...

เป็นที่ทราบกันดีว่า คนรุ่นใหม่มีแนวโน้มจะเป็นโรคกรดไหลย้อน (gastroesophageal reflux disease / GERD / "เกิร์ด") มากขึ้น

นอกจากโรคนี้ทำให้เกิดอาการมากมาย เช่น ท้องอืด แน่นท้อง แสบร้อนหน้าอก จุกขย้อน เรอจากหลอดอาหารอักเสบ ฯลฯ แล้ว... โรคกรดไหลย้อนในบางคนพบว่า กรดไหลย้อนสูงขึ้นมาถึงระดับคอ ทำให้เกิดอาการต่างๆ เช่น แสบคอ เจ็บคอ เสียงแหบ ฯลฯ ได้

...

โรคกรดไหลย้อนลงกล่องเสียง (laryngopharyngeal reflux disease / LPR / "แอลพีอาร์") มักจะมีอาการรุนแรงกว่าโรคกรดไหลย้อนหรือเจ้า "เกิร์ด" ทั่วๆ ไป เนื่องจากเยื่อบุกล่องเสียงทนกรดได้น้อยกว่าหลอดอาหาร

...

ภาพที่ 1 > แสดงกลไกของโรคกรดไหลย้อน

  • อาหาร น้ำ ลม และกรดในกระเพาะอาหารอาจไหลย้อนขึ้นจากกระเพาะอาหาร (ลักษณะคล้ายถุง) ไปยังหลอดอาหาร (ท่อที่มีลูกศรอยู่ข้างๆ)ได้

...

ภาพที่ 2 > แสดงกลไกของโรคกรดไหลย้อนลงกล่องเสียง

  • โปรดสังเกตว่า การขย้อนของอาหาร น้ำ และลมที่กรดหรือน้ำดีผสมอยู่ด้วยขึ้นมาสูงมากจนถึงระดับกล่องเสียง (สูงกว่าหลอดอาหาร)

...

ภาพที่ 3 > แสดงเยื่อบุหลอดอาหารอักเสบ เป็นแผล และตีบตันจากโรคกรดไหลย้อนเรื้อรัง > [ Wikipedia ]

...

อาการของโรคกรดไหลย้อนลงกล่องเสียงมักจะไม่ชัดเจน ที่พบบ่อยได้แก่

  • เสียงแหบ
  • มีของเหลว (รสเปรี้ยวจากกรด หรือขมจากน้ำดี) ไหลลงคอ
  • บางครั้งเหมือนมีเสมหะในคอตลอดเวลา
  • ไอกระแอม หรือรู้สึกอยากขากเสมหะบ่อยๆ

...

  • ฟันสึก เสียวฟัน ฟันผุ
  • มีกลิ่นปาก
  • กลืนอาหาร น้ำ หรือเม็ดยาลำบากกว่าปกติ
  • ไอมาก ไอเรื้อรัง โดยเฉพาะไอหลังอาหาร หรือไอเวลาเอนลงนอน

...

  • จุกในลำคอ รู้สึกคล้ายๆ กับมีก้อนในลำคอ
  • แสบร้อนยอดอก เจ็บหน้าอก เรอเปรี้ยวบ่อยๆ
  • หายใจลำบาก หรือสำลักบ่อยๆ

...

ภาพที่ 4 > แสดงอาการของความรู้สึกคล้ายมีอะไรจุกในลำคอ หรือคล้ายมีก้อนอยู่ในลำคอ

...

ภาพที่ 5 > แสดงกลไกของโรค

  • กลไกของโรคเกิดจากหูรูดบริเวณส่วนล่างของหลอดอาหาร (บริเวณใกล้กะบังลมที่คั่นระหว่างช่องอกกับช่องท้อง) ทำงานได้ไม่ดี ทำให้กรดไหลย้อนขึ้นได้

...

