ฉบับที่ ๑๐ วิบากกรรมเศรษฐกิจ ๒๕๔๐

เพราะความสำคัญผิด

ฉบับที่ ๑๐

กานต์วลี  ที่คิดถึง

 

ปี ๒๕๔๐  คนไทยตกงานมากกว่า  ๙๐๐,๐๐๐ คน

บริษัทเลิกและล้มละลาย  มากกว่า  ๕๕,๐๐๐  บริษัท

เศรษฐกิจหดตัว (ปี ๒๕๔๑)  - ๑๐.5%

ค่าเงินบาท ลดเหลือ   ๔๒-๔๓บาท/ดอลลาร์สหรัฐ  จากเดิม  ๒๕ บาท

รัฐเสียหายจากสถาบันการเงินมากกว่า  ๑.๔  ล้านล้านบาท^๑

            ฟังแล้วช่างน่าตกใจนะ กานต์วลี    จากความฟูเฟื่องทางเศรษฐกิจในช่วง ๒๕๓๐-๒๕๓๙  สร้างให้ทุกฝ่ายสำคัญผิดคิดว่า เศรษฐกิจไทยจะรุ่งเรืองต่อไปอีกนาน  อย่างมิอาจจะหยุดยั้งได้ ไทยจะต้องเป็นเสือตัวที่ห้าแห่งเอเชีย  แต่กานต์วลี เพียงกลางปี ๒๕๔๐ สภาวะเศรษฐกิจต่าง ๆ กลับทรุดฮวบพังลงอย่างรวดเร็ว  และไทยกลับกลายเป็นแมวตัวที่หนึ่งแห่งเอเซีย

            คนไทยใช้จ่ายเกินตัว  ก็เป็นผลพวงมาจากความไม่สมดุลระหว่างความคาดหวังที่สูงล้ำของคนไทยกับพฤติกรรมของคนไทยเอง จากการขยายตัวของเศรษฐกิจในระดับ ร้อยละ ๘ การเจริญเติบโตมาพร้อมกับการจ้างงานในระดับสูง  ผู้คนส่วนใหญ่มีรายได้ เพิ่มพูนขึ้นอย่างรวดเร็ว รัฐบาลมีรายได้และความมั่งคั่งจากภาษีอากรที่เพิ่มขึ้นมาก  จนสามารถใช้จ่ายเงินในโครงการก่อสร้างต่าง ๆ ได้อย่างมากมาย  และประชาชนคิดว่าสภาพเช่นนี้จะดำรงอยู่ตลอดไป

            สภาพความเป็นจริง การขยายตัวของเศรษฐกิจในระดับนี้ ต้องมาจากการลงทุนจากภาครัฐ และเอกชนในระดับสูงอย่างต่อเนื่อง เพื่อเพิ่มพูนกำลังการผลิต เงินทุนดังกล่าวจะเกิดขึ้นได้ต้องมาจากเงินออมทั้งสิ้น หากมีไม่พอก็ต้องกู้  ปัญหาของคนไทยที่ขาดนิสัยของการออมก็คือ เงินออมมีไม่เพียงพอ จึงต้องหาเงินกู้จากต่างประเทศ ^๒

 

            จากภาวะเศรษฐกิจที่ขยายตัวอย่างต่อเนื่องในอัตราสูง  ทำให้ไทยกำหนดนโยบายที่จะพัฒนาระบบเศรษฐกิจของประเทศ เพื่อให้ไทยเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจและการเงินในภูมิภาคไว้ในแผนพัฒนาเศรษฐกิจฯฉบับที่ ๖ (๒๕๓๐-๒๕๓๔) และฉบับที่ ๗ (พ.ศ. ๒๕๓๕-๒๕๓๙) โดยเริ่มดำเนินการตั้งแต่ ปี ๒๕๓๓  ด้วยการผ่อนคลายระเบียบกฎเกณฑ์และข้อจำกัดต่าง ๆ  โดยให้มีการจำกัดขอบเขตการดำเนินธุรกิจให้น้อยที่สุดเพื่ออำนวยความสะดวกและสนับสนุนแหล่งเงินทุนสำหรับภาคธุรกิจได้อย่างเต็มที่  เปิดเสรีทางการเงิน (Financial Liberalization) โดยเพิ่มมาตรการต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง เพื่อสนับสนุนให้เงินทุนจากต่างประเทศ หลั่งไหลเข้ามาไทยได้สะดวกยิ่งขึ้นและเนื่องจากอัตราดอกเบี้ยเงินกู้จากต่างประเทศอยู่ในระดับต่ำ แต่อัตราเงินกู้ภายในประเทศอยู่ในระดับสูง การที่มีส่วนต่างมาก ทำให้ธนาคารพาณิชย์และสถาบันการเงินต่าง ๆ แข่งขันกันทำกำไร เร่งนำเข้าเงินทุนระยะสั้นจากต่างประเทศมาปล่อยกู้   ภาวะเศรษฐกิจไทยในช่วงนี้ เป็นช่วงที่เงินตราต่างประเทศไหลเข้ามาในไทยเป็นจำนวนมาก  สถาบันการเงินภายในประเทศได้เพิ่มขยายสินเชื่อในอัตราที่สูงและความต้องการใช้จ่ายรวมของประเทศสูงขึ้น เรียกว่าเป็น “สภาวะเศรษฐกิจที่ร้อนแรง” ^๑

