กระบวนการสร้บทเรียน ขบวนการใดที่อ้างว่าใช้สันติวิธีแต่เอาความรุนแรงมาผสม ก็จะทำให้เกิดอันตรายแก่กระบวนการนั้นเอง างความเข้มแข็งของสันติวิธีทำให้กระบวนการประชาธิปไตยเข้มแข็งขึ้นตามไปด้วย

สันติวิธี คืออะไร ทำไมต้องคิดเรื่องสันติวิธี

เพราะความรุนแรงทุกชนิดมีต้นทุน คนในสังคมไม่ค่อยแน่ใจในสันติวิธี ไม่อยากให้มันเกิด อีกพวกหนึ่งอยากจะเห็นมันปรากฏ อาจารย์ได้ยกตัวอย่าง NV in C20th Century

        ปลดปล่อยชาวยิวที่ถูกจับในเบอร์ลิน กพ.๒๔๘๖ (การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ตายไป ๖ ล้านคน ไม่ใช่ตายในสงคราม แต่ถ้ารวมคนพิการเข้าไปด้วยแล้วนับ ๑๐ ล้านคน เริ่มจากสตรีชาวเยอรมันที่มีสามีเป็นชาวยิวและถูกจับไป เธอถามหาสามี จนในที่สุดรัฐบาลต้องยอม)

        ขับไล่นายผลเผด็จการในเอล ซาลวาดอร์,๒๔๘๗ วิธีที่ใช้คือนัดหยุดงานโดยสหภาพแรงงาน

        ขบวนการอสิงหาของคานธีปลดปล่อยอินเดียเป็นอิสระจากจักรวรรดินิยมอังกฤษ เริ่มต้นในเซ้าท์อัฟริกา ชาวอินเดียมีชุมชนอยู่ทำการค้า แล้วจึงเข้ามาในอังกฤษภายหลัง ซึ่งเรียกว่าสัตยาเคราะห์ แปลว่า พลังของสัจจะ คานธีให้ชาวบ้านจดบันทึกเหตุการณ์ เป็นการเปลี่ยนจากเหยื่อเป็น reporter ทำให้เกิด power

        อารยะขัดขืนของมาร์ติน ลูเธอร์คิง ในสหรัฐอเมริกาตั้งแต่ปี.๒๔๙๙ อเมริกาในสมัยนั้นมีการเหยียดผิว ห้องน้ำคนผิวขาวห้ามคนผิวดำใช้ แม้จะเป็นนักร้องที่เชิญมาร้องเพลงในบาร์ของคนผิวขาว  ลูเธอร์คิงเขียนจดหมายจากคุกเมืองเบอร์มิงแฮม อธิบายว่าอารยะขัดขืนคืออะไร

        ขบวนการต่อต้านสงครามเวียดนามในเอเชียและในสหรัฐปี ๒๕๐๓-๒๕๑๘ เครื่องมือที่ใช้คือการเดินขบวนเป็นหลัก

        ขบวนการพลังประชาชนฟิลิปปินส์ขับไล่เผด็จการมาร์กอส ๒๕๒๙ เดินขบวนขับไล่ รวมกันหลายฝ่าย ศาสนจักรคาธอลิค,กอราซอน อาควิโน,ฯลฯ  ความรุนแรงเกิดจากกองทัพสองฝ่ายโดยประชาชนอยู่ตรงกลาง มีคุณยายแก่ขวางไม่ให้กองทัพรบกัน มีบันทึกว่าทหารลงไปกอดคนแก่ว่าเหมือนกับแม่จะยิงได้อย่างไร

        ขบวนการต่อต้าน Apartheid ในอัฟริกาใต้เป็นเรื่องเหยียดผิว เนลสัน แมนเดล่า เป็นผู้นำจนในที่สุดได้กลายเป็นรัฐบุรุษ และในเซ้าท์อัฟริกามีนิวเคลียร์ก็ยกเลิกโดยการต่อต้านจากอาสาสมัคร

