• ปีการศึกษานี้ผมทดลองประยุกต์ใช้การเรียนการสอนออนไลน์ควบคู่ไปกับการเรียนการสอนในห้องเรียนปกติกับผู้เรียน 2 รายวิชา ด้วยวิธีคิดที่แตกต่างกัน กล่าวคือ วิชาแรกเป็นวิชาในระดับปริญญาโท สาขาการบริหารการศึกษา และวิชาที่ 2 เป็นรายวิชาสำหรับผู้เรียนในระดับปริญญาตรี
  • ทั้งสองรายวิชา ใช้ระบบจัดการเรียนการสอน (LMS) ที่ชื่อ MOODLE ไม่ต้องซื้อ ฟรี! เพราะเป็น Open Source กำลังได้รับความนิยมมากขึ้นเรื่อย ๆ ทั่วโลก กำลังจะแซงหน้าเจ้าตลาดเดิม คือ Black Board กับ WebCT ซึ่งสองตัวหลังต้องซื้อในราคาค่อนข้างแพง
  • ในรายวิชาแรกนั้น ผมมีวัตถุประสงค์เพื่อจุดประกายผู้บริหารการศึกษา/ผู้บริหารสถานศึกษา ให้เข้าสัมผัสระบบการจัดการเรียนการสอนออนไลน์ ให้เห็นสมรรถนะ เห็นความง่าย เพื่อให้เกิดวิสัยทัศน์ที่จะนำไปสู่การประยุกต์ใช้ในอนาคต
  • ส่วนในรายวิชาที่ 2 สำหรับผู้เรียน ป.ตรี นั้น ผมมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้เป็นสื่อเสริมการเรียนการสอนในชั้นเรียนปกติ ผมมองว่า การเรียนการสอนในชั้นเรียนปกติแบบเข้าชั้นเรียน (f2f) นั้นมีจุดอ่อน กล่าวคือ เป็นการเรียนที่ผู้เรียนต้องติดตามอย่างมีสติและมีสมาธิยิ่ง เพราะเหมือนกับเป็นการฉายรอบเดียว ถ้าใครเผลอไม่ได้ติดตามตอนไหน ก็จะทำให้ไม่เข้าใจเนื้อหาตรงนั้น แต่จะต่างจากการเรียนการสอนออนไลน์ที่สามารถฉายซ้ำกี่รอบก็ได้ ขึ้นอยู่กับผู้เรียน ถ้าเรียนเร็วเพียงฉายรอบเดียวก็สามารถเข้าใจได้แล้ว แต่ถ้าเรียนช้าก็สามารถดูหรือฟังกี่รอบก็ได้
  • ที่สำคัญ เครื่องมือง่าย ๆ ในการเรียนการสอนออนไลน์ อย่างเช่น กระดานข่าว สามารถช่วยให้ผู้เรียนแสดงความคิดเห็นของตนได้อย่างเท่าเทียมกัน และสามารถเรียนจากประสบการณ์ของคนอื่น ๆ บางทีโดยเฉพาะผู้เรียนที่มีประสบการณ์ จะมีแนวคิดที่ดีหลากหลายทำให้เกิดการเรียนรุ้ต่อยอดและสอดคล้องกับประสบการณ์และความต้องการของผู้เรียนได้เป็นอย่างดี
  • --------------------
  • ผู้เรียนในกลุ่มแรก (มีอายุมากกว่า) พบว่า ผู้เรียนมากกว่าร้อยละ 80 มีพื้นฐานการใช้งานคอมพิวเตอร์อยู่ในระดับดีมาก และมากกว่าร้อยละ 20 มีเครื่องคอมพิวเตอร์กระเป๋าหิ้ว และมีความพร้อมที่สามารถจัดซื้อได้เมื่อเห็นประโยชน์ แต่ก็มีผู้เรียนส่วนน้อยทีพื้นฐานการใช้งานคอมพิวเตอร์ หรือใช้เทคโนโลยีใหม่ ๆ ยังไม่คล่อง ผมจะดูแลกลุ่มนี้เป็นพิเศษ กล่าวคือ ตอนที่สอนกลุ่มที่ 1 ครั้งแรกนั้น ผมตั้งใจจะสอนในห้อง Lab เป็นเวลา 4 ชั่วโมง แต่พอเข้าห้อง Lab แล้ว แค่นำ Power Point ขึ้นโชว์เท่านั้นเองผู้เรียนส่วนใหญ่สามารถปฏิบัติตามได้อย่างรวดเร็ว ผิดกับที่ผมประมาณการณ์เอาไว้ว่าจะปูพื้นฐานให้อย่างละเอียด ผมตัดสินใจใช้เวลาในห้องปฏิบัติการคอมพิวเตอร์เพียง 2 ชั่วโมง และดึงกลับมาเรียนกันในห้องเรียนปกติ เพื่อจะได้สอนเนื้อหาได้มากขึ้น
  • ... พอมาตรวจงานที่ทำ กลับพบว่า ผู้เรียนจำนวนหนึ่งไม่ถึงร้อยละ 10 ที่พื้นฐานคอมพิวเตอร์ไม่ดีนัก ไม่ส่งงานหรือส่งงานช้ากว่าเพื่อน ๆ ส่วนใหญ่จะเป็นผู้บริหารที่เน้นการสั่ง ๆ เลขาเป็นหลัก และเป็นผู้เรียนที่มีอายุมาก เมื่อทำการสอบถามรายละเอียดพบว่า ผู้เรียนบางส่วนตามไม่ทัน
  • ฉะนั้น การสอนในกลุ่มหลัง ๆ ผมจะใช้เวลาสอนในห้องปฏิบัติการคอมพิวเตอร์ 4 ชั่วโมง สอนแบบไม่รีบร้อน พูดหลาย ๆ รอบ เพื่อให้เวลากับผู้ที่มีพื้นฐานคอมพิวเตอร์ไม่ดี ค่อย ๆ เรียนรู้และเกิดทัศนคติที่ดีต่อ e-Learning ไม่เกิดอาการมองว่าเป็น "ยาขมหม้อใหญ่" ผมว่าตรงนี้สำคัญมากครับ
  • -------------
  • ได้คุยกับผู้เรียนกลุ่มชัยภูมิว่า เราน่าจะมีการสร้างเครือข่ายความร่วมมือการพัฒนาและใช้ e-Learning ร่วมกัน กล่าวคือ จะได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์ในการพัฒนาร่วมกัน ลดความซ้ำซ้อน ร่วมมือ ร่วมใจ กันพัฒนาการศึกษาไทยโดยใช้ e-Learning ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ "ขนมความรู้หม้อใหญ่" สำหรับเด็กไทย ทำนองนั้นครับ