จะสร้างแบบฝึกทักษะการคิดระดับสูงทำอย่างไรคะ..

 

      เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนยิ่งขึ้นนะคะ...ขออนุญาตยกตัวอย่างของคุณครูนิลุบล..กัลยาณมิตรของ ศน.อ้วนเองค่ะ..เธอได้สร้างหน่วยการเรียนรู้  เพื่อฝึกทักษะ การอ่าน  คิดวิเคราะห์ และ เขียน   กลุ่มสาระภาษาไทย  ชั้น ป.๖   ซึ่งน่าสนใจมากค่ะ.. 

·       ชื่อหน่วยการเรียนรู้    ตามรอยพ่ออย่างพอเพียง   สื่อ/นวัตกรรม คือ กิจกรรม  รวมทั้งหมด ๑๗   กิจกรรมค่ะ...

 

                                     กิจกรรมที่ ๑    อ่านอย่างวิเคราะห์   เจาะไขปริศนา

                                      กิจกรรมที่ ๒   สนุกหรรษา   หาความหมายศัพท์

                                     กิจกรรมที่ ๓   มหัศจรรย์กับ  สร้างคำศัพท์ใหม่

                                     กิจกรรมที่ ๔   สรุปเรื่องได้ไว  ใช้แผนผังความคิด

                                     กิจกรรมที่ ๕   ปราดเปรื่องอย่างพินิจ  พิชิตคำคล้องจอง

                                     กิจกรรมที่ ๖     ฝึกฝนสมอง  บทร้อยกรองกลอนสุภาพ

                                    กิจกรรมที่ ๗     รู้อย่างซึมซาบ  ภาพลักษณ์ของคำควบกล้ำ

                                    กิจกรรมที่ ๘    สนุกเลิศล้ำ ฝึกซ้ำตัวสะกด

                                    กิจกรรมที่ ๙     คำไหนกำหนด  ปรากฏอักษรนำ

                                    กิจกรรมที่ ๑๐    ชวนคิดชวนทำ  สำนวนภาษา

                                    กิจกรรมที่ ๑๑   ใช้กับเจ้าฟ้า  คำราชาศัพท์

                                   กิจกรรมที่ ๑๒   พูดโทรศัพท์  ตอบรับไพเราะ

                                   กิจกรรมที่ ๑๓   แผนผังวิเคราะห์  เจาะลึกที่นา

                                   กิจกรรมที่ ๑๔   บันทึกค้นคว้า  ศึกษานอกสถานที่

                                    กิจกรรมที่ ๑๕   สงสัยเรื่องนี้  ใช้วิธีโครงงาน

                                   กิจกรรมที่ ๑๖   เขียนจินตนาการ  ผ่านความคิดสร้างสรรค์

                                   กิจกรรมที่ ๑๗  ร่วมแรงใจกัน  สรรค์สร้างหนังสือ

 

·       เป้าหมาย คือ การเรียนรู้ เรื่อง การดำเนินตามแนวพระราชดำริ เรื่อง ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง  ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

·       สาระภาษาไทยที่ให้นักเรียนได้เรียนรู้   คือ เรื่อง  คำศัพท์ (การอ่าน-การเขียน)  คำคล้องจอง   กลอนสุภาพ  คำควบกล้ำ   คำในมาตราตัวสะกดต่าง ๆ   อักษรนำ   สำนวนไทย    คำราชาศัพท์   มารยาทการพูดโทรศัพท์    การเขียนบันทึก 

·       กิจกรรมการเรียนรู้   ที่จัด ได้แก่  การทำแบบฝึกหัด  การเขียนเรียงความ   การเขียนบทร้อยกรอง   การเขียนแผนผังความคิด     การทำโครงงาน  การศึกษาแหล่งเรียนรู้นอกสถานที่   การเขียนหนังสือสำหรับเด็ก        (เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ..อย่างชัดเจนที่เดียวค่ะ..นักเรียนเป็นพระเอก..นางเอก..)

