ป๋าเวณี "เดือนยี่เป็ง" เป็นคำไทยล้านนา ยี่ แปลว่า 2, เป็ง แปลว่า เพ็ญ เดือนยี่เป็ง ก็คือ วันเพ็ญเดือนสอง ตรงกับประเพณี "ลอยกระทง" ของไทยภาคกลาง คือวันเพ็ญเดือนสิบสอง (เดือนทางจันทรคติทางเหนือ จะเร็วกว่าทางใต้อยู่ 2 เดือน)
          เหตุดังกล่าว ทำให้หลายแห่งทางเหนือ ได้จัดประเพณี "ลอยกระทง" และอ้างว่า เป็นการสืบสานประเพณีล้านนา มีการประกวดนางนพมาศ แห่กระทงลงลอย ผู้เขียนเห็นว่า น่าจะไม่ใช่
          เหนือหรือล้านนา ส่วนใหญ่พื้นที่ลาดชัน น้ำไหลแรงไหลเชียว ไม่มีท่าน้ำสำหรับ "ลอยกระทง" จะมีลอยก็ลอยโคมขึ้นฟ้ามากกว่า คือ ปล่อยโคมลอยในเวลากลางวัน และปล่อยโคมไฟในเวลากลางคืน
          "ยี่เป็ง" น่าจะมีเพียงว่า
          ก่อนวันยี่เป็ง ทำซุ้มประตูป่า หน้าบ้าน หน้าวัด หน้าสถานที่สำคัญๆ
          ในวันยี่เป็ง ก็มีการทำบุญตักบาตรในตอนเช้า ปล่อยโคมลอยในตอนสาย ตกกลางคืนก็มีการฟังเทศน์ จุดประทีป สีสาย(ด้ายชุบน้ำมันพืช แขวนไว้ เพื่อจุดไฟบูชา) จุดบอกไฟดอก(บ้องไฟที่จุดแล้วพวยพุ่งขึ้นเหมือนน้ำพุ) ปล่อยโคมไฟให้ลอยขึ้นฟ้า น่าจะเท่านี้ ภาษาเหนือจำง่ายว่า "ฟังเตศน์ ต๋ามผะตีปสีสาย จิบอกไฟ ปล่อยว่าว"
          คนเหนือ จัดแห่นางนพมาศ แห่กระทงลงลอย ฟันธง ไม่ใช่ "ฮีต"