อะไรอยู่ในนั้น

คู่มือการเล่นเกมการศึกษา

เพื่อพัฒนาความสามารถการคิดของเด็กปฐมวัย

โรงเรียนอนุบาลเวียงชัย อำเภอเวียงชัย จังหวัดเชียงราย

 

คำชี้แจง

                เกมการศึกษาเป็นเกมที่มีกฎกติกา และวิธีการเล่นที่เด็กสามารถเล่นคนเดียวหรือเล่นเป็นกลุ่มได้   กิจกรรมเกมการศึกษา เป็นกิจกรรมการเล่นที่มีกระบวนการในการเล่นตามชนิดของเกมประเภทต่าง ๆ  มีหลักเกณฑ์ง่าย ๆ ช่วยให้เด็กเกิดความรู้ และความคิดรวบยอดเกี่ยวกับสิ่งที่เรียน   เป็นการฝึกการสังเกต  การเปรียบเทียบ รูปทรง  จำนวน  ประเภท  การหาความสัมพันธ์  การจัดหมวดหมู่ การเชื่อมโยงเหตุผล เพื่อช่วยในการขยายกรอบความคิด ไม่ยึดติดกับปัญหา หรือวิธีการแก้ปัญหาเดิม และคิดหาวิธีการ หรือแนวทางแก้ไขปัญหาแบบใหม่ ๆให้เด็กได้รู้ว่าหนึ่งปัญหาสามารถหาทางออก

ได้มากกว่าหนึ่งทาง     และเป็นการฝึกฝนให้เด็กได้คิดวิเคราะห์   คิดสังเคราะห์   คิดหาเหตุผลอย่างรวดเร็ว และแม่นยำ  ซึ่งผู้รายงานได้สร้างขึ้นโดยปรับรูปแบบของเกมการศึกษาเดิมของสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ รวมทั้งผลิตขึ้นมาใหม่ได้ยึดความเหมาะสมสอดคล้องกับพัฒนาการและความสนใจของเด็กเป็นหลัก เพื่อเปิดโอกาสให้เด็กได้คิดซับซ้อนมากขึ้น

                ลักษณะของเกมการศึกษาทำจากกระดาษแข็งหลังรูปหุ้มพลาสติกใส  ขนาด 4 นิ้ว ´   4 นิ้ว ,

3 นิ้ว´ 3 นิ้ว และขนาด 12  นิ้ว  ´  9  นิ้ว มีลักษณะเป็นบัตรภาพที่เด็กสามารถหยิบได้ง่ายสะดวกวิธีการนำเสนอให้เด็กเล่นเกมการศึกษาโดยเรียงลำดับจากความยากง่ายของเกมการศึกษา

               เกมการศึกษา “อะไรอยู่ในนั้น”  มีจำนวน  10  ชุด ชุดละ  5  เกม  รวมทั้งหมด  50  เกม

ซึ่งสามารถจำแนกออกได้ ดังนี้

                1.  เกมชุดที่  1        เหมือนกันไหม  (จับคู่)                                     จำนวน   5  เกม    

                2.  เกมชุดที่  2        คู่กัน                                      (ความสัมพันธ์)                    จำนวน   5  เกม

                3.  เกมชุดที่  3        ประเภทเดียวกัน(ความสัมพันธ์)                    จำนวน   5  เกม

                4.  เกมชุดที่  4        เรียงดีดี...มีคำตอบ               (เรียงลำดับเหตุการณ์)        จำนวน   5  เกม

                5.  เกมชุดที่  5        สี่เหลี่ยมจัตุรัสวิเศษ           (ภาพตัดต่อ)                          จำนวน   5  เกม

                6.  เกมชุดที่  6        ภาพที่หายไป                       (ต่อเติมภาพให้สมบูรณ์)    จำนวน   5  เกม