·       ทักษะการคิด    ที่นักเรียนได้ฝึก   **ครบถ้วนตามที่ ศน.อ้วนได้คุยกับคุณครูในตอนที่ ๒ นะคะ**  ได้แก่  การจำแนกแจกแจง  การเปรียบเทียบ  การจัดหมวดหมู่/จัดกลุ่ม   การสรุปความ  การสรุปเชิงตรรกะและเชื่อมโยง   การวิจารณ์สิ่งที่ได้เรียนรู้ผ่านการไตร่ตรองอย่างมีเหตุผล      การเชื่อมโยงความสัมพันธ์ของข้อมูล    การรวบรวมความรู้และสร้างเป็นองค์ความรู้ใหม่ ...ท้ายที่สุดนักเรียนมีโครงงาน  ที่เกิดจากความสนใจจากการไปศึกษานอกสถานที่   และสร้างงานขึ้นใหม่ นั่นคือหนังสือส่งเสริมการอ่าน  ที่เกี่ยวกับพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว    (...ในช่วงที่เด็กสร้างหนังสือนี้แหละค่ะ...ที่ มีการบันทึกเทปโทรทัศน์ รายการสารคดี ตามรอยพระยุคลบาท...)

·       ขอชื่นชมคุณครูนิลุบลผ่านบันทึกนี้ด้วยค่ะ...

 

·       เทคนิควิธีการพัฒนาการคิด..ของนักเรียน  คุณครูสามารถใช้ได้หลายอย่างนะคะ  เช่น

-เทคนิคการใช้หมวก ๖  ใบ (ของเอ็ดเวิร์ด  เอดเวิร์ด  เดอโบโน)

-เทคนิคการใช้คำถาม (ตามระดับขั้นของบลูม)

              -เทคนิคการใช้ผังกราฟิก (ที่นิยมใช้คือ ผังมโมทัศน์(Concept Map)และผังความคิด(Mind Map หรือ Mind Mapping)

                -เทคนิคการใช้รูปภาพ

                -เทคนิคการใช้นิทาน/เรื่องเล่า/บทความ/เพลง/เกม

                -เทคนิคการใช้สถานการณ์/ปัญหา

 

ส่งท้ายนะคะ..หากคุณครูต้องการพัฒนา การคิดระดับสูง  ต้องชัดเจนในเรื่องข้อคำถามและกิจกรรมที่จัดค่ะ  เพราะไม่เช่นนั้นแล้วก็จะเป็นการคิดขั้นพื้นฐานเท่านั้น  เช่น     การตั้งคำถาม/จัดกิจกรรมจากเพลงอุทยานดอกไม้

                    กิจกรรมที่ ๑   ดู...ฟัง...ร้อง...และต้องเติม (คิดขั้นพื้นฐาน)

                  "ฟังเพลงนี้มีเสียงไพเราะนัก       มีคำหลักหายไปหลายหลายแห่ง
             หากคำใดหายไปให้ชี้แจง               เติมตำแหน่งที่หายไปให้ได้ความ"
                                    เพลงอุทยานดอกไม้
          คำร้องและทำนอง คุณสกน  มิตรานนท์และคุณชูศักดิ์  รัศมีโรจน์
      ชมผกา  จำปา  จำปี   ..........  .......... พยอม  ..........  ทั้ง ........   ........  เฟื่อง
          ฟ้า       ชบา  และ  ..........
      บานบุรี ........  ขจร   ...........  ........... พลับพลึง  ..........  พิกุล  ควรปอง   
            งาม ..........  รักเร่ ..............  .................  พวงทอง   บานชื่น    สุขสอง ......... 
             สะอาดแซม
         พิศ  ........  ............. เลื้อยเคียงคู่  ดูสดสวย
              แฉล้ม  ..........   ............  ...........  ........... ที่ถูกใจ
        งาม .........  ปน .........  .......... แตกกอ  พร้อม ..........   .......... 
              กล้วยไม้  ............  อัญชัน  .........  ..........  แลวิไล  ชูช่อไสว  เร้าใจในอุทยาน
                                                                                                  

             กิจกรรมที่ ๒     วาดภาพสวยงามตามเสียงเพลง (ความคิดสร้างสรรค์)

