แนวโน้มของสัดส่วนผู้สูงอายุไทยกำลังบ่งชี้ว่าบ้านเรากำลังก้าสู่สังคมผู้สูงวัย

สถิติสำคัญผู้สูงอายุไทย 2550
6 พฤษภาคม 2551
 

คณะรัฐมนตรีรับทราบตามที่กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร เรื่องสถิติสำคัญผู้สูงอายุไทย 2550 สรุปสาระสำคัญดังนี้
 

1. โครงสร้างประชากรไทย: จากอัตราเกิดของประเทศไทย ที่ลดลงอย่างต่อเนื่องจาก 42.2 คนในปี 2507 เป็น 10.9 คนต่อประชากรพันคนในปี 2548 ทำให้ประชากรวัยเด็กอายุ 0-14 ปี มีจำนวนลดลง ในขณะที่ประชากรวัยสูงอายุ 60 ปีขึ้นไป เพิ่มมากขึ้น โครงสร้างของประชากร จึงมีการเปลี่ยนแปลงเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ ปี 2550 ประเทศไทยมีประชากรสูงอายุประมาณ 7.1 ล้านคน แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม คือ กลุ่มอายุ 60-69 ปี ร้อยละ 58.8 กลุ่มอายุ 70-79 ปี ร้อยละ 31.7 และกลุ่มอายุ 80 ปีขึ้นไป ร้อยละ 9.5
 
2. การเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุของประเทศไทย: ตามนิยามสังคมผู้สูงอายุ หมายถึง การมีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป มากกว่าร้อยละ 10 ของประชากรทั้งประเทศ ประเทศไทย จึงอยู่ในเกณฑ์ที่ได้เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ มาตั้งแต่ปี 2548 ขณะที่ประเทศญี่ปุ่น ได้เข้ามาแล้วถึง 30 ปี ประเทศสิงคโปร์ เข้าสู่สังคมผู้สูงอายุปี 2543 และปี 2550 ประเทศญี่ปุ่นมีผู้สูงอายุร้อยละ 29  สิงคโปร์มีผู้สูงอายุร้อยละ 11.9 ขณะที่ประเทศไทยมีผู้สูงอายุร้อยละ 10.7 ของประชากรทั่วทั้งประเทศ
 
3. ลักษณะการอยู่อาศัยอย่างไทย: ผู้สูงอายุมากกว่าร้อยละ 58.3 ยังมีการอยู่แบบครอบครัวขยาย อย่างวัฒนธรรมไทย ขณะที่ร้อยละ 31.0 มีการอยู่แบบครอบครัวเดี่ยว ตามวัฒนธรรมตะวันตก และมีแนวโน้มที่จะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ นอกจากนี้ สิ่งที่น่าเป็นห่วงคือ ผู้สูงอายุที่อยู่คนเดียว ผู้สูงอายุอยู่กับคู่สมรสโดยลำพัง และผู้สูงอายุที่อยู่กับหลาน มีสถิติเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
 
4. การดูแลผู้สูงอายุ: ผู้สูงอายุกลุ่มใหญ่ คือ ร้อยละ 59 เป็นกลุ่มที่มีอายุ 60-69 ปี ยังมีสุขภาพที่แข็งแรง จึงทำให้ผู้สูงอายุมากกว่าร้อยละ 89 สามารถดูแลการทำกิจวัตรประจำวันด้วยตนเองได้ มีเพียงร้อยละ 11.5 เท่านั้นที่ไม่สามารถดูแลตนเองได้ กรณีนี้ผู้ดูแลส่วนใหญ่จะเป็นบุตร โดยเฉพาะบุตรสาว คู่สมรสหรือภรรยา จะเป็นผู้ดูแลผู้สูงอายุชาย มากถึงร้อยละ 53.2 ในขณะที่สามี จะเป็นผู้ดูแลผู้สูงอายุหญิง เพียงร้อยละ 11.5 เท่านั้น
 
5. การเยี่ยมเยียนผู้สูงอายุ: ผู้สูงอายุไทยมากกว่าร้อยละ 80 ได้รับการเยี่ยมเยียนจากบุตรหลาน และญาติมิตรต่างๆ โดยเฉพาะในวันผู้สูงอายุ วันที่ 13 เมษายน ซึ่งตรงกับวันหยุดสงกรานต์ของไทย บุตรหลานที่จากบ้านไปอยู่ต่างถิ่น จะกลับไปเยี่ยมเยียนผู้สูงอายุที่บ้าน
 
6. การเตรียมพร้อมรับมือการเข้าสู่สังคมสูงอายุ: ประเทศญี่ปุ่น เป็นสังคมผู้สูงอายุที่มีประชากรสูงอายุประมาณร้อยละ 30 และได้มีการเตรียมความพร้อมมาตั้งแต่ปี 2502 ปัจจุบัน มีกฎหมายบำนาญแห่งชาติ มีระบบประกันการดูแลผู้สูงอายุระยะยาว นอกจากนี้ ยังมีระบบโครงข่ายคุ้มครองทางสังคม โดยส่วนใหญ่งบประมาณในระบบนี้ เป็นค่าใช้จ่ายสำหรับผู้สูงอายุมากถึงร้อยละ 70.4
 

แหล่งที่มา : ที่ประชุมคณะรัฐมนตรีชุดนายสมัคร สุนทรเวช. “สถิติสำคัญผู้สูงอายุไทย 2550.” มติคณะรัฐมนตรี. 3 เมษายน 2551.