กรณีศึกษานี้ทำให้ผมเรียนรู้กับอาจารย์กายภาพบำบัดท่านหนึ่งในการให้การบ้านแก่ผู้ป่วยวัยรุ่นที่ปวดหลังที่ยังไม่หายขาดหลังได้รับการผ่าตัดแล้ว

ขอบคุณ อ.วิจารณ์ และคุณอ้อ ที่แนะนำกรณีศึกษานี้มาที่คลินิก ผมเลยปรึกษาอาจารย์กายภาพบำบัดว่าจะวางแผนการประเมินและให้การบ้าน เน้นหลักการจัดการตนเอง (Self-management) แก่น้องผู้ป่วยรายนี้

  • ผู้ป่วยมีอาการปวดบริเวณหลังส่วนล่าง มีอาการชาร้าวขึ้นมาถึงสะโพกบริเวณด้านขวา ได้รับการผ่าตัดในกรณีเส้นประสาทถูกกดทับจากข้อกระดูกไขสันหลัง เมื่อ 2 เดือนก่อน มีอาการชาลดลง แต่พอทำงานนานเกิน 5 ชั่วโมงในแต่ละวัน มีอาการปวดหลังและชามากขึ้น
  • อาจารย์กายภาพบำบัดทำการตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติมอย่างละเอียด และให้คำแนะนำในการจัดท่าทางยืดกล้ามเนื้อบริเวณหลังส่วนล่าง พร้อมกับทำการรักษาด้วยวิธีดัดดึงข้อต่อ
  • ผมในฐานะอาจารย์กิจกรรมบำบัดสนใจมิติทางจิตสังคมของอาการปวดหลัง ซึ่งมีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดำเนินชีวิตและความสามารถในการจัดการตนเอง ได้ตรวจประเมิน 1. การรับรู้ตนเองในเรื่องเวลาที่ถูกใช้ในการทำกิจวัตรประจำวัน - ผู้ป่วยไม่เคยได้จัดระเบียบความคิดว่าจะดูแลตนเองและใช้เวลาว่างทำอะไร ชีวิตการทำงานหนักเกินไป นั่งทำงานเกิน 5 ชั่วโมงต่อวัน ทั้งที่บ้านและที่ทำงาน ไม่รู้จักใช้การพักและกิจกรรมที่เคลื่อนไหวแบบผ่อนคลายในระหว่างนั่งทำงาน 2. การใช้ความรู้ความเข้าใจในการนึกกิจกรรมยามว่าง - ผู้ป่วยคิดไม่ออก แต่พยายามที่จะออกกำลังกายจริงจัง โดยไม่เข้าใจว่าเคลื่อนไหวมากๆจะมีผลต่ออาการปวดหลังแค่ไหนอย่างไร และ 3. การวางแผนตารางการทำกิจกรรมที่มีคุณค่าต่อสมดุลย์ของทักษะการทำงานและการใช้เวลาว่าง - ผู้ป่วยต้องการดูแลตนเองมากขึ้น ไม่รับปากว่าจะทำได้หรือไม่ในการพักทำงานเป็นช่วงๆ ละ 15 นาที และจะไม่ทำงานในท่านิ่งๆ นานเกิน 45 นาที (หานาฬิกามาปลุกเตือนและเรียนรู้ท่าการยืดพักจากอาจารย์กายภาพบำบัด) แต่รู้จักการติดตามประเมินผลการดูแลตนเอง
  • ผมได้ลองจัดสถานการณ์เพื่อตรวจสอบท่าทางและกระตุ้นให้ผู้ป่วยคิดวิเคราะห์แก่ไขปัญหา เช่น หากนั่งทำงานไปนานๆ ผู้ป่วยจะนั่งแค่ครึ่งเก้าอี้ จะทำอย่างไร จะเตือนตัวเองให้รู้จักเลื่อนตัวพิงเบาะเก้าอี้ด้านหลังทุกครั้งหรือเปลี่ยนอิริยาบถไหม ชอบนอนดูทีวีในท่าตะแคงนานๆ จะสามารถปรับทำกิจกรรมการเคลื่อนไหวอื่นๆ เช่น ทำงานบ้าน - ขยับยกของเบาๆ ถูพื้นด้วยไม้ม๊อบ กวาดห้องคล้ายออกกำลังกาย เป็นต้น ออกไปทำกิจกรรมนอกห้องพัก และคิดหากิจกรรมผ่อนคงายเพิ่มเติม มีการจดบันทึก ผ่อนการทำงานให้พักเป็นช่วงๆ และติดตามผลใน 3 สัปดาห์