การรักษาโรคนี้จำเป็นต้องอาศัยการปรับเปลี่ยนแบบแผนการใช้ชีวิต หรือไลฟ์สไตล์ (lifestyle)... ถ้าไม่ยอมเปลี่ยนแปลงอาจต้องพึ่งยาลดกรด และยาอื่นๆ ช่วยเสริมไปตลอดชีวิต

ฟังดูเหมือนกับว่า ถ้ารวย... มีสตางค์จ่ายค่ายา หรือถ้ารักษาฟรี... ไปเอายากี่ครั้งก็ไม่เสียสตางค์ ทำไมจะต้องปรับตัว

...

คำตอบคือ ถ้ากรดไหลย้อนนานๆ... โอกาสที่หลอดอาหารจะเป็นแผล ตามด้วยแผลกลาย (เยื่อบุจะแปรสภาพจากการอักเสบเรื้อรัง) จะสูงขึ้น แผลกลายจากโรคกรดไหลย้อนอาจกลายเป็นมะเร็งหลอดอาหารได้ในระยะยาว

ทางที่ดีคือ ใช้ยาด้วย และปรับตัวด้วย เพื่อให้พึ่งยาน้อยลง และอาการของโรคทุเลาลงโดยเร็ว

...

วิธีปรับตัวต้านโรคกรดไหลย้อนที่สำคัญได้แก่

(1). กินเกือบอิ่ม

  • ถ้ากินจนอิ่ม... ปริมาตร "อาหาร+น้ำ+ลม" ในกระเพาะอาหารจะเพิ่มขึ้น (อาหาร+น้ำเพิ่มขึ้น) ทำให้กรดไหลย้อนมากขึ้น

(2). ไม่กินข้าวคำน้ำคำ

  • ถ้ากินข้าวคำน้ำคำ... ปริมาตร "อาหาร+น้ำ+ลม" ในกระเพาะอาหารจะเพิ่มขึ้น (น้ำมากขึ้น) ทำให้กรดไหลย้อนมากขึ้น

(3). ไม่กินไปพูดไป

  • การกินไปพูดไปจะทำให้คนเรากลืนลมลงไปในท้องมากขึ้น ปริมาตร "อาหาร+น้ำ+ลม" ในกระเพาะอาหารจะเพิ่มขึ้น (ลมมากขึ้น) ทำให้กรดไหลย้อนมากขึ้น

(4). ไม่กินลม

  • การดื่มน้ำอัดลมและเบียร์จะทำให้น้ำและลมในท้องมากขึ้น ปริมาตร "อาหาร+น้ำ+ลม" ในกระเพาะอาหารจะเพิ่มขึ้น (น้ำและลมเพิ่มขึ้น) ทำให้กรดไหลย้อนมากขึ้น

...

(5). ไม่สูบลม

  • การสูบบุหรี่ ซิการ์ ยาสูบ หรือมอระกู่(ยาสูบแขกที่ให้ควันผ่านน้ำ) ทำให้ลมในท้องมากขึ้น กรดไหลย้อนมากขึ้น

...

(6). ไม่ดื่มน้ำมากเกิน

  • การดื่มน้ำมากเกินจะทำให้น้ำในท้องมากขึ้น ปริมาตร "อาหาร+น้ำ+ลม" ในกระเพาะอาหารจะเพิ่มขึ้น (น้ำเพิ่มขึ้น) ทำให้กรดไหลย้อนมากขึ้น

...

(7). ไม่ดื่มเหล้า

  • เหล้า เบียร์ ไวน์ หรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อื่นๆ ทำให้กระเพาะอาหาร หลอดอาหาร และเยื่อบุกล่องเสียงอักเสบได้ง่ายขึ้น

...

(8). หลีกเลี่ยงอาหารบางอย่าง

  • อาหารบางอย่างอาจทำให้กรดในกระเพาะอาหารเพิ่มขึ้น หรือทำให้หูรูดหลอดอาหารทำงานได้น้อยลง เช่น น้ำส้ม น้ำมะนาว มะเขือเทศ หัวหอม สะระแหน่ กระเทียม กาแฟ ชอคโกแลต โกโก้ อาหารไขมันสูง ฯลฯ

...

