หนองสาหร่ายไม่ได้แตกต่างไปจากชุมชนชนบททั่วไปของประเทศที่ยังคงตกอยู่ในวังวนของ “โศกนาฏกรรมสยาม” ว่าด้วยเรื่อง “วงจรอุบาทย์ของโครงสร้างภาคการเกษตร” ....

เพื่อนพ้องน้องพี่

ตลอดจนผู้สนใจ

ติดตามงานเขียนทาง Blog ได้ส่งข่าวคราวผ่านมาทางเมล์บ้าง โทรศัพท์บ้าง ให้ช่วยถ่ายทอดเรื่องราวของวิถีชุมชนจากการทำงานจริงในพื้นที่ เพื่อจะได้เป็นแหล่งข้อมูลและชุดประสบการณ์ในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้...จริง ๆ แล้วก็ตั้งใจเช่นกันค่ะที่จะ “คิดดังๆ” หรือ “เขียนเล่า” เรื่องราวต่าง ๆ ที่ตัวเองได้พานพบประสบมาลงใน Blog เพื่อสื่อสารกับผู้คนในสังคมผ่าน G2K

 

ทว่า ด้วยข้อจำกัดเรื่องเวลาที่มีอยู่ กอรปกับการที่ตัวเองพิมพ์งานได้ช้ามาก อีกทั้ง ระบบ Net ที่มีอยู่ไม่เอื้ออำนวยเท่าใดนัก จึงทำให้การเขียนบอกกล่าวเล่าเรื่องไม่ต่อเนื่องอย่างที่ตั้งใจ... ก็จะพยายามหาเวลาและโอกาสเขียนเล่าให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้แล้วกันนะคะ

 

ก่อนที่จะเข้าเรื่องราวของชุมชน ขอส่งกระแสบุญใส ๆ มาให้ชาว G2K ทุกท่านได้ร่วม "อนุโมทนาบุญ" ด้วยค่ะ เนื่องในวาระวันบุญใหญ่คือ วันมาฆบูชา... วันจันทร์ที่ 9 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมานั้น ได้มีโอกาสไปวัดปฏิบัติธรรมมาค่ะ โดยเริ่มวันใหม่แต่เช้าตรู่ด้วยการใส่บาตร ถวายปัจจัยไทยธรรม ช่วงสาย ได้สวดมนตร์ เจริญสมาธิภาวนา ช่วงใกล้เที่ยง ได้ถวายภัตตาหารเป็นสังฆทาน ช่วงบ่าย ร่วมพิธีมุทิตาผู้ชนะเลิศการสอบแข่งขันโครงการธรรมะ “ทางก้าวหน้า” และยามค่ำได้จุดโคมมาฆประทีปถวายเป็นพุทธบูชา...ขอให้ทุกท่่านได้มีส่วนแห่งบุญนี้ร่วมกันนะคะ

.........

 

ตัวเองได้มีโอกาสเรียนรู้และสัมผัสวิถีชุมชนในช่วงที่เป็นคณะทำงานกองทุน "SIF" หรือ กองทุนเพื่อการลงทุนทางสังคม (Social Investment Fund) ซึ่งได้ทำหน้าที่หนุนเสริมขบวนการสร้างชุมชนเข้มแข็งโดยอาศัยทุนทางสังคมในท้องถิ่น ผ่านการบริหารจัดการกองทุนฯ ภายใต้การดูแลของสำนักงานกองทุนเพื่อสังคม (Social Fund Office) ...ทำให้ได้มีโอกาสลงพื้นที่ศึกษาดูงานชุมชน ซึ่งหากจะนับชุมชนต้นแบบในยุคต้น ๆ ของขบวนการพัฒนาชุมชนเข้มแข็งแล้ว ชื่อของ...ชุมชนไม้เรียงและน้ายงค์ ชุมชนคลองเปียะและลุงอัมพร เครือข่ายอินแปงและเครือข่ายปราชญ์อิสาน บ้านสามขาและหนานชาญจ่าชัย ชุมชนวัฒนธรรมคลองขนมจีนและลุงรินทร์ บ้านหนองกลางดงและผู้ใหญ่โชคชัย บ้านเปร็ดในและผู้ใหญ่อัมพร...ล้วนอยู่ในความทรงจำ

 

ตลอดระยะเวลา 40 เดือนของอายุกองทุน SIF ที่พวกเราคนทำงานจิตอาสาได้ร่วมด้วยช่วยกันหนุนเสริมขบวนการชุมชนเข้มแข็ง ได้มีโอกาสลงพื้นที่เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับแกนนำชุมชนและสมาชิกชุมชนในทั่วทุกภาคของประเทศนั้น เราได้ค้นพบความจริงที่สำคัญประการหนึ่งว่า...ชุมชนเข้มแข็งคือชุมชนแห่งการเรียนรู้...