                7.  เกมชุดที่  7        อะไรกันนี่                            (การประยุกต์ใช้สัญลักษณ์ ขนาดและสี)   จำนวน   5  เกม

                8.  เกมชุดที่  8       อยู่ไหน                  (หาตำแหน่งของภาพ)       จำนวน   5  เกม

                9.  เกมชุดที่  9       เรียงดีดี                  (ตารางสัมพันธ์)                  จำนวน   5  เกม

             10. เกมชุดที่ 10      หลากสีสัน                             (ตารางสัมพันธ์)                  จำนวน   5  เกม

การเล่นเกมแต่ละครั้ง จะให้เด็กเป็นผู้ทดลองเล่นเพื่อให้เด็กได้ฝึกการคิดให้มาก โดยครูคอยดูแลช่วยเหลืออยู่ใกล้ๆกับเด็กให้มากที่สุด

 

จุดมุ่งหมาย

1.       เพื่อให้เด็กเกิดความสนุกสนานเพลิดเพลิน

2.       พัฒนาการคิดขั้นความรู้ความจำ

3.       พัฒนาการคิดขั้นความเข้าใจ

4.       พัฒนาการคิดขั้นการนำไปใช้

5. พัฒนาการคิดขั้นการวิเคราะห์

6. พัฒนาการคิดขั้นการสังเคราะห์

7.พัฒนาการคิดขั้นการประเมินค่า

5.       เพื่อให้เด็กได้คิดวิธีการแก้ปัญหาในการเล่นเกมและสามารถนำมาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้

6.       เพื่อให้เด็กยอมรับเจตคติที่ดีต่อการเล่นเกม

7.       เพื่อให้เด็กยอมรับกฎกติกาในการเล่นและสามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้

 

ลักษณะการจัดกิจกรรม

                1. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ด้วยเกมการศึกษาเพื่อพัฒนาความสามารถการคิดของเด็กปฐมวัยเป็นการจัดกิจกรรมที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ โดยคำนึงถึงหลักการพัฒนาการและเปิดโอกาสให้เด็กได้ลงมือปฏิบัติจริง

                2. การดำเนินกิจกรรมขั้นนำ ขั้นดำเนินกิจกรรม ขั้นสรุป   ครูประเมินผลเด็กโดยใช้วิธีการสังเกต การ ถามตอบ การพบปะพูดคุย และการเขียนบันทึกเหตุการณ์ควบคู่ไปกับเด็กทำกิจกรรม

นำผลที่ได้มาสะท้อนในการปรับบทบาทของครู บทบาทเด็ก และปรับกิจกรรมเพื่อให้เหมาะสมสอดคล้องกับพัฒนาการเด็ก

 

หลักการจัดกิจกรรม

                1. กิจกรรมนี้จัดสัปดาห์ ละ 5 วัน ได้แก่วันจันทร์ วันอังคาร วันพุธ วันพฤหัสบดี

วันศุกร์ วันละ 20 นาที

2. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ด้วยเกมการศึกษาเพื่อพัฒนาความสามารถการคิดของเด็กปฐมวัย โดยเด็กเป็นผู้ลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง และในระหว่างการจัดกิจกรรมทุกขั้นตอน ครูมีบทบาทสังเกต การถามตอบ การพบปะพูดคุย และนำข้อมูลที่ได้เขียนบันทึกเหตุการณ์

 3. ระยะเวลาในการดำเนินกิจกรรมใช้ระยะเวลาทั้งสิ้น  10  สัปดาห์

                สัปดาห์ที่  1 ประเมินความสามารถการคิดของเด็กปฐมวัยก่อนการทดลองนวัตกรรม

                สัปดาห์ที่   2 –11  ทดลองนวัตกรรมเกมการศึกษา

                สัปดาห์ที่  12   ประเมินความสามารถการคิดของเด็กปฐมวัยหลังการทดลองนวัตกรรม

 