(9). ไม่เอนหลังอาหาร

  • ถ้านอนหลังอาหารทันที... กรดจะไหลย้อนได้ง่ายขึ้น เปรียบคล้ายขวดใส่น้ำเต็ม ถ้าเอียงขวด... น้ำจะล้นออกจากขวดได้ง่าย ถ้าตั้งขวดตรง... น้ำจะล้นออกจากขวดได้ยาก
  • ถ้าชอบนอนหลังอาหารจริงๆ หรือง่วงมากจริงๆ ควรนอนบนเก้าอี้นอนที่ยกส่วนหัวสูงกว่าส่วนท้อง

...

ภาพที่ 6 > แสดงภาพกระเพาะอาหาร-หลอดอาหารในท่านอน

  • โปรดสังเกตว่า กรดจะไหลย้อนได้ง่ายกว่าท่ายืนหรือนั่ง

...

(10). ไม่เบ่ง

  • การเบ่งหรือออกแรงมากๆ เช่น ยกของหนัก ฯลฯ หลังอาหารทำให้แรงดันในช่องท้องมากขึ้น กรดจะไหลย้อนได้มากขึ้น

ภาพที่ 7 > แสดงการยกของหนัก

...

(11). ไม่กินใกล้เวลานอน

  • ถ้ากินใกล้เวลานอน โดยเฉพาะมื้อเย็น... อาหารที่ย่อยได้ไม่หมด ยังผ่านไปยังลำไส้เล็กไม่หมด จะไหลย้อนขึ้นได้ง่าย
  • วิธีที่ดีคือ กินข้าวเย็นให้เร็ว อย่างน้อยก่อนพระอาทิตย์ตกดิน หรือก่อนนอน 3 ชั่วโมงขึ้นไป
  • ถ้าอาการยังไม่ดีขึ้น... ควรลองกินอาหารให้เร็วขึ้นคราวละ 1 ชั่วโมง เพื่อให้อาหารได้รับการย่อย และผ่านไปยังลำไส้เล็กก่อนนอน

...

(12). กินผักผลไม้

  • ผักผลไม้มีใยอาหาร (ไฟเบอร์) ทำให้ระบบทางเดินอาหารทำงานได้ดีขึ้น ควรกินผักผลไม้เพิ่มขึ้นทีละน้อย ดื่มน้ำระหว่างมื้อ (ไม่ใช่หลังอาหารทันที) ให้มากพอ เพื่อป้องกันท้องอืด

...

(13). ออกกำลัง

การออกแรง-ออกกำลังมีส่วนช่วยให้ทางเดินอาหารทำงานได้ดีขึ้น และช่วยป้องกันโรคอ้วน และโรคอ้วนลงพุง

...

(14). ไม่ใส่เสื้อผ้าคับ

  • การบีบหลอดยาสีฟันทำให้ยาสีฟันไหลออกจากหลอดได้ฉันใด การใส่เสื้อผ้าคับก็บีบอาหาร น้ำ และลมออกจากกระเพาะอาหาร ทำให้กรดไหลย้อนได้ฉันนั้น

...

(15). ระวังอย่าให้อ้วน

  • คนอ้วนโดยเฉพาะอ้วนลงพุงจะมีไขมันในช่องท้องเพิ่มขึ้น ไขมันเหล่านี้จะกดกระเพาะอาหาร ทำให้กรดไหลย้อนได้ง่ายขึ้น

...

(16). หนุนหัวเตียง

  • หนุนหัวเตียงให้สูงขึ้นประมาณ 6-8 นิ้ว หรือ 15 เซนติเมตร เพื่อลดกรดไหลย้อนในช่วงเวลานอน
  • ไม่ควรหนุนหมอนสูงหรือหนุนหมอนหลายใบ เนื่องจากจะทำให้ส่วนท้องงอลง แรงดันในช่องท้องเพิ่มขึ้น กรดไหลย้อนมากขึ้น

...

 

ภาพที่ 8 > แสดงการหนุนหัวเตียงให้สูงขึ้น

...

