มหาวิทยาลัย SYIAH KUALA เอกมหาวิทยาลัย แห่งเดียวแหล่งผลิตนักรบทางปัญญาให้เป็นกำลังประชาชน

การศึกษาในมหาวิทยาลัย  ช่วยสร้างให้เกิดกิจกรรมต่างๆ และสามารถผลิตบุคลากร  ที่จะเป็นพลังขับเคลื่อนการเมืองในอาเจะห์  เมื่อเราได้พูดคุยกับกลุ่มก่อการที่เป็นแกนนำในหลายๆคนและหลายๆระดับ  เขาได้ประกายความคิดในการสู้ชีวิตด้านการต่อสู้มาจากมหาวิทยาลัยแห่งนี้  ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยแห่งเดียวในอาเจะห์ที่สอนหลากหลายวิชา  

แต่ก็มีอีกมหาวิทยาลัยหนึ่งที่สอนด้านศาสนาอย่างเดียว

กลุ่มเรากระหายอยากจะคุยกับนักศึกษามาก  ว่าเขาคิดเรื่องการต่อสู้เชิงสันติภาพอย่างไรบ้าง  กลุ่มนักศึกษาหญิงปี 1 คณะมนุษย์ศาสตร์  แสดงความเห็นอย่างเปิดเผยไม่เคอะเขิน  เอียงอายแบบนักศึกษาเรา  บ่งบอกถึงการเรียนการสอนที่ให้เด็กได้คิด  แถมขณะอธิบายดูเขามีความสุขกับการบอกเล่าของเขา 
นักศึกษา สสสส. ของลุงเอก 2 คนเองก็ไม่เบา  ให้ความสนใจและซักถามตลอด

นักศึกษาชายก็จะจับกลุ่มของตัวเองที่ไม่ยุ่งเกี่ยวกับฝ่ายหญิง  เราได้เข้าไปคุยทั้งสองกลุ่ม 

ข้อมูลที่เราทราบมาว่า  นักศึกษาเหล่านี้ชอบชาวต่างชาติมาก  ทำให้สุภาพสตรีในภาพที่เป็นชาวต่างชาติที่ไปกับคณะของเรา  ทำงานอยู่กับ USAID ที่อินโดนีเชีย  พูดภาษาอินโดฯเก่งมากได้รับความสนใจจากนักศึกษา

ที่นั่นมีคณะสัตวแพทย์และเกษตรเพราะวิถีชีวิตเขาคือเกษตรกรเฉกเช่นประชาชนส่วนใหญ่ของเรา  

นักศึกษามักจะใช้จักรยานยนต์เป็นพาหนะ  อันที่จริงคนอาเจะห์มีเงินที่มาจากทรัพยากรที่เขามีมากเหลือ  ทำให้เราคาดการณ์ผิดคิดว่าเขายากจนมากๆกว่าเรา

เด็กนักเรียนมัธยมปลายก็จะใส่ชุดสีเทา  มัธยมต้นก็ใส่ชุดสีขาว  เป็นระเบียบเรียบร้อยดี
แม้เขาจะมีมหาวิทยาลัยเดียว  แต่มหาวิทยาลัยเขารู้สึกถึงความรับผิดชอบต่อสังคมส่วนรวมมาก  
จนทำให้เห็นว่าแม้ประเทศเขาจะทะเลาะเบาะแว้งกัน  แต่ด้วยสำนึกของเขา  ว่าทำต่อไปมีแต่ชาติจะเสียหาย  และแถมเขาบอกว่าเขาไม่ต้องการประกาศเอกราชอย่างที่ใครๆเคยพูดไว้