อาจารย์วิจารณ์เคยเสนอแนะผ่านบันทึกของท่านว่าในการ AAR หลังจบการทำงานทุกครั้ง น่าจะเพิ่มเติมเรื่องของคุณค่าที่ได้รับจากการทำงานนั้น และคุณค่าที่สังคมจะได้รับจากการทำงานนั้น ว่าจะช่วยให้คนทำงานเป็นคนที่มีจิตใหญ่ และเป็นการฝึกให้คนรู้จักคิดเชิงระบบ

 

วันนี้ดิฉันได้ลองนำเอาเรื่องของคุณค่าที่จะได้รับจากงาน มา BAR เพื่อหาวิธีสร้างแรงบันดาลใจให้กับครูในการมุ่งมั่นที่จะทดลองหาวิธีการสร้างวินัยให้เด็กด้วยการสร้างแรงจูงใจที่เป็นบวก และชวนกันมองว่าสังคมจะได้อะไร หากเราสามารถทำให้เรื่องการกำกับตนเอง ซึ่งเป็นรากฐานที่สำคัญที่สุดของวินัยงอกงามได้ในตัวเด็ก

 

ปัญหาเรื่องการสร้างวินัยโดยไม่ต้องใช้การบังคับ เป็นปัญหาร่วมที่เกิดขึ้นกับพ่อแม่ในยุคปัจจุบัน รวมไปถึงคุณครูในโรงเรียน โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับโรงเรียนทางเลือก ที่เชื่อมั่นในคุณค่าของความเป็นมนุษย์ ว่ามนุษย์คือผู้ที่สามารถเรียนรู้เองได้ ประกอบกับหลักฐานทางการแพทย์ก็ยืนยันชัดเจนว่าการเรียนรู้จะไม่เกิดขึ้น หากผู้เรียนตกอยู่ในบรรยากาศของการถูกข่มขู่ คุกคาม

 

โรงเรียนเพลินพัฒนามีความพยายามที่จะสร้างบรรยากาศของการเรียนรู้ ที่กระตุ้นให้เกิดความคิดสร้างสรรค์ และพยายามหาวิธีการให้ผู้เรียนเกิดวินัยในตนเอง ด้วยการสร้างเงื่อนไขที่เป็นบวก ให้เด็กได้เรียนรู้จากผลการกระทำของตน

 

“เด็กได้เรียนรู้ ครูมีความสุข”คือหัวข้อของเรื่องเล่าที่จะรวบรวมมาจากเด็กๆ ที่เขียนเล่าเป้าหมาย และวิธีการในการกำกับตัวเองให้มีวินัยในการทำงาน ในการเรียนรู้ แล้วนำมาแลกเปลี่ยนกันกับเพื่อนๆ ทั้งในคราวที่กำกับดูแลได้ดีว่ามีวิธีอย่างไร เพื่อให้เพื่อนๆ ที่ได้ฟังลองนำวิธีการที่ตนสนใจไปใช้ และในคราวที่ยังกำกับตัวเองได้ไม่ดีนักก็จะได้เห็นเหตุและปัจจัยที่มักจะเข้ามาทำให้กำกับตัวเองไม่ได้ เมื่อครบรอบสัปดาห์ก็มาพูดคุยแลกเปลี่ยนกันใหม่ ด้วยวิธีการนี้เชื่อว่าจะทำให้เด็กได้เห็นพัฒนาการของตนเอง และมีกำลังใจในการปฏิบัติให้ดียิ่งขึ้นไปเรื่อยๆ จนกระทั่งกลายเป็นอุปนิสัยที่แท้จริง

 

ส่วนเรื่องเล่าของครูก็จะเป็นวิธีการที่ครูใช้ในการจัดกระบวนการเรียนรู้ให้กับเด็กได้เรียนรู้ที่จะมีวินัย โดยที่ครูก็มีความสุขกับกระบวนการที่ได้ทำ แล้วนำเรื่องเล่าเหล่านั้นมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันในวงพูดคุย ประเด็นสังเกตที่น่าสนใจคือเมื่อครูมีวิธีการในการบ่มเพาะวินัยให้กับเด็ก บรรยากาศในการเรียนรู้ และคุณภาพของการเรียนรู้เปลี่ยนไปเช่นไรบ้าง

 

เมื่อรวบรวมเรื่องเล่าความสำเร็จได้มากพอ ก็จะนำรวมเล่มและพิมพ์จำหน่าย เพื่อเป็นแนวทางในการสร้างวินัยให้เด็กสำหรับผู้ที่สนใจต่อไป

 

หากทำได้ดังนี้ นอกจากบรรยากาศ และคุณภาพของการเรียนรู้ในห้องเรียนนั้นๆ จะเพิ่มพูนขึ้นแล้ว ครูก็มีความสุขในการทำงานมากขึ้น โรงเรียนเพลินได้วิธีการมากมายเก็บไว้เป็นคลังความรู้  ซึ่งหากมีการเผยแพร่ความรู้ชุดนี้ออกไป โรงเรียน ชุมชน และบุคคลที่สนใจอยากนำวิธีการเหล่านี้ไปลองปฏิบัติก็จะได้รับประโยชน์กันอย่างทั่วถึง

 

เมื่อวินัยในบุคคลเกิดขึ้นแล้ว สังคมไทยก็จะกลายเป็นสังคมที่มีวินัย และช่วยให้เราเดินห่างจากคำกล่าวที่สะท้อนภาวะความมีวินัยของคนไทยที่ว่า “ทำอะไรตามใจ คือไทยแท้”ออกไปทุกที