            และเมื่ออัตราดอกเบี้ยภายในประเทศ  ถูกกำหนดให้อยู่ในระดับค่อนข้างสูง การลงทุนผลิตสินค้าจึงขยายตัวได้น้อย  ทำให้การขยายสินเชื่อสู่ภาคการผลิตสินค้ามีขอบเขตจำกัด เหลือแต่ภาคการผลิตที่มีการเก็งกำไร เช่นที่ดิน ,อสังหาริมทรัพย์  ธุรกิจจำหน่ายสินค้าอุปโภคบริโภคฟุ่มเฟือยจากต่างประเทศ  กานต์เชื่อไหม เฉพาะกระเป๋าเวอร์ซาเซ่ ยี่ห้อเดียว คนไทยไปซื้อจากต่างประเทศในช่วงนี้ เป็นเงินทั้งสิ้น  ๒,๖๐๐ ล้านบาท ^๒  มีการใช้สินค้าฟุ่มเฟือยเพิ่มขึ้นอย่างมากมาย  ซึ่งมีผลทำให้หนี้สินต่างประเทศเพิ่มสูงขึ้น  ราคาที่ดินเพิ่มสูงมาก  มีการใช้เงินตราต่างประเทศไปในทางไม่ส่งเสริมเศรษฐกิจของประเทศ เช่นการท่องเที่ยวต่างประเทศ เป็นต้น

            เนื่องจากเศรษฐกิจของไทยขยายตัวอย่างรวดเร็ว  โดยปราศจากรากฐานที่มั่นคง เพราะการลงทุนที่ไม่มีประสิทธิภาพ มีการใช้ปัจจัยการผลิตต่าง ๆ ทั้งแรงงานและทุนเพิ่มขึ้น  ต้นทุนในการผลิตสินค้าสูงขึ้น  ทำให้ความสามารถในการแข่งขันของไทยในตลาดโลกด้อยลง ประจวบกับค่าเงินดอลลาร์แข็งตัวขึ้น โดยไม่ ทำให้ค่าเงินบาทแข็งขึ้นตามไปด้วย ประกอบกับอัตราเงินเฟ้อในไทยสูงขึ้น  ทำให้ราคาสินค้าของไทยแพงขึ้นและมีผลสะท้อนมายังระดับการส่งออก

 

       ภาวะเศรษฐกิจได้กลับทรุดตัวอย่างรวดเร็ว  ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๓๙ การขยายตัวของการส่งออกหยุดชะงัก  ดุลบัญชีเดินสะพัด ขาดดุล เป็นจำนวนมาก และสูงเป็นประวัติการณ์อย่างไม่เคยเป็นมาก่อน

            นอกจากนี้ การที่ประเทศไทยใช้ระบบอัตราแลกเปลี่ยน ค่อนข้างคงที่ ทำให้ค่าเงินบาทสูงกว่าเงินบาทที่แท้จริงส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นต่อเจ้าหนี้และนักลงทุนต่างประเทศ  ต่อความมั่นคงของเศรษฐกิจไทยและต่อค่าเงินบาท

 คนรอถอนเงินจากธนาคาร

   

