ครู และ ผู้บริหารโรงเรียน เป็นปัจจัยที่สำคัญในการพัฒนาโรงเรียน

 

            ผมได้มีโอกาสไปศึกษาดูงานที่โรงเรียน ดี เด่น ดัง แห่งหนึ่ง เป็นโรงเรียนระดับประถมศึกษาของรัฐบาลในต่างจังหวัด  เป็นโรงเรียนที่ผู้ปกครองนิยมส่งลูกหลานเข้ามาเรียนกันมาก เนื่องจากมีชื่อเสียงในการส่งนักเรียนเข้าประกวดแข่งขันทั้งในระดับประเทศและต่างประเทศ นอกจากนั้นนักเรียนที่จบชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 สามารถสอบเข้าเรียนต่อในชั้น มอ 1 โรงเรียนประจำจังหวัดได้ยกชั้น   ได้รับงบสนับสนุนจากภาคเอกชนจำนวนมาก  จากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับผู้บริหารและคณะครูพบว่าความสำเร็จดังกล่าวมาจากปัจจัย หลัก 3 ปัจจัย  หรือ เรียกว่า ปัจจัย 3 ธรรม  ดังนี้  ครับ

            1.  วัฒนธรรมขององค์กร   โรงเรียนนี้เป็นโรงเรียนที่มีวัฒนธรรมเรื่องการเรียนการสอนมาเนิ่นนาน  วัฒนธรรมดังกล่าว เกิดจากคณะครูและผู้บริหารในโรงเรียนได้ร่วมกันสร้างขึ้นมา

           2. คุณธรรมของผู้บริหารโรงเรียน   การคัดเลือกผู้บริหารที่โรงเรียนนี้  จะคัดเลือกจากผู้บริหารที่มีคุณธรรมสูง โดยศึกษาจากประวัติส่วนตัวและประวัติการรับราชการที่ผ่านมา  จะไม่เอา “ใครก็ได้”  มาเป็นผู้บริหารโรงเรียนนี้ 

            3. จริยธรรมของครูผู้สอน   ครูทุกคนในโรงเรียนจะทุ่มเทให้กับการเรียนการสอนอย่างเต็มที่ ใครไม่ทุ่มเทก็จะรู้สึก “แปลกแยก” ไปเอง  ท่านรองฯ ที่รับผิดชอบงานวิชากาสร บอกว่า ที่โรงเรียนนี้ จะนิเทศโดยไม่ต้องนิเทศ  คือ คุณครูทุกท่านจะรู้ตัวเอง ว่าหย่อนตรงใหน  ควรจะพัฒนาอย่างไร

             เรื่องที่ประทับใจอีกเรื่องของโรงเรียนนี้ คือ คณะครูจะไม่แบ่งพรรค แบ่งพวก เนื่องจากเป็นคณะครูที่มีวุฒิภาวะสูง  และ  ไม่มีเวลาว่างที่จะมาวิพากษ์วิจารณ์คนนั้นคนนี้

            ที่นี้ ลองกลับมามองมุมตรงข้ามกันบ้างครับ โรงเรียนที่  3 ธรรม อ่อนแอ ก็จะมีลักษณะ ดังนี้ ครับ

            1. วัฒนธรรมขององค์กรอ่อนแอ   โรงเรียนที่มีวัฒนธรรมของความไม่เสมอภาค  ความไม่เป็นธรรม อันเกิดจาก “อคติ” ของผู้บริหาร  โรงเรียนนี้ก็จะเป็นโรงเรียนที่เต็มไปด้วยบรรยากาศของการแก่งแย่งชิงดี   เป็นโรงเรียน “ปราบเซียน” นั่นคือ ทั้ง ผู้บริหาร หรือ คุณครูท่านใดที่ย้ายเข้าไป  ก็ไม่สามารถทำอะไรได้มาก

           2. คุณธรรมของผู้บริหารโรงเรียนอ่อนแอ  ผู้บริหารที่คุณธรรมอ่อนแอ  เข้าไปอยู่โรงเรียนใหนก็พังทั้งระบบครับ  ที่น่าเป็นห่วงและน่าเสียดายมากที่สุด คือ โรงเรียนดีๆ ที่เขามีวัฒนธรรรมอันดีงามเรื่องการเรียนการสอน  พอย้ายผู้บริหารที่คุณธรรมอ่อนแอเข้าไปอยู่  จะเห็นผลการเปลี่ยนแปลงเร็วมากครับ แค่ปีแรก ความเปลี่ยนแปลงในทางลบก็เริ่มเห็น  ปีต่อๆมาก็ไม่ต้องพูดถึงครับ สาละวันเตี้ยลง

            3. จริยธรรมของครูผู้สอนอ่อนแอ   ข้อ 1 กับ ข้อ 2  มันโยงมาถึงข้อ 3  ครับ  ธรรมดาของคนก็เหมือนน้ำครับ  คือ พร้อมที่จะไหลจากที่สูงลงสู่ที่ต่ำ  ดังนั้น ถ้าครูในสภาพปกติ มีสิ่งแวดล้อมของการแก่งแย่งชิงดี ก็พร้อมที่จะเข้าไปแก่งแย่งชิงดีกับเขาด้วย  และในสภาพดังกล่าว “ครูดีๆมีอุดมการณ์” เขาจะไม่เข้าไปคลุกด้วยครับ ยังคงทุ่มเทให้กับการเรียนการสอนอย่างเต็มที่  เพียงแต่ว่ามีความรู้สึก “ท้อ  ถอย  เบื่อหน่าย  และ ปลง” บ้าง ในบางครั้ง   คุณครูประเภทนี้มักจะเป็นครูดีที่ถูกลืมครับ

           ทั้งหมดนี่ก็เป็นความคิดเห็นส่วนตัวนะครับ  เป็นเพียงมุมมองหนึ่งในวงแคบๆเท่านั้นเอง  ถ้าไม่ถูกต้อง หรือ ไม่ถูกใจ  ก็ต้องขออภัยด้วยครับ

                                        ขอบคุณครับ