        ขบวนการ “ลุกขึ้นสู้”Intifada ในเขตปาเลสไตน์ที่ถูกอิสราเอล เป็นขบวนการลุกขึ้นสู้ของปาเลสไตล์ ทำให้อิสราเอลเกือบเป็นอัมพาต  มีหมู่บ้านปาเลสไตล์ อิสราเอลส่งกำลังทหารเข้าไป ทหารหนุ่มอิสราเอลเดินไปตกอยู่ในวงล้อมของผู้หญิงปาเลสไตล์ ๕ คน ผู้หญิงหยิบปืนขึ้นมา คนแรกส่งให้คนที่ ๑,๒,๓,๔, แล้ววิ่งกลับมารอบหรือสองรอบ แล้วโยนปืนให้ทหารอิสราเอล แล้วบอกว่านี่ปืนของฉัน หยิบขึ้นมายิงฉันสิ...สันติวิธีทำงานบนฐานแห่งความไม่กลัวอีกต่อไป อัตราการที่ทหารอิสราเอลตัดสินใจไม่เข้าไปในพื้นที่จึงเพิ่มมากขึ้น

        ขบวนการประชาธิปไตยฤดูใบไม้ผลิในปักกิ่ง,๒๕๓๒ ที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน ชายหนุ่มคนหนึ่งยืนอยู่หน้ารถถังและรถถังหยุดทั้งๆที่คนมือเปล่า แต่วันนั้นประชาชนถูกปราบ

ขบวนการ Solidarinos (Lech Walensa) และขบวนการสันติวิธีที่ยุติสงคราม

Madres de Plaza de Mayo เป็นเรื่องคุณแม่ที่ลูกหายไป ๑๕ คน ไปเดินขบวนวันพฤหัส แล้วถูกจับถูกล้อเลียนขว้างปา ใช้ผ้าเช็ดหน้าสีขาวมีชื่อตัวเอง และมีรูปลูกที่หายไป ถามว่าลูกฉันหายไปไหน จนในที่สุดเมื่อบวกกับเหตุการณ์อื่นจนทำให้นายพลสามคนต้องถูกขึ้นศาลทหาร ต่อมาขบวนการคุณยาย ที่ลูกหายแล้วแม่ไปประท้วงจนแม่หาย คุณยายจึงออกมาประท้วงแทน

ขบวนการสันติวิธีในโลกมีเยอะมาก ทำไมเรามองไม่เห็น สันติวิธีที่ประสบความสำเร็จและไม่สำเร็จ ที่อื่นสำเร็จ ที่จีนไม่สำเร็จ

บทเรียน ขบวนการใดที่อ้างว่าใช้สันติวิธีแต่เอาความรุนแรงมาผสม ก็จะทำให้เกิดอันตรายแก่กระบวนการนั้นเอง

กระบวนการสร้างความเข้มแข็งของสันติวิธีทำให้กระบวนการประชาธิปไตยเข้มแข็งขึ้นตามไปด้วย

ความขัดแย้งในสังคมไทย

        ทำไมกระบวนการในสังคมไทยจึงแตกแยกกันไปหมด

        มีความขัดแย้ง ๓ ชุดเกิดขึ้นพร้อมกัน

        ๑.ความขัดแย้งกันในเรื่องเป้าหมายของสังคมการเมือง

        ฝ่ายหนึ่งอยากเห็นรัฐบาลเข้มแข็ง อีกฝ่ายหนึ่งอยากเห็นรัฐบาลอ่อนแอ (สิทธิเสรีภาพของปชช.จะถูกรบกวนน้อย) รธน.๔๐ เน้นให้รัฐบาลเข้มแข็ง รธน.๕๐ เน้นให้ขบวนการตรวจสอบเข้มแข็ง

        เสถียรภาพของรัฐบาล กับ อำนาจการควบคุมตรวจสอบเข้มข้น

        (หนังสือของอ.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ อธิบายความแตกต่างระหว่างความคิดของคนชนบทกับคนเมืองในเรื่องประชาธิปไตย ความคิดในความเป็นส.ส.ของคนเมืองกับคนชนบทตกต่างกัน)

        ๒.ความขัดแย้งในเรื่องวิธีการ(หนทาง)บรรลุจุดหมายทางการเมือง (อาจารย์บอกว่าวิธีการในเรื่องนี้สำคัญกว่าเป้าหมาย ความต่าง-แยก)