                  " จินตนาการจากเพลงบรรเลงนั้น      ให้เปลี่ยนผันเป็นภาพสวยด้วยสร้างสรรค์
                ศิลปะคละปนวนเวียนกัน                    ให้ภาพนั้นสุดสวยงามตามต้องการ
***********************************************

การประเมินกิจกรรมนี้  คุณครูสามารถประเมินกระบวนการคิดสร้างสรรค์ของนักเรียนจากภาพที่นักเรียนวาดจากการฟังเพลงได้  ควรกำหนด rubric  ให้ชัดเจน   รวมทั้งกำหนดมิติด้านการคิดของนักเรียนให้ชัดเจนว่าต้องการประเมินด้านใดบ้าง จากภาพที่นักเรียนวาด

 

                         กิจกรรมที่ ๓  แต่งบทร้อยกรองคล้องกับเพลง(ความคิดสร้างสรรค์)

                     "เลือกดอกไม้จากเพลงหนึ่งชนิด     มาลิขิตเป็นร้อยกรองนะหนูจ๋า

                 โดยบรรยายให้เห็นภาพตระการตา      ดอกนั้นหนาหอมหรือไม่  สีอะไรเอย.."

                      (เขียนเป็นกาพ์ยานี ๑๑  จำนวน ๒ บท)

               .................................................      ....................................................
              .....................................................      ....................................................
             .................................................     ....................................................
             ....................................................     .....................................................
 

ตัวอย่างการตั้งคำถาม 

  Fมีดอกไม้กี่ชนิดในเพลง....... (คิดพื้นฐาน/จำแนก/ถามความจำ)

  Fดอกไม้ที่มีสีเหลืองมีดอกอะไรบ้าง...... (คิดพื้นฐาน/จำแนก/ถามความเข้าใจ)

  Fคำว่าอุทยานหมายถึงอะไร.......(คิดพื้นฐาน/ถามความจำ

  Fนักเรียนรู้จักดอกรักหรือไม่....(ความรู้ความจำ)   

  Fทำไมคนไม่นิยมปลูกดอกรักไว้ในบ้าน...(ถามความเข้าใจ)

  Fนักเรียนรู้สึกอย่างไร..และเห็นด้วยหรือไม่..ที่คนนิยมใช้ดอกรักเป็นสัญลักษณ์แทนความรัก

                   (วิจารณ์ได้โดยผ่านการไตร่ตรองอย่างมีเหตุผล, การเชื่อมโยง)

  Fนักเรียนมีความคิดเห็นอย่างไร...หากจะมีการเปลี่ยนแปลงการใช้สัญลักษณ์ของวันแห่งความรัก  จากดอกกุหลาบ..เป็นดอกรัก..(วิจารณ์ได้โดยผ่านการไตร่ตรองอย่างมีเหตุผล..และอาจเป็นการคิดนอกกรอบได้..เป็นการคิดกว้างคิดไกล)

  Fให้เขียนกลอนแปดเกี่ยวกับความรัก  จำนวน ๔ บท (ความคิดสร้างสรรค์/จินตนาการ)

  Fให้ทำโครงงาน ธูปหอมจากดอกรัก  ., โครงงานพรรณไม้แห้งจากอุทยานดอกไม้ ฯลฯ (ได้ฝึกทุก คิด เชียวค่ะ....) (เอ๋..ชื่อโครงงานคล้าย ๆ ของน้องก้านตองจัง)

 

 **คุณครูสามารถเริ่มฝึกจากง่ายไปหายาก..จากการคิดขั้นพื้นฐานไปสู่การคิดขั้นสูง/ระดับสูงได้ค่ะ...**

 

..คาดหวังว่าทั้ง ๓ ตอนที่ได้คุยกับคุณครู..น่าจะเป็นแนวทางหรือคำตอบ

ในเรื่องการสร้างสื่อเพื่อฝึกทักษะการคิดได้พอควรนะคะ....

คนตอบก็ยังไม่แน่ใจค่ะ..ว่าจะตรงใจคุณครูหรือไม่...แล้วเข้ามาคุยอีกนะคะ

...สวัสดีค่ะ...