ถ้าไม่คำนึงถึงโทษภัยและความเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติ ก็นับว่าเป็นภาพที่สวยงาม

             เมื่อวันที่ ๒๕ ธันวาคม ๒๕๕๑ ฉันได้ไปประชุมที่โรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือ เป็นโรงเรียนหมู่บ้านชาวเขาเผ่าม้ง หมู่ที่ ๒๐ ตำบลห้วยเฮี้ย อำเภอนครไทย  จังหวัดพิษณูโลก ไปตามเส้นทางหลวงหมายเลข ๑๒ ถนนมิตรภาพ  พิษณุโลก หล่มสัก (จังหวัดเพชรบูรณ์) เลี้ยวซ้ายกิโลเมตรที่ ๘๗ ครึ่ง เป็นทางลูกรังอีก  ๑๐ กิโลเมตร ขึ้นเขาลาดชัน  โค้งงอ  ฝุ่นตลบ เมื่อเลี้ยวโค้งฉันต้องเหยียบเบรคหยุดจ๊ะเอ๋กันกับพี่ม้งแทบทุกโค้ง  เพราะฉันมีความมั่นใจเสมอว่าต้องขับชิดซ้าย แม้ว่าจะไม่มีเส้นจราจรแบ่งเขต  แต่พี่ม้งขับมาตามอำเภอใจ

        การเดินทางขึ้นเขา ลงเขาที่สลับซับซ้อน  สองข้างทางเต็มไปด้วยไร่ข้าวโพด และไร่ข้าวของชาวม้ง จากบริเวณใกล้ ๆ และบนเนินภูเขาที่สูง ๆ มีการทำอย่างมองเห็นได้  ภูเขาที่มองเห็นในภาพคือ "ภูหินร่องกล้า" ถ้าไม่คำนึงถึงโทษภัยและความเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติ ก็นับว่าเป็นภาพที่สวยงาม

          โรงเรียนบ้านห้วยทรายเหนือ  ตั้งอยู่ในหุบเขา มีป่ารกทึบและต้นไม้ขนาดใหญ่ล้อมรอบ  มีเสน่ห์ในด้านความรู้สึกคือเงียบ ไม่มีเสียงเครื่องยนต์รบกวน  อากาศเย็นยะเยือก ใกล้ ๆ โรงเรียนมีสถานีอนามัยและบ้านพักครู บ้านพักเจ้าหน้าที่อนามัยอยู่บนเขา

            ลักษณะความเป็นอยู่คาดว่าคงขึ้นอยู่กับฐานะของแต่ละครอบครัว  ส่วนมากจะเป็นบ้านไม้ไผ่ติดพื้นดิน ไม่มีการยกสูง แต่มีส่วนน้อยที่มีการยกพื้นบ้างและมีบ้านคล้าย ๆ กับชาวเราอยู่ด้วย  มีร้านค้าขายของชำและก๋วยเตี๋ยวอยู่หลายร้าน  ประชากรมีประมาณ ๔๐๐๐ กว่าคนของ ๒๐๐ ครัวเรือน มีใครสงสัยบ้างคะ

         ธารน้ำเล็ก ๆ ในหมู่บ้านดูค่อนข้างแห้งเหือดและไม่สะอาดไหลลงไปตามร่องภูเขาและมีการทำเก็บกักน้ำไว้ใช้ในฤดูแล้ง ขาดใหญ่ สังเกตว่ามีการเลี้ยงปลาในกระชัง  เป็นหย่อม ๆ เหมือนกับชาวเราด้วย

           การก่อไฟหุงอาหารนิยมใช้ฟืน  ที่ได้มาจากการตัดไม้มาจากป่าแล้วผ่า ตัด แบ่งเป็นท่อน ๆ กองไว้ตามหน้าบ้านของแต่ละครอบครัวเป็นกอง ๆ ผู้หญิงชาวม้งคนนี้ชื่อลี แซ่เหว่ย อายุ ๕๒ ปี เธอมีน้ำใจมาก เมื่อฉันต้องการทราบเรื่องใดเธอได้ตั้งใจอธิบายให้ฟังอย่างละเอียด และให้ขิงแก่ฉันสองกอใหญ่ ๆ ฉันจะจ่ายตังค์เธอไม่ยอมรับ  แถมบอกว่าเพียงเล็กน้อยเป็นน้ำใจที่ได้รู้จักกัน คราวหน้าอยากให้ฉันแวะไปเยี่ยมเธออีก  ฉันจึงขอรับขิงเพียงกอเล็ก ๆ เท่านั้น

           ถุงสีขาวที่วางเรียงซ้อนกันอยู่ตามหน้าบ้านของทุกครอบครัว  ฉันคิดว่าเป็นถุงเกลือหรือถุงผลิตผลพืชไร่ แต่ไม่ใช่ มันคืออะไร...(ใครรู้บ้าง) มันสำปะหลังที่เห็นในถุงภาพขวามือรับประทานไม่ได้ เหมาะสำหรับต้มเป็นอาหารหมูเท่านั้น  ส่วนขิงที่อยู่ในถุงใช้ทำพันธุ์  คุณลีเล่าให้ฉันฟังว่าถ้าขิงที่ปลูกและเก็บเกี่ยวในฤดูแล้งจะได้ราคาดีมากกิโลกรัมละ ๒๕-๓๕  บาท คิดเป็นเงินต่อไร่ประมาณ สี่หมื่นบาท  ส่วนขิงที่ปลูกหรือเก็บเกี่ยวในฤดูฝนราคาต่ำ ประมาณกิโลกรัมละ ๑๐ -๑๕ บาท  ไม่ขาดทุนแต่เกือบ ๆ ขาดทุน

           เวลาว่างหญิงสาวชาวม้งจะปักผ้า เพื่อใช้ใส่ในงานวันปีใหม่ประจำปี ปีนี้ตรงกับวันที่ ๒๗ ธันวามคม ๒๕๕๑  เดิมจะถือวันข้างขึ้นข้างแรมเป็นสำคัญ แต่ปัจจุบันถือเอาความเหมาะสมด้านเศรษฐกิจของครอบครัวเป็นใหญ่  หนุ่มสาวภาพขวามือไปทำงานในโรงงานที่กรุงเทพฯ ได้เดินทางกลับบ้านเพื่อมาร่วมงานปีใหม่  ศาลาพักร้อนจะเป็นที่พบปะคุยกันของคนรุ่นหนุ่ม 

         ในปัจจุบันชาวเขาก็ไม่ได้แต่งกายที่บ่งบอกว่าเป็นชาวเขา  เหมือนที่เคยเห็นในอดีต  นอกจากวันปีใหม่เท่านั้นทุกคนจะแต่งกายจากชุดปักประจำตัวของแต่ละคน 

 อย่าลืม :  ตอบข้อสงสัย ๒ ข้อด้วยนะคะ