บทบาทเด็กปฐมวัย

                1. ลงมือปฏิบัติกิจกรรมด้วยตนเอง

                2. แสดงออกโดยการพูดคุย ซักถาม

 

บทบาทครู

1.       ครูร่วมกับเด็กสนทนาเกี่ยวกับเกมใหม่

2.       เปิดโอกาสให้เด็กสัมผัส  /สังเกตภาพในบัตรเกมและเรียงบัตรเกมด้วยตนเอง

3.       อาสาสมัครออกมาทดลองเล่นเกม พร้อมบอกวิธีการเล่นให้เพื่อน ๆ

4.       เพื่อน ๆ แสดงความคิดเห็นอย่างอิสระในการถามเด็กที่ออกมาทดลองได้

5.       สร้างข้อตกลงในการเล่น

6.       แบ่งเป็นกลุ่มให้เล่นด้วยกัน

7.       ในขณะที่เด็กเล่นเกมครูเป็นเพียงผู้แนะนำ และอาจเข้าร่วมเล่นกับเด็ก หากสังเกตว่าเด็กยังไม่เข้าใจวิธีการเล่นหรือมีปัญหาในการเล่น

8.       เมื่อเด็กเล่นเกมเสร็จแล้วให้เด็กเก็บเกมเข้าที่ให้เรียบร้อยทุกครั้ง ก่อนที่จะเล่นเกมอื่น

 

  

ขั้นตอนการจัดกิจกรรมเกมการศึกษาเพื่อพัฒนาความสามารถการคิดของเด็กปฐมวัย

โรงเรียนอนุบาลเวียงชัย อำเภอเวียงชัย จังหวัดชียงราย

โดย  นางวรกมล  สุตะวงค์

 

ขั้นนำ ( 2 นาที )

                นำเข้าสู่กิจกรรมด้วยการร้องเพลง การทำท่าทาง การท่องคำคล้องจอง ปริศนาคำทายหรือการใช้สื่อประกอบ

 

ขั้นดำเนินกิจกรรม (15 นาที)

 

                1. ครูแนะนำเกมการศึกษาและกิจกรรมที่เตรียมไว้

                2. เด็กลงมือปฏิบัติกิจกรรมด้วยตนเอง

                3. ในขณะที่ดำเนินกิจกรรมครูมีบทบาทสังเกต การถามตอบ การพบปะพูดคุย และการเขียนบันทึกเหตุการณ์ เก็บข้อมูลอย่างต่อเนื่องและนำผลงที่ได้มาสะท้อนในการปรับบทบาทครู บทบาทเด็ก และปรับกิจกรรมเพื่อให้มีความเหมาะสมกับพัฒนาการเด็ก

 

ขั้นสรุป ( 3 นาที )

                1. เด็กและครูร่วมกันสนทนาซักถามถึงกิจกรรมที่ได้ปฏิบัติ

                2. ในขณะที่ดำเนินกิจกรรมในขั้นสรุปครูมีบทบาทสังเกต การถามตอบ การพบปะพูดคุย และการเขียนบันทึกเหตุการณ์ เก็บข้อมูลอย่างต่อเนื่องและนำผลที่ได้มาสะท้อนในการปรับบทบาทครู บทบาทเด็ก และปรับกิจกรรมเพื่อให้มีความเหมาะสมกับพัฒนาการเด็ก

 

การวัดผลและการประเมินผล

วิธีการวัดผล         

1. ใช้การประเมินความสามารถการคิด มีทั้งหมด 3 ชุด ได้แก่

1. การประเมินความสามารถการคิดขั้นความรู้  ความจำ                          จำนวน  5  ข้อ

2.การประเมินความสามารถการคิดขั้นความเข้าใจ            จำนวน  5  ข้อ

3.การประเมินความสามารถการคิดขั้นการนำไปใช้          จำนวน  5  ข้อ

4.การประเมินความสามารถการคิดขั้นวิเคราะห์                 จำนวน  5