        โดยอาศัยการเลือกตั้ง กับ โดยอาศัยการคัดสรรหรือแต่งตั้ง

        อำนาจของประชาชนสามัญ กับ อำนาจอื่นๆในการคัดเลือกคนที่เหมาะสมมาดำรงตำแหน่งในทางการเมือง

        ความเสมอภาค กับความไม่เท่าเทียมกันของประชาชน

        ๓.ความขัดแย้งเรื่องจินตนาการความเป็นคนพวกเดียวกันในรัฐชาติ

        สีเหลือง กับ สีแดง

        ความถูกต้อง กับ ความผิด

        ความดีกับความเลว

        แผนที่แห่งความจงรักภักดีสั่นสะเทือน ดูจากบทนินทา บทสนทนานอกวง เวบไซต์ ๑๒๐๐ เวบ ปิดไปแล้ว ๔๐๐ เวบ ที่ต้องจับตาดู ๘๐๐ เวบ  หากเป็นจริงก็ยุ่ง

อธิบายชาติในฐานะชุมชนในจินตนาการ

        ชาติไม่ใช่รัฐบาลกระทั่งไม่ใช่รัฐ ไม่ใช่ government และไม่ใช่State

        ชาติไม่ใช่อะไรอื่นแต่คือชุมชนในจินตนาการ

        คนในชาติต้องสามารถจินตนาการข้ามแผ่นดินและกาลเวลาให้คิดถึงคนอื่นที่ไม่เคยเห็นหน้า ไม่เคนเห็นกันมาก่อน แตกต่างกันเรื่องสีผิว ชาติพันธุ์ ศาสนา วัฒนธรรม ชั้น เพศสภาพ ให้คิดรู้สึกถึงกันและกันได้ราวกับว่าเป็นพี่น้องผูกพันกันมา เห็นเขาสุขเราสุขใจ เห็นเขาทุกข์เราร้อนใจ จนกระทั่งสุข-ทุกข์เป็นอะไรบางอย่างที่แบ่งปันกันได้ 

        ประเด็นก็คือความรุนแรงทำให้เกิดแบบนี้ไม่ได้ การแก้ปัญหาโดยใช้คนกลางไกล่เกลี่ยก็ไม่แน่ว่าจะใช้ได้หรือเปล่า แถมการใช้ความรุนแรงก็ยิ่งจะทำให้รอยแยกเพิ่มขึ้น

เปิดโอกาสให้ถาม

        อ.ประสิทธิ์ อยากจะทราบว่าความขัดแย้งที่เกิดขึ้นในสังคม จะจบลงอย่างไร

        ถ้าเราถูก ความขัดแย้งจะเดินหน้าต่อไป การออกจากทำเนียบก็ไม่ทำให้ความขัดแย้งหมดไป ถ้ารัฐบาลใช้ความรุนแรงกับคนที่ดูเหมือนไม่ใช้ความรุนแรง  อย่ามองปัญหาง่ายเกินไป เพราะมันมีพลังบางอย่างทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง การคิดแก้ปัญหาแบบเดิมย่อมไม่ได้เพราะระยะเวลาที่ผ่านมามันเปลี่ยนแปลงไปแล้ว

        ตอบคำตอบเบ็ดเสร็จไม่ได้ หน่วยงานใดก็ตามที่ปลูกเมล็ดพันธุ์ของความเกลียดชังเพิ่ม เอาเมล็ดพันธุ์แห่งความเกลียดชังมาปลูก มตรุกข์ ต้นไม้แห่งความตาย เป็นการรับรู้ด้านหนึ่งแต่ไม่ใช่ความจริงทั้งหมด ใครก็ตามที่ทำให้เห็นด้านไม่ดีของอีกฝ่ายหนึ่งเพียงอย่างเดียว ก็คือการกำลังปลูกเมล็ดพันธุ์แห่งความเกลียดชัง

          ยังมีอีก ๒-๓ คำถามครับ ที่จำได้มี ดร.อิสมาแอ, พล.ต.ท.วันชัย, ท่านชาติชาย แต่มันยาวมากแล้ว และอาจารย์ก็รีบเพราะต้องไปบรรยายต่ออีกแห่งหนึ่ง รออ่านหัวข้อต่อไปทีเดียวเลยนะครับ เพราะมีเรียนต่ออีก....