ปัญหาจริยศาสตร์คุณธรรม

ตอนนี้มีข่าวกำลังร้อนๆ เรื่องวัยรุ่นฆ่าคนขับรถแทกซี่ โดยบอกว่าเลียนแบบมาจากเกมส์ GTA... และเรื่องหญิงสาวคนหนึ่งเข้าไปปล้นจี้ร้านขายของ โดยบอกว่าเลียนแบบมาจากหนัง... ผู้เขียนมองว่า ประเด็นทั้งสองนี้ น่าจะเป็นตัวอย่างของจุดอ่อนจริยศาสตร์คุณธรรมปัจจุบัน...  สำหรับจริยศาสตร์คุณธรรมนั้น ผู้เขียนเคยเล่าไว้หลายครั้งแล้ว ผู้สนใจอาจทำความเข้าใจเบื้องต้นก่อนได้โดย คลิกที่นี้ (มี ๓ ตอน)...

โดยสรุปจริยศาสตร์คุณธรรมเป็นแนวคิดที่ยึดถือตัวแทนทางศีลธรรม นั่นคือ การกระทำที่ดีและถูกต้องเป็นสิ่งที่ลอกเลียนมาจากการกระทำของใครบางคน... ซึ่งในอดีตนั้น ตัวแทนทางศีลธรรมจะเป็นคนในตระกูล วีรบุรุษของชาติ พระศาสดาหรือคนดีทางศาสนา และบุคลในนิทานหรือพงศาวดาร เป็นต้น... สำหรับตัวแทนทางศีลธรรมทางพระพุทธศาสนานั้น ผู้เขียนเคยนำเสนอแนวคิดไว้เล็กน้อย ผู้สนใจ คลิกที่นี้ (มี ๔ ตอน)

ปัญหาที่จริยศาสตร์คุณธรรมถูกโจมตีก็คือ ไม่มีเกณฑ์ตัดสินแน่นอนว่า ตัวแทนทางศีลธรรมแบบไหนถูกต้อง ในสังคมที่มีความหลากหลายและซับซ้อนสูง เพราะทุกคนมักจะเลือกตัวแทนทางศีลธรรมจากสภาพแวดล้อมที่ตนได้รับรู้มา ชื่นชอบ หรือถูกครอบงำใ้ห้ต้องเป็นเช่นนั้น ซึ่งประเด็นนี้ผู้เขียนเคยวิจารณ์ไว้เล็กน้อย ผู้สนใจ  คลิกที่นี้

มาถึงเหตุการณ์ร้อนๆ  การที่วัยรุ่นเลียนแบบจากเกมส์มาปล้นฆ่าคนขับรถแทกซี่นั้น เพราะเค้ายึดถือว่า  พฤติกรรมตามที่เล่นในเกมส์นั้น เป็นสิ่งที่ดี ถูกต้อง หรือเหมาะสมที่สุด... ทำนองเดียวกัน หญิงสาวที่เลียนแบบจากหนังมาปล้นร้านขายของนั้น เพราะเธอยึดถือว่าพฤติกรรมที่่เห็นในหนังนั้น เป็นสิ่งที่ดี ถูกต้อง หรือเหมาะสมที่สุด... นั้นคือ ทั้งสองคนได้รับรู้เรื่องนั้นมา ผ่านการประเมินค่า และตัดสินใจเช่นนั้นก่อนลงมือทำ โดยเชื่อว่า การกระทำอย่างนี้ เหมาะสมที่สุดในขณะนี้...

แต่เมื่อการกระทำเกิดขึ้นแล้ว และเมื่อกฎหมายระบุว่าเป็นการกระทำที่ผิด ในขณะที่สังคมประเมินค่าและตัดสินว่าเป็นสิ่งที่ไม่ถูกไม่ควรแล้ว ก็จะไปบ่งชี้ว่า การกระทำของทั้งสองคนนั้นผิด... แนวคิดที่จะแก้ไขโดยการปิดกั้นมิให้คนอื่น เลียนแบบตามเกมส์และหนังทำนองนั้น ก็ตามมา ดังนั้น จึงมีข้อวิพากษ์ทำนองนี้เกิดขึ้น...

เมื่อเป็นอย่างนี้ จึงมีคำถามว่า่ จะปิดกั้นเกมส์และหนังทำนองนี้อย่างไร ? ซึ่งตามความเห็นของผู้เขียน กรณีทั้งสองนี้ ก็ไม่ต่างจากเรื่องอื่นๆ ที่เคยเขียนไปแล้ว เช่น คลิกที่นี้๑ และ คลิกที่นี้๒

อันที่จริง จริยศาสตร์คุณธรรม แม้จะมีข้อบกพร่องในเรื่องตัวแทนทางศีลธรรมตามตัวอย่างการเลียนแบบจากเกมส์และหนังในบันทึกนี้ แต่ก็มีข้อเด่นบางอย่าง... ในขณะที่่การเพ่งเฉพาะการออกระเบียบกฎเกณฑ์เพื่อให้เป็นมาตรฐานเดียวในการควบคุม แม้จะมีข้อเด่น แต่ก็มีข้อบกพร่องบางอย่างเช่นเดียวกัน... ดังนั้น ในการออกกฎหมายก็ควรคำนึงถึงประเด็นอื่นด้วย เพราะมิฉะนั้น ก็จะกลายเป็นว่ากฎหมายจะเกาไม่ถูกที่คันดังเช่นอดีตที่ผ่านมา...

บันทึกนี้ อาจไม่มีสาระ หรืออาจมีสาระเกินไป... นั่นมิใช่ ประเด็นที่ผู้เขียนคาดหวัง...  สิ่งที่คาดหวัง คือ การชักชวนให้มีการสนใจและใส่ใจเรื่องทำนองนี้ให้มากๆ ยิ่งขึ้น เพื่อนำไปสู่การหาข้อสรุปที่เหมาะสมที่สุดในอนาคต...