 

มา ณ วันนี้ ชื่อของ “หนองสาหร่ายและพี่ศิวโรฒ” นับเป็นชุมชนต้นแบบอีกแห่งหนึ่ง ซึ่งเป็นที่รู้จักของผู้คนทั่วประเทศ ในแต่ละเดือนมีผู้เดินทางมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ศึกษาดูงานการพัฒนาชุมชนที่หนองสาหร่ายหลากหลายคณะ ทั้งที่เป็นกลุ่มนักพัฒนา กลุ่มนักวิชาการ คณาจารย์และนิสิตนักศึกษา ตลอดจนกลุ่มแกนนำชุมชนด้วยกันเอง

 

ทำไมหนองสาหร่าย ตำบลเล็ก ๆ ที่ตั้งอยู่ที่อำเภอพนมทวน จังหวัดกาญจนบุรีจึงเป็นสถานที่ที่ผู้คนสนใจเดินทางมาเยี่ยมเยียนอย่างต่อเนื่อง

 

สำหรับเรา...ซึ่งได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับชุมชนหนองสาหร่ายมานานนับ 10 ปี คิดว่า “เสน่ห์”และ “ความโดดเด่น” ของหนองสาหร่าย ไม่ได้อยู่ที่เรื่องราวของ "สถาบันการเงินชุมชน" และ "กองทุนสวัสดิการชุมชน" ซึ่งเป็นประเด็น “ฮิต” และ “ฮอท” ของสังคมไทยในช่วงนี้เท่านั้น ทว่า ชุมชนหนองสาหร่ายยังมีมิติ “เฉพาะตัว” อื่น ๆ ที่น่าสนใจเรียนรู้อีกมาก

 

แม้ในความเป็นชุมชนต้นแบบ... หนองสาหร่ายไม่ได้แตกต่างไปจากชุมชนชนบททั่วไปของประเทศที่ยังคงตกอยู่ในวังวนของ “โศกนาฏกรรมสยาม” ว่าด้วยเรื่อง “วงจรอุบาทย์ของโครงสร้างภาคการเกษตร”....ชุมชนหนองสาหร่ายมีรายได้ปีละ 76 ล้านบาท มีรายจ่ายปีละ 74 ล้านบาท ดูเสมือนว่าชุมชนแห่งนี้ไม่น่ามีปัญหา เพราะรายรับของชุมชนมากกว่ารายจ่าย...ทว่า หนี้สินสะสมของชุมชนที่มีอยู่ถึง 86 ล้านบาท ซึ่งลำพังเฉพาะค่าดอกเบี้ยที่ต้องจ่ายต่อปีนั้นก็สูงกว่ารายเหลือที่เกิดขึ้นของชุมชน

 

สภาพ “วัวพันหลัก” หรือที่พวกเราคนทำงานด้าน “วิธีคิดกระบวนระบบ (System Thinking)” ใช้คำศัพท์ว่า “โคตรแบบยิ่งแก้ยิ่งยุ่ง” หรือ “fix that back fires” นั้นได้เคยเกิดขึ้นในชุมชนแห่งนี้   การต่อสู้เพื่อให้หลุดพ้นจากสภาพดังกล่าวได้เกิดขึ้นท่ามกลางสภาวะหนี้สินล้นพ้นตัวและกระบวนการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องของผู้คนในชุมชนหนองสาหร่าย

 

จากวันนั้น...วันที่ 15 กรกฎาคม 2533 ที่ตำบลหนองสาหร่ายได้แยกตัวออกจากตำบลดอนเจดีย์ จนมาถึงวันนี้...วันที่หนองสาหร่ายประกาศตัวเป็น “ประเทศหนองสาหร่าย” และได้ปรับฐานะจากตำบลมาเป็น “เทศบาลตำบล” เมื่อวันที่ 19 สค.2551

 

เส้นทางเดินของชุมชนหนองสาหร่ายเป็นมาอย่างไร?

 

โปรดติดตามตอนต่อไป....