แหล่งที่มาของการกำหนดเป้าหมาย/ตัวชี้วัดภาครัฐ
๑) แผนปฏิบัติราชการ ๔ ปี
๒) คำรับรองการปฏิบัติราชการ
๓) นโยบายเร่งด่วนในปีนั้นๆ
เมื่อพูดถึงการวัดผลการปฏิบัติงานมีคำถามสำคัญ ๒ ประเด็นคือ
๑) จะวัดอะไร
ในการวัดต้องวัดที่ตัวชี้วัดผลงานหลัก : Key Performance Indicators (KPI)
ซึ่งตัวชี้วัดผลงานหลักนั้นมาจากแผนยุทธศาสตร์ขององค์กร (ซึ่งจะมีตัวชี้วัดความสำเร็จระดับยุทธศาสตร์) และจะถ่ายทอดมาสู่ตัวชี้วัดความสำเร็จระดับสำนัก/กอง โดยตัวชี้วัดระดับลดหลั่นลงมานั้นต้องเชื่อมโยงกับยุทธศาสตร์
สิ่งที่ต้องคำนึงถึงเรื่องการวัดคือ การวัดผลที่ดี คือ “วัดในสิ่งที่ควรวัด”- Do the right thing ไม่ควร “วัดผลได้ดีแต่เป็นการวัดในสิ่งที่ไม่ควรวัด”– Do the thing right
การวัดผลความสำเร็จมี ๒ ระดับ คือ การวัดผลที่ต้นทาง (Lead Indicators)ซึ่งเป็นการวัดที่กระบวนการ และการวัดผลตอนท้าย (Lag Indicators) ซึ่งเป็นการวัดผลที่ผลผลิตหรือผลลัพธ์
ตัวอย่างที่ ๑
ยุทธศาสตร์ของบริษัท คือ เพิ่มยอดขาย บริษัทจึงดำเนินการฝึกอบรมพนักงานขาย
ตัวชี้วัดผลงานหลัก คือ ยอดขาย (เป็นการวัดผลตอนท้าย)
หากจะวัดผลที่ต้นทางสามารถวัดได้ดังนี้
-วัดความรู้ของพนักงานขายโดยการดูคะแนนการทดสอบ กล่าวคือ จำนวนพนักงานขายที่ได้คะแนนการทดสอบร้อยละ ๘๐ ขึ้นไป
การกำหนดตัวชี้วัดที่ดีต้องกำหนดให้คลุมทั้งตัวชี้วัดตอนต้นและตัวชี้วัดตอนท้าย แต่การจะ
วัดให้คลุมทำได้ยากดังนั้นโดยมากจะวัดแค่ในระดับตัวชี้วัดตอนต้น
ตัวอย่างที่ ๒
วัดผลโครงการพัฒนาชนบท ๒๐ โครงการ ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อให้ชาวบ้านอยู่ดีกินดี
การวัดผลที่ต้นทางจะวัดที่จำนวนโครงการฯ ที่ได้ปฏิบัติเสร็จสิ้นภายในปีงบประมาณ ส่วนการวัดผลตอนท้ายจะวัดอย่างไรนั่นเป็นสิ่งที่ยาก
กรอบในการกำหนดเป้าหมายและการวัดผลการปฏิบัติงานจึงต้องมองเป็นระบบกล่าวคือ
Input เช่น การวัดถึงประสิทธิผลเชิงปริมาณ (ถ้าใส่ input น้อย แต่ได้ output ที่ต้องการ) บ่งชี้ถึงการประหยัด
Process เช่น วัดระยะเวลาของการทำงาน ความราบรื่นของกระบวนการทำงาน
Output เป็นการวัดที่ผลของงานหรือการวัดคุณภาพของผลงาน
Outcome เป็นการวัดผลกระทบที่เกิดจากการทำงาน
๒) วัดอย่างไร
ในระดับองค์กรจะมีแผนยุทธศาสตร์เป็นตัวกำหนดการปฏิบัติงาน “งาน” คือ “การดำเนินการตามวงจรบริหารยุทธศาสตร์องค์กรเพื่อให้องค์กรค่อยๆ ผลักดันให้ “สิ่งที่ทำได้” เข้าใกล้ “สิ่งที่ตั้งหวัง” ไว้ได้ในที่สุด โดยต้องมีการวิเคราะห์จุดอ่อนจุดแข็งขององค์กร (SWOT) ดังแสดงให้เห็นชัดเจนดังแผนภาพ๑
สิ่งที่ตั้งหวัง
สิ่งที่ตั้งหวัง
ช่องว่าง (gap) ช่องว่าง
สิ่งที่ทำได้
สิ่งที่ทำได้ ต้องมีการวิเคราะห์จุดอ่อนจุดแข็งขององค์กร (SWOT)