(17). พักผ่อนให้พอ

  • นอนให้พอ... ผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ต้องการนอนวันละ 7 ชั่วโมงขึ้นไป ส่วนน้อยต้องการนอนน้อยกว่านี้
  • การนอนน้อยเกินทำให้หิวง่าย กินอาหารประเภท "หวานๆ มันๆ" เพิ่มขึ้น ทำให้เครียดง่าย อ้วนง่าย ซึ่งจะทำให้กรดไหลย้อนเพิ่มขึ้น

...

การรักษาโรคเรื้อรังส่วนใหญ่จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือกัน ทั้งฝ่ายคนไข้และฝ่ายหมอ... ผลการรักษาในคนไข้ที่มี "วินัย" ในการใช้ชีวิตมักจะได้ผลดี อายุยืนอย่างมีคุณภาพ ตรงกันข้ามคนไข้ที่ไม่ค่อยมี "วินัย" เอาแต่ใจตัวเองมักจะรอดยาก

ตัวอย่างเช่น คนไข้เบาหวานที่ใส่ใจสุขภาพดี กินพอประมาณ ใช้ยาตามที่หมอแนะนำ... แบบนี้ส่วนใหญ่จะไม่ต้องถูกตัดเท้าตัดขา ไตเสื่อมสภาพช้า ตาเสื่อมสภาพช้า หัวใจเสื่อมสภาพช้า อายุยืนยาว

...

ส่วนคนไข้เบาหวานที่ละโมบโลภมาก เอาแต่ใจตัวเอง เช่น กินลำไยคราวละ 2 กิโลฯ (พบมากหน้าลำไย ขอไม่บอกว่าที่ไหน) มักจะรอดยาก

ส่วนใหญ่คนไข้โรคเรื้อรังที่ละโมบโลภมากมักจะชอบโทษคนอื่น โทษหมอไม่ดี โทษยาไม่ดี ไม่ค่อยโทษตัวเอง บาปกรรมที่ชอบเพ่งโทษติเตียนคนอื่นสะสมมากเข้าๆ ร่วมกับความประพฤติใหม่ทำให้รอดยากในระยะยาว

...

เรียนเสนอให้พวกเราหันมาใส่ใจสุขภาพ และใช้ยาอย่างเหมาะสมตามที่หมอใกล้บ้านท่านแนะนำ อย่าลืมว่า คนเรามีศักยภาพที่จะทำอะไรดีๆ ได้มากกว่าที่คิดไว้เสมอ

ถึงตรงนี้... ขอให้พวกเรามีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ

...

ที่มา                                       

...

  • ขอขอบพระคุณ > ท่านอาจารย์ นพ.ภูริช ประณีตวตกุล ภาควิชาโสต ศอ นาสิกวิทยา คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี > แผ่นพับเรื่อง "โรคกรดไหลย้อนลงกล่องเสียง (Laryngopharyngeal Reflux Disease)". บริษัท เอไซ (ประเทศไทย) มาร์เก็ตติ้ง จำกัด.

...

  • ข้อมูลในบล็อก "บ้านสุขภาพ" เป็นไปเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรค ไม่ใช่รักษาโรค  
  • ท่านผู้อ่านที่มีโรคประจำตัว หรือมีความเสี่ยงต่อโรคสูง... ควรปรึกษาหมอที่ดูแลท่านก่อนนำข้อมูลไปใช้  

...

  • ขอขอบพระคุณ > อ.นพ.ศิริชัย ภัทรนุธาพร สสจ.ลำปาง + อ.นพ.โอฬาร ยิ่งเสรี ผอ.รพ.ห้างฉัตร + อ.อรพินท์ บุญเสริม + อ.อนุพงษ์ แก้วมา > สนับสนุนเทคนิค iT.   
  • นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ ศูนย์แพทย์ชุมชน (CMU) แม่สัน-เมืองยาว โรงพยาบาลห้างฉัตร ลำปาง > 7 พฤศจิกายน 2551.  

...