในโรงเรียนทั้งหมด

                    -  สื่อการเรียนการสอนประจำห้องเรียน  ประจำโรงเรียน

                    -  จำนวนหนังสือและสื่อในห้องสมุด

                    -  ข้อมูลชมรม

                    -  การนิเทศภายใน

                    -  โครงการต่างๆที่ส่งเสริมงานวิชาการ

                    -   นวัตกรรมและเทคโนโลยีทางการศึกษา

                    -  ข้อมูลเกี่ยวกับวิทยากรภายนอก/วิทยากรพิเศษ

                    -  ข้อมูลเกี่ยวกับห้องสมุด  การใช้ห้องสมุด  การใช้ห้องคอมพิวเตอร์

                    -  หลักฐานธุรการชั้นเรียน

                    -  ข้อมูลนักเรียนรายบุคคล

                    -  อื่นๆ

4.ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการ
ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการ เป็นระบบสารสนเทศที่ต้องมีการประมวลผลรวม มีการเปรียบเทียบข้อมูลอย่างถูกต้องและทันสมัยจึงมีความหมายต่อการจัดการและการบริหารงานอย่างเต็มที่และมีประสิทธิภาพ โดยมีตัวอย่างรายงานของระบบสารสนเทศ เช่น สภาพการบริหารและการจัดการ ความสอดคล้องระหว่างวิสัยทัศน์ ภารกิจและเป้าหมายการพัฒนา สภาพและบรรยากาศการเรียนรู้ ทรัพยากรและสิ่งอำนวยความสะดวก การพัฒนาวิชาชีพ ความสัมพันธ์ระหว่างสถานศึกษากับผู้ปกครองและชุมชน  อาทิ

      -    ข้อมูลเกี่ยวกับงานสารบรรณ

      -    ข้อมูลเกี่ยวกับการอยู่เวรรักษาการณ์

      -    จำนวนชั่วโมงผู้บริหารสถานศึกษาและครูไปราชการ

      -    ข้อมูลเอกสารเกี่ยวกับนิเทศเยี่ยมเยียน

      -    ข้อมูลเกี่ยวกับเขตบริการ

      -    ข้อมูลเกี่ยวกับการบริการนักเรียนขาดแคลน

      -    ข้อมูลเกี่ยวกับสำมะโนนักเรียน

       -   ข้อมูลเกี่ยวกับการบริการแนะแนว

       -   ข้อมูลเกี่ยวกับกิจกรรมเสริมหลักสูตรและพัฒนาเยาวชน

       -   ข้อมูลเกี่ยวกับทุนการศึกษา

       -   ข้อมูลเกี่ยวกับโครงการเสริมความเสมอภาคโอกาสทางการศึกษา

       -   สถิติการมาเรียนของนักเรียน

       -   จำนวนและอัตราการออกกลางคันของนักเรียน

       -   ข้อมูลเกี่ยวกับสภาพ ทั่วไปของชุมชน

       -   ข้อมูลเกี่ยวกับแหล่งเรียนรู้

       -   ข้อมูลเกี่ยวกับการจัดกิจกรรมนักเรียนและกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน

       -   ข้อมูลเกี่ยวกับแหล่งเรียนรู้ภายในและภายนอกสถานศึกษา

       -   จำนวนและอัตราซ้ำชั้นของนักเรียน

       -   จำนวนและอัตราการออกกลางคันของนักเรียน

      -   โครงการต่างๆที่โรงเรียนร่วมกับชุมชน

      -   ข้อมูลเกี่ยวกับขนบธรรมเนียมประเพณีท้องถิ่น

      -   ข้อมูลเกี่ยวกับอาชีพของชุมชน

      -   ข้อมูลเกี่ยวกับบุคลากรที่สำคัญของชุมชน

      -    การร่วมมือกับหน่วยงานอื่นและเครือข่าย ทางการศึกษา

      -   โ ครงการวันสำคัญต่างๆที่ชุมชนมีส่วนร่วม

 

สารสนเทศที่จำเป็น  ต้องมีข้อมูลดังนี้

1.  ข้อมูลทั่วไป

โรงเรียน..........................ตำบล...................................อำเภอ................จังหวัด....................................................

สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา..................เปิดสอนตั้งแต่ระดับ.............ถึงระดับ............         มีเนื้อที่.............ไร่...................งาน

2.  ข้อมูลนักเรียน

ปัจจุบันโรงเรียนมีข้อมูลเกี่ยวกับนักเรียน  ดังนี้

1)       จำนวนนักเรียนทั้งหมด.........................คน

2)       จำนวนนักเรียนตามระดับชั้นที่เปิดสอน 

 

3.  ข้อมูลครูและบุคลากร

        3.1. จำนวนบุคลากร จำแนกตามหน้าที่ เพศ ระดับการศึกษา อายุ และประสบการณ์

                3.2  จำนวนครูที่สอนตรงตามเอก/สาขาที่จบ ...............คน  (ร้อยละ...........ของจำนวนครูทั้งหมด)

                3.3  จำนวนครูที่ไม่ได้สอนตรงตามเอก/สาขา แต่สอนตามความถนัด  จำนวน....  ...คน  (ร้อยละ............ของจำนวนครูทั้งหมด)

หมายเหตุ  ครูทั้งหมด หมายถึง ครูปฏิบัติการสอนทั้งที่เป็นครูประจำการและครูอัตราจ้าง

3.4       รางวัลและผลงานดีเด่น ( ปีการศึกษา ...............................)

 

4.   โครงสร้างหลักสูตร

        โรงเรียน..............................................จัดการสอนตามหลักสูตร..............................................

และได้จัดสัดส่วนสาระหลักสูตรและเวลาเรียน  ดังแสดงในตาราง  ต่อไปนี้

                5.2  อาชีพหลักของผู้ปกครอง (คิดเป็นร้อยละของผู้ปกครองนักเรียนทั้งหมด)

                5.3 ศาสนาที่ผู้ปกครองนับถือ (ผู้ปกครองนักเรียนทั้งหมด)

5.4 รายได้เฉลี่ยของผู้ปกครองต่อครัวเรือน ต่อปี (ทำเครื่องหมาย / ในช่อง) 

6.  โอกาสและข้อจำกัดของโรงเรียน

บรรยายโดยย่อ  เช่น  อยู่ใกล้แหล่งเรียนรู้  อยู่ใกล้บริเวณวัด  ได้รับการสนับสนุนจาก..........................หรือ อยู่ใกล้แหล่งที่มีความเสี่ยงต่อยาเสพติด อื่นๆ ฯลฯ.............

7  ข้อมูลด้านงบประมาณและทรัพยากร

      7.1  งบประมาณ ปีงบประมาณ.......................................  (รับ – จ่าย)

       รายรับ ........................บาท

       รายจ่าย .......................บาท

       งบประมาณด้านวิชาการ.จำนวน ..................บาท  คิดเป็นร้อยละ ...........................

ของจำนวนงบประมาณทั้งหมด

      7.2  ทรัพยากรที่จำเป็น ได้แก่ คอมพิวเตอร์ ที่ใช้เพื่อการศึกษา

       จำนวน ...............................เครื่อง

      7.3  ห้องปฏิบัติการ ดังนี้

                5  ห้องปฏิบัติการภาษา  จำนวน.........ห้อง

                5  ห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์                       จำนวน.........ห้อง

                5  ห้องปฏิบัติคอมพิวเตอร์                             จำนวน.........ห้อง  

5  ห้องปฏิบัติการอื่น ๆ  (ระบุ)                 จำนวน.........ห้อง

8  แหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น  (ให้โรงเรียนทำเครื่องหมาย P ในช่องที่ดำเนินการ)

  8.1  ห้องสมุด                5  จัดเป็นมุมหนังสือ        5  น้อยกว่า 3 ห้องเรียน

                                          5  3.5  ห้องเรียน              5  แยกเป็นอาคารเอกเทศ

  8.2  แหล่งภูมิปัญญาท้องถิ่น

             สถานศึกษาเชิญภูมิปัญญาท้องถิ่นมาช่วยสอน  ดังนี้ 

             (ให้โรงเรียนทำเครื่องหมาย P ในช่องที่ดำเนินการ)

5  น้อยกว่า  5  ครั้ง       5  5 – 10 ครั้ง       5  มากกว่า  10  ครั้ง

 

9.  ผลการประเมินคุณภาพภายนอกรอบสอง (พ.ศ................................................) 

 

                โรงเรียน...........................................ได้รับการประเมินคุณภาพภายนอกรอบสอง              (พ.ศ.....................................)  เมื่อวันที่...........ถึง วันที่............เดือน.................พ.ศ..........  ผลการประเมินคุณภาพภายนอกรอบสองของสถานศึกษา มีการประเมิน  3  ด้าน  คือ  ด้านผู้บริหาร  ด้านครู            และด้านผู้เรียน