ก่อนจะพูดถึงคำว่า กำบังหรือกึมบัง ขอพูดสิ่งที่เกิดในชีวิตผมทุกวันนี้ก่อน

ผมยังต้องนั่งนอนอยู่ จะลุกไปไหนมาไหนยังไม่ได้ เวลาจะทานข้าวแน่นอนจะต้องล้างมือก่อน แต่ผมเดินไปล้างมือไม่ได้ ก็ต้องบอกลูกๆให้ช่วยล้างมือ และหยิบกือโตเป็นภาชนะรองน้ำล้างมือมาด้วย

ปกติแล้วลูกๆเวลาเรียกสิ่งของด้วยภาษามลายูบางครั้งต้องอธิบายหรือไม่ก็ต้องแปลไทย (บางคนตอนนี้กำลังมีปัญหาถนัดภาษาไทยมากจนลืมภาษาแม่) แต่พอพูดคำว่า กือโต เขาจะเข้าใจทันที อาจจะเป็นเพราะสิ่งทีใช้เป็นประจำ..หรือว่า เพราะมันไปพ้องกับภาษาไทย

กือโต ถ้าจะเขียนด้วยภาษามาเลย์แล้วน่าจะเป็น ketor และผมหาคำนี้ใน kamus(พจนานุกรมมาเลเซีย) ไม่เจอ ก็เลยคิดว่าภาคใต้บ้านเราน่าจะเรียกชื่อภาชนะนี้เป็นภาษาไทยแต่เพี้ยนด้วยสำเนียงท้องถิ่น กือโต ก็คือ กระโถน

กระโถน น. ภาชนะสําหรับบ้วนหรือทิ้งของต่าง ๆ ที่ไม่ต้องการ.(เทียบ ข. กนฺโถรฺ).

หรือว่า กือโต มาจากคำว่า Kotor (โกโตร์) แปลว่าสกปรก

บางคนเขาว่า มาจากภาษา ฮินดู อินเดีย กโฏรา แปลว่า ชาม ถ้วย

(ส่วนคนมาเลย์ อินโดนีเวีย เขาเรียกกระโถนนี้ว่าอย่างไรนั้น ผมยังไม่ได้ถามคนที่เคยอยู่มาเลย์หรืออินโด)

 

ขอพูดถึงคำที่ตั้งเป็นหัวข้อในวันนี้

กำบัง ตามพจนานุกรม มี ๓ ความหมาย

      - ก. บัง เช่น หาที่กําบังฝน,

- น. ช่อดอกไม้. (ช.).

- น. ชื่อว่านต้นดั่งกระชาย

kemban บาน เช่น การบานของดอกไม้

ตามบ้านเราในสามจังหวัดปกติแล้วจะเรียกตามสำเนียงบ้านๆว่า กือแม อะไรที่บานออกก็จะเรียกว่ากือแม ฟองน้ำที่ดูดซับน้ำจนพองก็จะเรียกว่ากือแม การแผ่ขยายออกไปก็ กือแม