กระบวนการนิเทศการศึกษา เพื่อพัฒนาคน

        ในการบริหารการศึกษา   มีทฤษฎีเก่าแก่ที่กล่าวถึงการบริหารการศึกษา อยู่ 3 กระบวนการ  คือ

·                กระบวนการบริหาร

·                กระบวนการจัดการเรียนการสอน

·                กระบวนการนิเทศการศึกษา

ในวงการการศึกษาที่มีกล่าวถึงกันมาก คือ กระบวนการบริหารการศึกษา และ กระบวนการจัดการเรียนการสอน   ส่วนที่มีการกล่าวถึงกันน้อย คือ กระบวนการนิเทศการศึกษา

วันนี้ จะขอหยิบยกกระบวนการนิเทศการศึกษาขึ้นมากล่าวพอให้เป็นกระสายยา ดังนี้

การนิเทศการศึกษาตามความคิดเห็นของผมเอง ผมคิดว่าเป็นกระบวนการพัฒนาคนบนพื้นฐานตามความรู้ความสามารถและประสบการณ์ในตัวของเขาเอง  หรือที่เรียกว่า “อัตลักษณ์”

ดังนั้น คุณลักษณะที่ดีของผู้นิเทศการศึกษา จึงควรมีคุณสมบัติ “หูหนา ตามาก ปากเล็ก”  ดังนี้ ครับ

1.  หูหนา  ผู้นิเทศที่ดีจะต้อง “ฟัง” ให้มากครับ และ จะต้องฟังให้ได้ยิน  ถ้าจะให้ดีที่สุดจะต้อง ฟังอย่างลึกซึ้ง ครับ  เมื่อผู้นิเทศมีคุณลักษณะพื้นฐานในการ “รู้จักฟัง”  เพื่อ “ฟังให้รู้จัก”  ผมว่าการนิเทศประสบผลสำเร็จเกินครึ่งแล้วครับ ที่เหลืออีกครึ่ง  ขึ้นอยู่กับว่าจะสามารถวิเคราะห์จากการฟัง เพื่อนำมาสังเคราะห์สำหรับเสริมเติมเต็มได้อย่างไร ให้สอดคล้องกลมกลืน โดย ให้ผู้รับการนิเทศ “ยอมรับ” ด้วยความเต็มใจ โดยไม่เสแสร้ง

2.  ตามาก   ผู้นิเทศที่ดีจะต้อง “มอง” ให้มากครับ  มองทุกสิ่งทุกอย่างที่เกี่ยวข้องกับผู้ที่เราจะไปนิเทศ  ทั้งความรู้ ความสามารถ  ภูมิหลัง  ประสบการณ์  วิธีคิด  วัฒนธรรม  เพื่อที่เราจะได้ “เข้าใจ” ผู้ที่เราจะนิเทศได้และสามารถนิเทศได้สอดคล้องกับ"อัตลักษณ์"ของเขา

3. ปากเล็ก  ผู้นิเทศที่ดี จะต้อง “พูดน้อย” ครับ  เพราะหลักข้อ 1 คือ ต้อง ฟังมาก  เมื่อฟังมาก  ก็จำเป็นต้องพูดน้อยครับ   การพูดมากไม่ใช่เรื่องดีสำหรับผู้นิเทศเลยครับ  ฟังเขาให้มาก  ฟังให้เข้าใจ   จะใช้การพูดเมื่อสงสัย หรือ เสริมเติมเต็ม ความคิดของผู้ที่เราจะนิเทศ

ดังนั้น  การนิเทศการศึกษาให้สอดคล้องกับแนวคิดในการจัดการศึกษาที่ว่า “ยึดผู้เรียนเป็นสำคัญ”  จึงควรเป็นดังนี้ ครับ

*  การนิเทศผู้บริหารโรงเรียน  ควรนิเทศโดยยึดโรงเรียนเป็นฐาน

*   การนิเทศครู   ควรนิเทศโดยยึดครูเป็นสำคัญ

   โดยเน้นการนิเทศแบบ “จับถูก”   เพื่อการพัฒนาการศึกษา  “อย่างยั่งยืน” 

                                  ขอบคุณครับ