ผู้ป่วยเบาหวานสามารถตรวจน้ำตาลด้วยตนเองได้และสามารถควบคุมพฤติกรรมการบริโภคอาหารเพื่อควบคุมระดับน้ำตาลได้


กลุ่มงานเวชศาสตร์ครอบครัวและบริการสุขภาพชุมชนของโรงพยาบาล  รับผิดชอบ 11 หมู่บ้าน 1,200 หลังคาเรือน  ประชากร 9,212 คน ผู้ป่วยเบาหวาน 375 คน ความดันโลหิตสูง 278 คน โรคหัวใจ 67 คน หลอดเลือดสมอง 17 คน  หลังจากเสร็จสิ้นคลินิกบริการในช่วงเช้า ในวันจันทร์ ศุกร์และช่วงเวลาบ่ายที่เหลือจากคลินิกบริการ เจ้าหน้าที่ทุกคนจะออกเยี่ยมบ้านในชุมชน

ผลการติดตามเยี่ยมบ้าน พบว่าผู้ป่วยเบาหวานในชุมชนของตำบลบ้านนาส่วนใหญ่ยังขาดความตระหนักในการดูแลตนเอง มีพฤติกรรมสุขภาพในการดูแลตนเองที่ไม่ถูกต้อง ทานยาไม่สม่ำเสมอ บางรายปรับลดยาเอง มียาเหลือจำนวนมาก ไม่มาตรวจตามนัด  มีพฤติกรรมการควบคุมอาหารก่อนมาตรวจตามนัด 1-2 วัน เพื่อให้ผลน้ำตาลออกมาปกติหรือใกล้เคียงมากที่สุดเพื่อที่จะไม่ต้องเข้ากลุ่มรับคำปรึกษาจะได้เข้ารับการตรวจและรับยากลับบ้าน เหล่านี้เป็นต้น 

จึงได้มีแนวคิดในการสร้างเสริมพัฒนาศักยภาพของผู้ป่วยเบาหวาน โดยจัดทำโครงการพัฒนาต้นแบบคุณภาพชีวิตผู้ป่วยเบาหวานขึ้น มีผู้ป่วยสมัครใจเข้าร่วมโครงการ 10 คน อสม. 20 คน งบประมาณสนับสนุนจาก สปสช.และเทศบาล ต. บ้านนาสนับสนุนเครื่องตรวจน้ำตาลและแถบตรวจน้ำตาล มีกิจกรรมฝึกทักษะในการตรวจน้ำตาลด้วยตนเอง การเลือกรับประทานอาหาร  การออกกำลังกาย  การดูแลสุขภาพจิต  การใช้ยา  การดูแลเท้า  การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกลุ่มผู้ป่วยด้วยกันเอง เหล่านี้เป็นต้น และผู้ป่วยสามารถนำเครื่องตรวจน้ำตาลไปไว้ใช้ที่บ้านเพื่อดูแลตนเองและ อสม.ร่วมติดตามเยี่ยมบ้านด้วย

ดำเนินกิจกรรม 6 เดือนตั้งแต่เดือนเมษายน – กันยายน 2550 ผลจากการดำเนินโครงการพบว่าผู้ป่วยเบาหวานสามารถตรวจน้ำตาลด้วยตนเองได้และสามารถควบคุมพฤติกรรมการบริโภคอาหารเพื่อควบคุมระดับน้ำตาลได้ บางรายสามารถดูแลญาติที่ไม่สามารถช่วยเหลือตัวเอง โดยการเจาะเลือดและนำผลระดับน้ำตาลมารับยาแทนที่โรงพยาบาลได้โดยได้รับความร่วมมือจากแพทย์เป็นอย่างดี

อัตราการเกิดภาวะแทรกซ้อนระดับน้ำตาลต่ำหรือสูง การนอนโรงพยาบาลเท่ากับ 0 และจากการประเมินผลโครงการร่วมกันระหว่างเจ้าหน้าที่ อสม. ผู้ป่วยเบาหวานที่ร่วมโครงการ จึงมีแนวคิดในการจัดตั้งชมรมเบาหวานของตำบลบ้านนาขึ้น เนื่องจากผู้ป่วยได้เรียนรู้ถึงผลดีของการควบคุมระดับน้ำตาลด้วยตนเองได้  โดยมีคณะกรรมการดำเนินงาน 10 คนจากผู้ป่วยและ อสม.ที่ร่วมโครงการเดิม และจัดทำโครงการเพื่อนเบาหวานร่วมใจ สร้างสายใยการดูแลขึ้น เพื่อขอรับการสนับสนุนงบประมาณต่อเนื่อง จาก สปสช.ในปี 2551 รับสมัครผู้ป่วยเข้าร่วมโครงการ 30 คน ดำเนินกิจกรรมเดือนละ 1 ครั้ง เช่นเดียวกับโครงการพัฒนาต้นแบบคุณภาพชีวิตผู้ป่วยเบาหวานและเพิ่มเติมในส่วนของการจัดกิจกรรมฐานความรู้ สำหรับผู้ป่วยเบาหวานและผู้ป่วยเบาหวานที่มีประสบการณ์การดูแลตนเองที่ดีร่วมเป็นวิทยากร มีสมาชิกจากโครงการเดิมเป็นพี่เลี้ยงในการดำเนินกิจกรรม 

จากการดำเนินงานดังกล่าว  ก่อให้เกิดแนวทางในการดูแลสุขภาพตนเอง ครอบครัว ชุมชนอย่างถูกต้องตามวิถีชีวิตที่เป็นอยู่จริง ผู้ป่วยเกิดความตระหนักในการเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนของโรค เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งกันและกันเป็นเครือข่ายในการดูแลตนเองของผู้ป่วยเบาหวาน นับเป็นแนวทางหนึ่งที่เจ้าหน้าที่ในทีมสุขภาพสามารถสร้างได้ 

ผู้เล่าเรื่อง : ศศิธร  บัวผัน รพ.บ้านนา