คนถอนเงินออกจากธนาคารศรีนคร

            สถาบันการเงินเริ่มประสบปัญหาการลงทุนที่ผิดพลาด เจ้าหนี้ต่างประเทศเริ่มไม่มั่นใจต่อมาตรการของธนาคารแห่งประเทศไทย ในการแก้ไขปัญหาสถาบันการเงินที่มีปัญหา เงินทุนต่างประเทศ  <p class="MsoNormal" style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify;">  เริ่มไหลออก</p> <p class="MsoNormal" style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify;"> </p> <p class="MsoNormal" style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify;">            เจ้าหนี้ต่างประเทศ เริ่มเข้มงวดการปล่อยเงินกู้และการต่ออายุสัญญาเงินกู้ เงินต่างประเทศเริ่มไหลออก  นักค้าเงินก็หันมาเก็งกำไรจากอัตราแลกเปลี่ยน  มีการโจมตีค่าเงินบาท ธนาคารแห่งประเทศไทยพยายามปกป้องค่าเงินบาท  โดยใช้เงินทุนสำรองที่เป็นเงินตราต่างประเทศจำนวนมาก ทำให้ทุนสำรองระหว่างประเทศลดลงอย่างมากจนถึงขั้นวิกฤต  จนรัฐบาลไทยต้องเปลี่ยนระบบอัตราแลกเปลี่ยนมาเป็นแบบลอยตัว  มีผลทำให้ค่าเงินบาทลดลงอย่างอย่างมากและต่อเนื่อง  ซึ่งมีผลกระทบอย่างรุนแรงต่อธุรกิจที่ต้องใช้จ่ายเงินตราต่างประเทศ  ธุรกิจจำนวนมากต้องปิดกิจการ เกิดปัญหาคนว่างงานจำนวนมาก ภาวะเศรษฐกิจถดถอยและตกต่ำ ส่งผลนำไปสู่ปัญหาสังคมที่ร้ายแรงอื่น ๆ ตามมา</p> <p class="MsoNormal" style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify;"> </p> <p class="MsoNormal" style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify;"></p> <p class="MsoNormal" style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify;"></p> <p class="MsoNormal" style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify;"> <table border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" width="100%"><tbody><tr> <td style="background-color: transparent; border: #ece9d8;"> <div class="shape" style="padding-right: 7.95pt; padding-left: 7.95pt; padding-bottom: 4.35pt; padding-top: 4.35pt;"> <p class="MsoNormal" style="margin: 0cm 0cm 0pt;">ธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ขาดทุน</p> </div> </td> </tr></tbody></table> </p>

พนักงาน ๕๖ Finance  ประท้วง

 

            วิกฤตการณ์ พ.ศ. ๒๕๔๐ นับเป็นวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจที่รุนแรงที่สุด มีผลกระทบต่อฐานะการเงินการคลังของประเทศ  และมีผลลุกลามไปถึงประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาค เอเชียและประเทศอื่น ๆ กลายเป็นวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจครั้งหนึ่งของโลกซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีในชื่อของ โรคต้มยำกุ้ง  (Tom Yam Kung Disease)

            วิกฤตการณ์เศรษฐกิจไทย ครั้งนี้มีจุดเริ่มต้นมาจากการก่อหนี้ของภาคเอกชน ...ซึ่งเกิดจากการกู้หนี้ยืมสินอย่างขาดสติของสถาบันการเงินเอกชนจากต่างประเทศ จำนวน ๗๐,๐๐๐ ล้านดอลลาร์ สรอ.(หรือ ๑,๘๒๐,๐๐๐ ล้านบาท ใช้อัตราแลกเปลี่ยน ๒๖ บาทก่อนค่าเงินบาทลอยตัว)^๑  แต่การดำเนินนโยบายการเงินของรัฐก็มีส่วน ทำให้ปัญหาการก่อหนี้บานปลายอย่างแทบไม่มีขีดจำกัด ...ครึ่งหนึ่งของเงินกู้ที่ให้กับธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ กลายเป็นหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ก่อให้เกิดวิกฤตในสถาบันการเงิน..^๒ ,ความเพลี่ยงพล้ำในการดำเนินนโยบายการเงินของธนาคารแห่งประเทศไทยในกรณีเปิดตลาดเงินทุนเสรีและการใช้อัตราแลกเปลี่ยนค่อนข้างคงที่ รวมถึงพฤติกรรมการใช้จ่ายเกินตัวของคนไทย

            กานต์วลีที่รัก  ผมเฝ้าภาวนาว่า ผมจะไม่เจอปัญหาเหล่านี้อีกในประเทศไทย  เพื่อนของกานต์พลาดพลั้งอย่างมหาศาล กับการบุกเบิกธุรกิจใหญ่โต ในขณะที่ฐานทางเศรษฐกิจยังไม่มั่นคงแน่นหนาพอ  ผมจึงขอแสดงความเสียใจและห่วงใยด้วยใจจริง  หวังว่าเขาจะลุกขึ้นสู้  ด้วยไฟฝันและความตั้งใจในการประกอบธุรกิจอย่างรอบคอบอีกครั้ง  ผมเข้าใจว่ากานต์คงปรารถนาเช่นนั้นเหมือนกัน

                                                                  ความผิดพลาดเป็นความทรงจำและบทเรียนของชีวิต

                                                                                                                                                 อภิษฐา